!ßé°€="justify">Hrant Dink'i tan?yordum. Baz? toplant?larda birlikte bulunduk. Ayak üstü k?saca konu?urduk. Birbirimizi çok iyi anlard?k. Her ikimiz de Lozan art??? az?nl?klardand?k ve kendimizi ille de 'yurtta?' olarak görmek istiyorduk.

| abii bunu sa?lamak için ne ad?m?z? de?i?tirmemizin ne de Müslüman olmam?z?n ?art olmad???n? da biliyorduk. ?nsan?n bir ülkenin yurtta?? olmas? için neden ille de anadilini ve dedesinin ad?n? reddetmeliydi ki! Anayasal hakk?yd? Hrant'?n seçimi. Ama bunlar? konu?mazd?k; bunlar, konu?ulmadan anla?t???m?z konulard?. Konu?tuklar?m?z bizi anlayamayan ve bizi hiç sevmeyenlerdi. Bizi bir türlü e?it yurtta? olarak kabul edemeyen toplumun bir kesimi. ?imdi onunla daha yak?n bir dostluk kurmam?? oldu?uma üzülüyorum. ?leride, ba?ka bir gün, daha uygun bir f?rsatta, o denli ko?turmad???m bir an, belki bu denli yorgun oldu?um ve uykuya ihtiyaç duymad???m bir saatte onunla uzun uzun sohbet etmeyi hep dü?ündüm. ?imdi art?k bu olmayacak. Pi?man?m. Onun için ancak a?layabildim.

?kinci plana itilen gerçek...

 
Onu kimin öldürdü?ü bence önemli de?il. Teti?i çeken insan belki ak?l dengesi yerinde de?ildir, belki hastal?k derecesinde fanatik bir insand?r, belki bir ma?ad?r, belki kendince bir haini vatan ad?na öldüren s?radan bir insan. Ne fark eder? Önemli olan Türkiye'nin büyük bir kesiminin Hrant Dink'i Türkiye için bir tehlike olarak görmü? olmas?d?r. Öldürülmesi bunun sonucudur. Zaten ölümünden önce aylarca ona suçlu ve hain muamelesi yap?l?yordu. S?k??t?r?lm??t?, süründürülüyordu, tehdit ediliyordu. Bu konuma getirilen bir kimsenin öldürülmesi o kadar da ?a??rt?c? say?lmamal?. Çünkü milyonlarca insan aras?nda bir 'haini' öldürmeye kalk??acak birinin ç?kmas? tuhaf de?ildir.

Hrant'?n son yaz?lar?ndan anla??lan, büyük s?k?nt?s?n?n yaln?z tehdit edilen kendi hayat?n?n olmad???, ailesinin sorumlulu?unu da ta??d???yd?. Mahkemeler de onu mahkum edince ülkede ya?am s?n?rlar? çok daralm??t?. Bir insan?n 'hain' olarak ya?amas? hiç ama hiç ho? bir duygu de?il. Ona destek olan arkada?lar? ve yak?nlar? olsa bile hiç kolay de?il. Ölümden önce ya?ad??? böylesine tats?z durum ba?ka türlü bir sonu getirmi?ti: yurtta?l??? son buluyordu. 'Beni nas?l görüyorlar?' sorusu onu dü?ündürüyordu. Politikac?lar?n, adalet dünyas?n?n, bas?n?n bir kesimi onu hain olarak, Türk ve Türklük dü?man? olarak görüyordu. Art?k parças? olmak istedi?i 'yurtta?l?k' yara al?yordu, kan?yordu.

Türkiye'de siyasi ve ideolojik cinayetlerin yüzdesi çok yüksek. Ama 'hain' suçlamas? da ayn? biçimde çok yüksek ve bu ikisi bir bütün olu?turuyor. Be?enilmeyen dü?ünceler ve eylemler kolayl?kla ulusal, siyasal ya da dinsel hakaret ya da ihanet olarak yorumlan?yor. Kimileri bu tahammülsüzlü?e demokrasi eksikli?i, kimileri farkl?l??a katlanamama, kimileri ba?nazl?k diyebilir. Ne diyece?imiz de önemli de?il, önemli olan bu paranoyadan kurtulmakt?r. Art?k ne zaman 'ülkemizde hain yoktur, olsa olsa farkl? dü?ünen ve davranan yurtta?lar?m?z vard?r, en kötü durumda bir gidi?i ele?tiren insanlar vard?r' diyebilece?iz? Hain yok, hakaret yok, küfür yok, tehdit yok, yaln?z farkl?l??a tahammülsüz insanlar var. Bu anlay?? bir toplumsal güven olarak içimize yerle?meden cinayeti mahkum etmenin etkisi s?n?rl?d?r. Mahkum edilmesi gereken cinayetleri besleyen güvensizli?imiz, paranoyam?zd?r.

'Hain' söylemini terk etmedikçe...

?imdi Hrant'?n öldürülmesiyle Türkiye'nin de yara ald??? söyleniyor. Bu söylem ayr?ca can s?k?c?. Bir masumun öldürülmesi ikinci plana at?l?yor, ülke zarar gördü diyoruz. Ülke yara almasa olay daha az üzücü, farkl? bir anlam? olacakm??ças?na. Oysa sorun bir vatanda??n -Ermeni olmas? fark etmiyor, de?il mi?- siyasi, ideolojik ve hatta ?rkç? bir cinayete kurban gitmesidir. Bu cinayetten önce aylarca süren bir maceran?n ya?at?lm?? olmas?d?r. Yani k?sacas?, ülkenin yönetimi, e?itimi, alg?lamas?, ruh hali ile ilgili bir sorun ya?an?yor olmas?d?r. Bu bir iç sorundur. Olay?n bu önemli yan? varken ba?ka ülkelerin Türkiye konusunda ne diyeceklerinin, ne yapmaya yelteneceklerinin konu?ulmas?, sorunun hâlâ anla??lmam?? olmas?n?n bir belirtisi gibi. Sorun bütün vatanda?lar?n sorunudur, uluslararas? boyutu ikincildir. Ve bu iç sorun kal?c? ve günlük bir sorundur. Bir vatanda??n -bir bireyin- somut öldürülmesi olay?n?n yerine bir soyutlama olan milli ç?kar?n konu?ulmas?, bu tür ilgi alan?n?n 'kaymas?n?n' ne denli yan?lt?c? oldu?unu hâlâ göremedik. Olay?n uluslararas? boyutu tabii ki var, ama bireyin silinmesi ve 'genelin' öne ç?kmas? bütün sakatl?klar?n ilk ad?m?: Genelin önünde bireyin ölümü de, öldürülmesi de önemini yitiriyor. Bu anlay?? kimilerinin gözünde cinayetleri ve yasa ihlallerini me?rula?t?r?yor.

Cinayet, sorunun saklanamaz bir boyut edinmi? oldu?unu öne ç?kar?yor. ?imdi susanlar ya da timsah gözya?lar? dökenlerin bir kesimi Hrant'a sald?r?l?rken, mahkemelerde süründürülürken ne ondan yanayd?lar ne de cad? av?na ara vermi?lerdi. Tarafs?z bile de?illerdi. Asl?nda Türkiye, bütün bu suçlama süresinde ve mahkeme d???ndaki o sald?r? sahnelerinde yara al?yordu. Bu olay?n uluslararas? boyutu yanl?? de?il, ama yan?lt?c?d?r.

Ermeni, Rum ve Yahudi kelimelerinin hakaret olarak kullan?ld??? bir ülkede, az?nl?klar?n 'yabanc?' say?ld??? ve hukuk alan?nda da öyle muamele gördü?ü bir ülkede 'hainleri' öldürecek insanlar da ç?kacakt?r. Bu tür cinayetlerden sonra bir süre söylenen 'güzel ve do?ru' laflar pek etkili de olmayacakt?r. A??tlar?n uygulamalara etkisi olmayacaksa hiçbir ?ey de de?i?meyecektir. Farkl? olan ya da farkl? dü?ünen yine 'hain' say?lacak, çe?itli, ama her zaman zorbal?k ve hukuk ihlalleri içeren yollarla susturulacaklard?r. Bu cinayet münferit bir olay da say?labilir, ama böyle bir sona varan 'yol' hiç de münferit de?ildir, bir ana cadde gibi kalabal?k, önemli ve kararla?t?r?c?d?r.

E?itim sistemimizde -ve e?itim derken gazetesi, sanat?, roman?, filmi, okulu, politikac?s? ve bütün toplum hayat? ile geni? anlamda kullan?yorum- köklü de?i?iklikler olmad?kça her yanda hainler görme ve dolay?s?yla zorbal?k süregelecektir. Hrant'?n ölümüyle bu alanda temel bir de?i?ikli?in olmayaca??na da ayr?ca üzülüyorum. ?imdiden ondan esirgenen, ya?am dahil temel haklar? de?il ölümüyle neden oldu?u genel zarar konu?uluyor. Cinayet 'Sebat' apartman?n?n önünde i?lendi. ?roni gerçekten. 'Sebat etme bo?unad?r' ihtar? gibi bir ?ey.