??DDET?N ?DEOLOJ?S?

Elimizde kalanlar: Bugün son yolculu?una u?urlad???m?z, cinayet kurban? bir ayd?n. Henüz re?it olmam?? bir cinayet zanl?s?. Birinin, "Dü?ünlerde elime almaya utan?r?m." dedi?i cinsten el yap?m? cinayet aleti bir tabanca.
"Hain merkezler"e dair çok say?da üretilen komplo senaryolar?. Kamuoyunda büyük bir infial ve üzüntü. Hepsi, ?iddetin do?as? üzerine dü?ünmemize ve üredi?i iklimi de?i?tirmemize vesile olmal?.

"Bugün ?stanbul kahvehanelerinde üç bin civar?nda genç, sabahtan ak?ama kadar, cezaevindeki mafya babalar?ndan birinden haber bekleyerek oturuyorlar." Bekledikleri: "Bir icraat talimat?" imi?. Bu sözleri bana, "i?"in uzmanlar?ndan biri söylemi?ti. "?craat"?n yani ?iddetin her türü için emre haz?r, binlerce i?siz güçsüz genç dola??yor aram?zda. Gençler aras?nda, Polat Alemdar gibi giyinmek, onun gibi yürümek ve t?pk? onun bakt??? gibi, içinden geçenleri belli etmeyen "y?lan bak??lar?" ile etrafa bakmak moda.

?unu hepimiz anlamal?y?z: ?iddetin ideolojisi yoktur. Birileri, içinde bulundu?u ?artlar? hazmedemiyor. Kendine k?zmak, ?artlar?n? de?i?tirmeye çal??mak yerine içinde öfkeyi büyütüyor. Sonra bu ç?plak öfkeyi yöneltecek bir hedef ar?yor. ?iddete bir gerekçe, bir aç?klama buluyor. Tedavülde bulunan fikirlerden, dü?manlardan, dostlardan ?artlara uyan? seçip al?yor. Böylelikle içinde bulundu?u kapan?n d???na ç?k?yor. "Yüce" bir amaca ba?lan?yor. Kendini a??yor. Büyük bir parça ile bütünle?iyor. ?iddet önce bir e?ilim oluyor, sonra bir isyana dönü?üyor, sonra internet siteleri gibi sanal bir ç?k?? yolu olarak el birli?i ile zihinlerde mant?kî sonucuna götürülüyor; en sonunda bir ideolojiye yaslan?yor. ?iddetin do?as?n?, ideolojilerin yapay dünyas?nda aramaya kalkt???n?z zaman, üredi?i o korkunç dünyay? gözden kaç?r?rs?n?z. Hrant Dink cinayetinin azmettiricisi, sol ideolojilerin epeyce geri kalm?? motiflerini kullanan Yeni Ulusalc?l?k. So?uk sava??n ideolojik kampla?mas?na özlem duyan bir Üçüncü Dünya Solculu?u, Ulusalc?l?k ad? ile kar??m?za ç?k?yor. Teti?i çeken ergenlik ça??ndaki delikanl? ise "eylem"ini cuma namaz? sonras?na b?rakt???na göre, muhafazakâr-milliyetçi bir ideoloji ile daha yak?n bir temas içinde. ?kisini bir araya getiren, Hrant Dink'e nefrette birle?tiren ortak bir ideolojiden bahsedemeyiz. ?deolojilere de?il, psikolojilere e?ilmeliyiz. ?iddetin bütün ideolojileri a?an kendine özgü ideolojisine bakmal?y?z.

1975'te Kamboçya'da iktidar? ele geçiren Pol Pot, K?z?l Kmerler ad? verilen örgütü ile ülkesine deh?et saçm??t?. "S?f?r y?l?" ad? verdi?i temizlik operasyonu ile kendi yurtta?lar?na kar?? amans?z bir katliama giri?mi?ti. Bu katliamda 7 milyonluk Kamboçya nüfusunun yar?s? yok edildi. "Emperyalizmin u?aklar?" olarak nitelenen e?itimli nüfus, akla-mant??a s??mayan gerekçelerle öldürüldü. Üniversiteyi bitirmek, ellerinde nas?r bulunmamak, herhangi bir konuda uzman olmak, yabanc? dil bilmek, hattâ ve hattâ gözlük kullanmak dahi öldürülmek için yeterli gerekçe idi. Sürekli olarak e?itim görmü? insanlardan nefret etti?ini söyleyen Pol Pot, Kamboçya'n?n gerçek kurtulu?unun herkesin "kara cahil" kalmas?, k?rsal bölgelerdeki toplama kamplar?nda yaln?zca bir tabak pirinç yiyerek ya?amas?yla mümkün olaca??n? ilan etmi?ti. K?z?l Kmer deh?etinin, ak?llara durgunluk veren bir ayr?nt?s?n? hat?rlamal?y?z: Cinayetleri i?leyen "gerilla"lar?n kahir ekseriyeti, 13-14 ya?lar?ndaki çocuklard?.

Ak?llara zarar komplo teorilerinin içinde yal?n gerçekleri tüketmemek için ?iddetin ideolojisine, bütün fikirlerin üzerine ç?kan ortak diline ve araçlar?na dikkat etmeliyiz. ?iddeti üreten ve yayg?nla?t?ran berbat bir zeminin üzerinde ya??yoruz. Öfke, nefret ve dü?manl???n ?iddet üreten verimli batakl??? bu zemin. Bu batakl??? kurutman?n basit bir formülü yok. Hemen herkese ve her kesime dü?en emek ve çaba ile, ?iddetin ürkütücü psikolojisi yerine, aç?k ve demokratik bireylerin özgür dünyas?n? ikame etmeliyiz. Sorular?m?z ?unlar gibi olmal?: Trabzon'daki sosyal dinamikleri konu alan bir ara?t?rmaya te?ebbüs eden birileri oldu mu? Komplo teorilerinin cehaleti koyula?t?rarak, enerjimizi ve dikkatlerimizi ba?ka yerlerde tüketerek ?iddetin karanl?k dünyas?n? korunakl? k?ld???n?, bu teorileri üretenler ne zaman fark edecek?

?iddet bir cinnet hali. Her delinin mutlaka bir muhakemesi ve mant??? vard?r. Ak?l ve sa?duyunun bu muhakemelerin olu?turdu?u dünyay? yerle bir edecek gücü olmal?.