Anasayfaİletişim
  
English
Makaleler

UNUTULAN SOYKIRIMLAR

Gündüz AKTAN, Emekli Büyükelçi
26 Nisan 2005 - Radikal

!á½p face="Verdana" size="2">AB Slovenya ve H?rvatistan'dan sonra, 3 Mart 1992'de ba??ms?zl???n? ilan eden Bosna-Hersek'i de tan?d?. Amerika, AB'yi izlemek zorunda kald?. Da??lma sürecine giren Yugoslavya'da bir süre önce ba?layan 'sava?' h?zland?. S?rbistan, s?n?rlar? d???ndaki S?rplar?n bulundu?u topraklar? almay? amaçl?yordu. Bu topraklarda ya?ayan di?er gruplar? s?n?r d???na atmak için etnik temizli?e giri?ti. BM Güvenlik Konseyi'nin Eylül 1991'de kabul etti?i 713 say?l? kararla koydu?u silah ambargosu, S?rp ordusuna kar?? di?er gruplar? savunmas?z hale getirdi.


Amerika sorunun Avrupa'ya ait oldu?u gerekçesiyle uzun süre kenarda durdu. AB zaten Amerika'n?n askeri müdahalesine kar??yd?.
Öte yandan kendisi I. Dünya Sava??'ndaki gibi ikiye bölündü. Bir tarafta ?ngiltere, Fransa ve Rusya, S?rbistan'a en az?ndan anlay?? gösterdiler. Di?er tarafta Türkiye ile birlikte Almanya ve Avusturya sald?r? kurbanlar?n? savundular. AB ?ubat 1992'de ço?u ?ngiliz ve Frans?z birliklerinden olu?turulan UNPROFOR vas?tas?yla yerle?im birimlerine yard?m koridorlar? olu?turdu. S?rp güçlerinin sald?rd??? kentleri korumak için 'güvenli bölgeler' ilan etti. Ama S?rplara kar?? kuvvet kullanamad???ndan, bir dizi uluslararas? konferansla soruna diplomatik çözüm arad?.


Sava? s?ras?nda i?lenen suçlar? saptamak için bir BM özel raportörlü?ü ihdas edildi. Bat?l?lar, eski bir komünistin kendilerine kolayca itaat edece?i dü?üncesiyle, Polonyal? Tadeusz Mazowiecki'yi raportör yapt?lar. Sonra da pi?man oldular. ?erefli bir insan olan raportör tüm dürüstlü?üyle gerçekleri ortaya koymaya ba?lad?: Etnik temizlik sava??n sonucu de?il, amac?yd?. Müslüman Bo?naklar yok ediliyorlard?.
UNPROFOR sivil halk? koruyamad?. Ama silah ambargosunu kald?rmamak suretiyle Bo?naklar?n ve H?rvatlar?n kendilerini savunmalar?na da imkân verilmedi. Sanki S?rplar?n teslim ?artlar?n? kabul etmeleri bekleniyordu. Ço?u Müslüman 2.5 milyon insan göçe zorland?; 250 bin masum sivil katledildi ve 50 bin kad?n?n ?rz?na geçildi. S?rp güçleri köyleri kasabalar? y?kt?lar, camileri tahrip ettiler, temerküz kamplar?nda insanlar? aç susuz b?rakt?lar. Toplu mezarlara gömdüler.


Türkiye ba??ndan itibaren sava? de?il, soyk?r?mla kar?? kar??ya oldu?umuzu anlad?. Üyesi bile olmad??? BM ?nsan Haklar? Komisyonu'nu Amerika'n?n deste?iyle Aral?k 1992'de özel oturuma ça??rd?. O zamana kadarki kararlarda, tüm gruplar?n sava? suçlar? i?ledi?inden söz ediliyordu. Bu kez al?nan kararda S?rplar?n 'insanl??a kar?? suç' i?ledikleri ve kurban?n Müslüman Bo?naklar oldu?u belirtildi. 'Olaylar?n soyk?r?m olup olmad???n?n incelenmesi' ibaresi de metne sokuldu. Hemen ard?ndan BM Genel Kurulu 121 say?l? karar?nda 'etnik temizli?in bir soyk?r?m ?ekli oldu?unu' ilan etti.


Haziran 1993'te Viyana'da yap?lan Dünya ?nsan Haklar? Konferans?, Bosna-Hersek'te vuku bulan soyk?r?m?n durdurulmas? için Güvenlik Konseyi'nin önlem almas?n? isteyen bir karar kabul etti. Konferans sekreteri bu karar? kaybedince(?), Türk delegasyonu, karar bulununcaya kadar konferans? durdurdu. Baz? Bat?l? ülkeler 'soyk?r?m'?n varl???n?n kabulü halinde ilgili sözle?menin 1. maddesine göre 'soyk?r?m? derhal önleyip cezaland?rma' zorunlulu?unun do?mas?ndan çekiniyorlard?. Ama sonuç de?i?medi. S?rplar 11 Temmuz 1995'te UNPROFOR'un gözü önünde Srebrenitsa'da 8 bin Bo?na?? katlettiler. Bunun üzerine Amerika'n?n öncülü?ünde yap?lan k?sa bir NATO harekât?yla S?rp güçleri etkisiz hale getirildi. Kurulan Uluslararas? Mahkeme 2004 Nisan ay?nda general Krstic'i Srebrenitsa soyk?r?m?ndan suçlu buldu. Bosna-Hersek olaylar?, Türk diplomatlar? olarak bizde, Balkan Türklerine 100 y?l boyunca yap?lan etnik temizliklerin an?lar?n? canland?rd?. Bo?naklara sürekli 'Türk' diye sald?ran S?rplar?n bize kar?? duyduklar? ?rkç? nefreti hissetmememiz mümkün de?ildi. Mahkeme karar? tüm Balkan etnik temizliklerinin soyk?r?m oldu?unu gösterdi.
Sn. Chirac daha 10 y?l önce Müslüman Bo?naklar?n Avrupa'n?n gözü önünde u?rad??? soyk?r?m? hat?rlas?n ve mümkünse daha öncekiler için haf?za çal??mas? yaps?n. Biz de bu soyk?r?m?, sorumlular?n? ve suça i?tirak edenleri unutmayal?m.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »