Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

MUKAYESEL? SOYKIRIMLAR (1)

Gündüz AKTAN, Emekli Büyükelçi
07 Mayıs 2005 - Radikal

!á½p face="Verdana" size="2">Yugoslavya'da sava? Slovenya ve H?rvatistan'?n ba??ms?zl?klar?n? ilan ettikleri Haziran 1991'de ba?lad?. S?rbistan ordusu ve S?rp milisler, S?rplar?n ya?ad?klar? H?rvat topraklar?ndaki H?rvatlar? etnik temizlikle att?lar. Amaç bu topraklar? S?rbistan'a katmakt?.
BM Güvenlik Konseyi Eylül 1991'de ald??? 713 say?l? kararla Yugoslavya'ya silah ambargosu koydu; ?ubat 1992'de de ço?u ?ngiliz ve Frans?z birliklerinden olu?an bir 'bar?? gücü' yollad?. Sava? Avrupa'n?n sorunuydu.
3 Mart 1992'de Bosna-Hersek (B-H) ba??ms?zl???n? ilan edince çat??malar orada yo?unla?t?. Türkiye ilk andan itibaren bunun sava? de?il, etnik temizlik oldu?unu saptad?. S?rplar, Bo?nak yerle?im birimlerini yak?p y?karken, katliam yaparken, tarihi ve kültürel eserleri tahrip ederken Bo?naklara Türk diyordu. Türklere kar?? bu ?rkç? nefret Soyk?r?m Sözle?mesi 2. maddedeki yok etme kast?n?n ard?ndaki saiki olu?turuyordu. Yani Bo?naklar sadece siyasi/askeri rakip de?il, nefret edilen 'Türk' yerine konduklar?ndan öldürülüyorlard?. Bu ise S?rp sald?rganl???n?n
soyk?r?m olabilece?ini gösteriyordu.
BM ?nsan Haklar? Komisyonu May?s 1992'de ilk tarihi özel oturumunda bir özel raportör tayin etti. Raportörün ilk raporu üzerine Türkiye'nin giri?imiyle komisyonun yapt??? 2. özel oturumda al?nan kararda (S-2/1), etnik temizlik tan?mland?, S?rp etnik temizli?i insanl??a kar?? suç say?ld? ve olaylar?n soyk?r?m olmas? ihtimaline i?aret edildi.
Haziran 1993 Viyana'daki Dünya ?nsan Haklar? Konferans? B-H'de olanlar? soyk?r?m olarak niteleyen bir karar kabul etti. Önce kaybedilen
bu karar bulunduktan sonra da BM Güvenlik Konseyi'nde i?leme konulmad?. Bat?, Soyk?r?m Sözle?mesi'nin 1. maddesine göre soyk?r?m? derhal önleme ve cezaland?rmaya haz?r de?ildi.
713 say?l? kararla konan silah ambargosu nedeniyle, soyk?r?ma kar?? kendisini savunma kapasitesinden mahrum edilen, BM Yasas? 51. maddeye göre UNPROFOR taraf?ndan da korunmas? gerekirken korunamayan Bo?naklar, uluslararas? toplumun gözü önünde soyk?r?ma u?rad?lar. 2 milyon ki?i deportasyona u?rad?, 250 bin sivil öldürüldü, 50 bin kad?n?n ?rz?na geçildi.
UNPROFOR'un S?rp güçlerine terk etti?i Srebrenitsa'da 8 bin Müslüman genç erkek Temmuz 1995'te katledildi. Bir ay sonra, Amerika öncülü?ünde NATO harekât?yla S?rplar durduruldu. AB politikas? iflas etmi?ti.
Lahey'de kurulan Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi S?rplar?n i?ledi?i etnik temizlik fiillerini 'insanl??a kar?? suç' sayd? ve Srebrenitsa katliam?ndan dolay? General Krstic'i 19 Nisan 2004'te soyk?r?m suçu i?lemekten cezaland?rd?.
Bu karar?n bizim aç?m?zdan büyük anlam? var. 1821-1922 aras?ndaki 100 y?l içinde Türk ve Müslümanlar?n Balkanlarda ve Kafkasya'da maruz kald?klar? etnik temizliklerin genelde insanl??a kar?? suç olu?turdu?u; bu ba?lamda u?rad?klar? katliamlar?n ise soyk?r?m oldu?u mahkeme karar?yla ortaya ç?km?? oldu. Yani etnik temizlik s?ras?nda ?rkç? nefret saikiyle yap?lan katliamlar?n soyk?r?m oldu?u karara ba?land?.
B-H soyk?r?m?, Holokost'tan 50 y?l geçmeden, uluslararas? toplumun ve BM, NATO, AG?T gibi kurulu?lar?n huzurunda vuku buldu. Böyle k?smen i?leyen koruyucu mekanizmalar?n dahi bulunmad??? bir dönemde, Türklerin ba??na gelen trajedileri var?n siz dü?ünün. Mukayeseli bir yakla??m bize, 1821 Yunan isyan? s?ras?nda Tripoliçe'de (Mora), sadece erkeklerin de?il, 30 bin kad?n, çocuk ve ihtiyar?n katledilmesinin soyk?r?m olu?turdu?unu gösteriyor. Daha sonra bu katliamlar 1877-78 Osmanl?-Rus Sava??'nda ve Balkan Sava?lar?'nda büyüyerek tekrarland?.
Karar?n ikinci sonucu, soyk?r?m?n mutlaka ço?unluklar ya da devletlerce de?il, az?nl?klarca da i?lenebilece?ini gösterdi. Bu ba?lamda tehcir öncesinde Ermeni çetelerin Van'da 30 bin Türk ve Kürt sivili katletmeleri de soyk?r?m oluyor.
B-H'de etnik temizli?e S?rp ordusunun yan?nda S?rp milisler de kat?ld?. Balkanlar'da Türklere etnik temizlik yapan çetnikler, hajduklar, klepler ve komitac?larla Ermeni Ta?nak ve H?nçaklar aras?nda fark yok. Bunlar?n yapt?klar?n? anlamak için PKK'ya bakmak yeterli. Bu da karar?n bir ba?ka sonucu.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »