!ßé°€="justify">?stanbul'da ev sahipli?ini yapt???m?z "2005-Dünya Mimarl?k Kongresi" nin kat?l?mc?lar? aras?nda "Ermenistanl? mimarlar" da vard?... Di?er konuklar?m?z gibi "kom?u meslekta?lar" ?m?zla da ili?kileri geli?tirmek için birlikte bir ö?le yeme?i yedik.

7?n yan?ndaki "Mühendishane" ye, iki toplumun kültürel ili?kilerine büyük önem veren dostumuz Hrant Dink 'i de davet etti?imizde çok sevinmi? ve demi?ti ki: "O kadar çok ortak konumuz var ki korkar?m yemek ak?ama kadar sürebilir..."

"?ngilizce" yle ba?layan görü?mede, Hrant'?n tercümesiyle Türkçe ve Ermenice konu?ulmaya ba?lan?nca, herkes ?öyle bir rahatlad?. "Resmi ortam" yerini s?cakl??a ve samimiyete b?rakm??; hatta f?kralar anlat?lm??, ?iirler okunmu?tu...

Acaba toplant?n?n havas?ndaki bu de?i?imin nedeni, "anadil" lerimizin sa?lad??? huzur ve güven duygusu muydu? Merak?m? Hrant Dink'e de sordu?umda, ondan "bekledi?im yan?t" ? keyifle dinledik. Diplomasiden dostlu?a geçi?, sadece anadillerin mahareti de?ildi.

Türkçe ile Ermenice as?rlar boyunca Anadolu'da zaten hep "bir arada" konu?ulmu?tu. Ayn? kentlerde, ayn? sokaklarda, ayn? çar??larda yank?lanm?? her iki dilin "ahenk" leri ku?aktan ku?a?a kulaklar?m?zdayd?; dostluklar? da "sözcüklerin t?n?lar?" ndayd?...

Bunu ise ancak Anadolu'daki ortak ya?anm??l?klar?n mirasç?lar? sezebilirlerdi...

'Ev'lerin tan?kl???
Ayn? görü?mede söz Van Gölü'ndeki Akdamar Adas? Kilisesi 'nin onar?m?na geldi?inde, Ermenistanl? mimarlar Anadolu'daki di?er tarihi kiliselerin restorasyonlar? için de i?birli?ine haz?r olduklar?n? belirttiler...

Bunun elbette anlaml? olaca??n?; ancak mimarl?ktaki kültürel dayan??man?n "sivil yap?lar" da gerçekle?mesi durumunda bar??a ve dostlu?a daha güçlü katk?lar sa?layaca??n? söyledi?imizde, bu duygumuzu en iyi anlayan ve ne demek istedi?imizi heyecanla Ermeniceye çeviren de Hrant Dink'ti...

Çünkü Hrant, "Malatyal?" yd? ve iki toplum aras?ndaki as?l karde?li?in kilise ya da camilerde de?il; evlerdeki, sokaklardaki, çar??lardaki "kom?uluklar" da; mahallelerdeki, okullardaki, kahvelerdeki "arkada?l?klar" da; dü?ünlerdeki, yaslardaki "sevinç ve hüzünler" de ve kentin tüm de?erlerinin payla??ld??? "hem?erilikler" de ortakla?a ya?and???n? bilen bir Türkiye Ermenisiydi...

Bu gerçe?i, ayn? beraberlikleri pek ya?amam?? "Anadolulu olmayan" Ermenilere ve hatta tüm Bat?l? H?ristiyan dünyas?na anlatabilmek ise Hrant'?n da en büyük özlemleri aras?ndayd?...

Nitekim "Eski evlerimizi birlikte koruyal?m" önerimize örnek olarak Kayseri'deki Tavukçu semtinin Ermenilere ait e?siz zarafetteki ta? konaklar?n? gösterdi?imizde, ayakta kalabilen 8 tanesinin Erciyes Üniversitesi 'ne devredildi?ini an?msatan Dink, hemen ?unu teklif etti: "Ermenistan'da da vaktiyle Türklerin ya?ad?klar? mahallelerde hâlâ duran eski evlerden örnekler bulunabilir ve restorasyonlar? için de Erivan Üniversitesi'yle i?birli?i yap?labilir..."

??te böylesine "biz" den duygu ve dü?üncelerle, Türkler ve Ermeniler aras?ndaki, "Anadolu'nun ortak ya?am gelenekleri" nden kök alan birlikteliklerin içten savunucusu olan Hrant Dink, denebilir ki bu "uygarl?k duru?u" yla Türkiye'nin tarihsel kimli?ini simgeledi.

Bu kültürel derinli?ini sadece söylemleri, yaz?lar? de?il, AGOS gazetesindeki "Anadolu'dan haberler" de belgeliyor. Hemen tüm kentlerimizdeki tarihsel miras?n korunmas?yla ilgili her türlü çabay?, adeta co?kulu bir memleket sevdas?yla sayfalar?na ta??yan AGOS'un her say?s?, bu yönüyle de bir "Anadolu duyarl?l??? belgeseli" gibidir...

Serkis ile 'Gülvart'
Evet... 1954'te Malatya'daki Ermenilerin de ya?ad??? Alevi mahallesi Çavu?o?lu'nda do?an, Gürünlü Serkis Dink 'in o?lu Hrant art?k konu?amayacak, yazamayacak, "Bizler ayn? ülkenin insanlar?y?z..." diyemeyecek...

Ne var ki S?vas'?n Kangal'?ndan olan annesi Gülvart Han?m '?n ad?nda bile ölümsüzle?mi? bu tarihsel gerçe?i tersine çevirmek isteyenler de asla ba?ar?ya ula?amayacaklar.

Çünkü "gül" ün ard?na eklenen "vart" da zaten Ermenicede yine "gül" demek... "?ki dilden ortak isimler" bile yaratm?? böylesi bir "karde?lik kültürü" nas?l yok edilebilir ki?

Bu nedenle Hrant Dink de ???klar içinde yatacak...