!áH€ ellspacing="0" ceŽÿÉ?NADINA HRANT OLMAK

Daha nas?l ikiyüzlü olunabilir, anlamak mümkün de?il. Bir insan, nas?l oluyor da bir gün önce dü?man ve vatan hainiyken, bir gün sonra kahraman olabilir?

³l;nce dü?man ve vatan hainiyken, bir gün sonra kahraman olabilir? Ya?arken vatanda?l??? bir türlü kabullenilemeyen, hep yabanc? say?lan biri, öldürülünce nas?l vatanda? mertebesine ta??nabilir? ?fade özgürlü?ünü savunuyor olmas? bir ki?iyi susturulmas? ve hapsedilmesi gereken yerine koyarken, nas?l birkaç saniye içinde Türkiye'deki demokrasinin referans? haline getirilebilir? 
 
Onu yurtd???nda temsilci, yurtiçinde hedef haline getiren ko?ullar?n sorumlular? uzaydan az önce yeryüzüne inmi? gibi nas?l üzüntülerini dile getirebilirler? Hrant'a m? üzülüyorlar, Türkiye'nin görece?i zarara m?, "ç?karlar?m?z"?n tehlikeye girece?ine mi yoksa bu ko?ullar? yaratanlar?n su yüzüne ç?kma ihtimaline mi? Gerçekten can? yanan ki?ilerin ac?lar?ndan çok, ölümün kendisinden vazife ç?karanlar, bu i?in içinde olmad?klar?n? ispat etme derdiyle k?nama yar???na giriyor. Dün Hrant'? linç etmeye, yak?nlar?n? ve kendisini öldürmeye kalk??anlar? suçlu görmeyenler, bugün katilleri ar?yor.

Hrant, yata??nda ölseydi ard?ndan hangi özelli?i öne ç?kar?lacakt?? Daha ne kadar, Türkiye'nin toplumsal gerçeklerinin d???nda bir yap? sürdürülebilir? Soka?a bakmay? ak?l etmek için ille kald?r?mda Hrant'lar?n m? yatmas? gerekiyor? Kendili?inden geli?en tepkilerle "inad?na Ermeni'yiz" denilmenin ard?n? kaz?mak gerekmiyor mu art?k? Türk vatanda?l??? ile Ermeni kimli?i aras?na s?k??t?rd???m?z, Türkiye'yi savunan sözlerini övüp, ba?ka sözlerinde Türkiye'ye zarar verdi?ini ileri sürüp tam da ne demeye çal??t???n? anlamamakta ?srar etti?imiz Hrant'? bu çemberin içine biz hapsetmedik mi?

Hrant'?n kimli?i tam da Türkiye'nin iç yap?sal sorunlar? ile bu sorunlar yüzünden uluslararas? alanda kar??la?t??? s?k?nt?lar?na denk gelen noktaya oturuyordu. Bu haliyle, cinayetin "d??"la ba?lant?l? oldu?unu dü?ünmek için alim olmaya gerek yok. Ama sorumlulu?u d??a atabilecek bir durum varm?? gibi bir anlay?? üretme lüksümüz de yok. Hrant'?n katledilmesine izin veren bizleriz. Onun, kurumlar?m?zla, yap?lar?m?zla, ili?kilerimizle daha demokrat, daha istikrarl? ve daha insani bir ülke kurduk da, yabanc?lar tam da bunu bozmak için u?ra??yorlar türünden bir anlay???n kurban? oldu?u aç?k. Ama art?k, ne içeride, ne d??ar?da kimsenin Hrant'?n arkas?na saklanmas?na, onun ki?ili?ini ve varl?k biçimini ba?ka konulara indirgemesine pek imkan yok. San?r?m, o da bunu biliyordu. Biliyordu ki, sorun ne senin Ermeni'n-benim Ermeni'm, ne senin cemaatin-benim cemaatim ne de senin vatanda??n-benim vatanda??m; sorun, bir demokrasi ve insan haklar? sorunu. Yine biliyordu ki, bu sadece Türkiye'deki de?il di?er ülke, toplum ve cemaatler bak?m?ndan da e?zamanl? bir sorun.

Hrant, bu e?zamanl? sorunun kurban? oldu. ??te tam da bu nedenle, inad?na Hrant olmak, inad?na Ermeni olmaktan daha önemli olabilir. Hepimizin "Ermeni" olmas? gerekmiyor. Daha do?rusu, hepimizin tek bir ?ey olmas? gerekmiyor. Tam tersine, hepimizin farkl? ?eyler olarak Hrant olmas? anlaml?. Bunun sokaktan yükselen seslerdeki kar??l??? aç?k. Ama ba?ka yerlerde henüz konunun anla??lamad??? da ortada. Türkiye'de, Avrupa'da, Amerika'da ya da ba?ka yerlerde, bu türden cinayetlerle provokasyon yap?labilece?i kanaati olu?uyor ise tam da Hrant'la?mam?? zihniyet ve yap?lar var demektir. Bu tür bir cinayetle siyasal ya da toplumsal etki yarat?labilece?i dü?ünülen bir Türkiye var demektir. Bunun anla??lmas? için Hrant'?n seçilmesinden daha ac? ne olabilir? Umal?m ki, Hrant'?n katilini aramak, sorumlulu?u yükleyecek birini aramaya dönü?mesin ve umal?m ki Hrant hiç unutulmas?n. Hepimizin ba?? sa? olsun.
 
PROF. DR. BER?L DEDEO?LU - GALATASARAY ÜN?VERS?TES? Ö?RET?M ÜYES?