!á½p="justify">ICTJ, kendisine TARC taraf?ndan sorulmayan 'Soyk?r?m Sözle?mesi geriye dönük uygulanabilseydi Ermeni olaylar?na soyk?r?m denebilir miydi' sorusuna 'Denebilir' yan?t?n? veren bir belgeyi Ocak 2003'te ç?kard?. Böylece Ermeniler çok korktuklar? tahkim veya mahkemeye gitmeden, hukuken de hakl? olduklar?n? ileri sürme imkân? kazand?lar.
Oysa ICTJ bir hukuk mercii de?il. Soyk?r?m konusunda uzmanl??? da yok. Güney Afrika'da 'apartheid' rejimi y?k?l?rken bu rejimin kurbanlar?yla zalimlerini bar??t?rmak için arabuluculuk yapm??. Buna ra?men David Phillips ve Ermeniler taraf?ndan sanki bir yarg? kurumuymu? gibi sunuluyor.
Phillips bu çal??man?n sonucunu daha ba?tan biliyordu. Birçok vesileyle Ermenilerin toprak ve tazminat taleplerini çekmesinin ve Türklerin de soyk?r?m? kabul etmesinin do?ru bir al??veri? olaca?? yolunda sözler sarf etmi?ti. ICTJ çal??mas? tam da bu sonuca ula?t?.
ICTJ'nin bu ?smarlama çal??ma için bir ücret al?p almad???, ald?ysa ne kadar ald??? ve kimler aras?nda payla??ld??? da bir s?r gibi sakland?.
Belgeyi haz?rlayan ve 'ba??ms?z hukuk dan??man?' denen zat?n kim oldu?unu hiçbir zaman ö?renemedik. Yazd??? belgeden utanm?? olmal? ki ortaya ç?kmad?. Ancak belgenin kalitesinden bu ki?inin soyk?r?m hukukunu bu vesileyle çal??maya ba?lad??? izlenimi edindik.
Önceden kabul edilen usulün aksine, bu ki?iyle ortak toplant?lar yapma, görü?lerimizi kendisine do?rudan iletme, yazd??? tasla?? ele?tirme, yanl?? k?s?mlar? metinden ç?karmas?n? ve do?ru bilgileri metne eklemesini önerme imkân?m?z olmad?. Yani tahkim veya yarg? yerine geçme iddias?ndaki bir hukuk çal??mas?nda, Türk taraf? kendi görü?lerini savunma f?rsat? bulamad?.
Belgede soyk?r?mla nitelenen 'olaylar' teriminin tan?m? yap?lm?yor. Tehcir yerine sadece bir yerde 'deportasyon' sözcü?ü kullan?l?yor (s. 12). Ayr?ca 'ünlü' hukukçu bu terimi yanl?? kullan?yor.
Belge, ICC (Uluslararas? Ceza Mahkemesi) haz?rl?k çal??malar?na göre, soyk?r?m?n dört 'unsuru' oldu?unu bildirdikten sonra, bunlar?n adam öldürme, öldürülenlerin ayn? gruba mensup olmas?, o gruba dönük davran?? kal?b?n?n süreklilik arz etmesi (yani ar?zi olmamas?) ile ilgili üçünün (s. 13) Ermeni olaylar?nda görüldü?ünü belirtiyor. Bu üç unsurun Türkleri katleden Ermeni sald?r?lar?nda da görüldü?ünü unutuyor.
Üç suç unsurunu saptamakta, 'gazete haberleri', Osmanl? ve yabanc? görevlilerle sa? kalan Ermenilerin 'hat?ratlar?', 'hükümet ar?ivlerindeki di?er belgeler' ve Toynbee gibi büyük tarihçilerin eserlerinden yararlan?ld???n? ifade ediyor (s. 14).
Dördüncü ve en önemli unsur olan 'yok etme kast?'n?n ise, olaylara ili?kin olarak anlat?lanlardan (accounts) ortaya ç?km?? oldu?u gibi, tamamen hukuk d??? bir iddiada bulunuyor (s. 15). '?yi Türklerin' Ermenileri kurtarmaya çal??mas?n?n bile, Ermenilerin ölüme gittikleri bilgisinden kaynakland???n? ve bunun da 'yok etme kast?n?' do?rulad???n? söylüyor (s. 18). Hukukçu soyk?r?m fiillerinin ki?iler taraf?ndan i?lendi?ini (yani devlet sorumlulu?u olmad???n?) kabul ediyor. Buna ra?men kendisinden istenenin (kim istediyse), sözle?menin 'olaylara' kolektif (yani genel) olarak uygulanmas? oldu?unu belirtiyor.
?ster resmi Osmanl? siyaseti olsun ister olmas?n, 'Ermeni sorununu' kal?c? biçimde çözümlemek niyetiyle i?lenen suçlara 'hukuken' soyk?r?m
demenin 'uygun' olaca??n? ileri sürüyor.
Yani Yahudi soyk?r?m?n? tan?mlamakta kullan?lan dili benimseyecek kadar ileri gidiyor (s. 16).
Çal??mada hiçbir ar?iv belgesinin içeri?ine, örnek olarak dahi, at?fta bulunulmuyor. Ermenilerin do?u Anadolu'da ba??ms?z devlet kurmak için isyan ettiklerine, Ermeni çetelerin sivil halka sald?rd???na, Rus ordular?na yard?m ettiklerine, tehcirin askeri gereklerine, demografik istatistiklere, epidemilere, soyk?r?m i?lendi?ine ili?kin somut vakalara ve ki?ilere de?inilmiyor. Ama 'anlat?lanlara' göre 'olaylara' soyk?r?m denmesinin 'makul' olaca?? belirtiliyor. Bunun da ad? hukuki çal??ma oluyor.