!á½ p face="Verdana" size="2">Orhan Pamuk olay? gere?inden uzun sürdü. Bu arada kimlik sorunsal?m?z? bir kez daha su yüzüne ç?kard?. Fikir ve ifade özgürlü?ü konusunda Türkiye'nin kesin bir karar vermesi gerekiyor. Özgürlü?ün k?s?tlanmas? halinde, sorunun özü gözden kaç?yor ve tart??ma özgürlüklerin savunmas? gibi steril bir alana kay?yor. Fazladan bir fikri -tabii fikirse- fikirle cerh edecek güce sahip de?ilmi?iz gibi bir izlenim do?uyor.
Orhan Pamuk ku?kusuz iyi bir yazar. Fazla istekli ve sab?rs?z olmasa, Nobel'i de kazanabilir. Nobel verilmese de iyi yazarl?k niteli?i de?i?mez. '?yi yazar mutlaka milliyetçi olur, Türkler gibi yak?n tarihte büyük haks?zl??a u?ram?? bir milleti savunur' veya 'Mazlum milletlerin sözcülü?ünü yapar' demek de do?ru de?il. Tabii daha iyi bir yazar olup olamayaca?? ayr? bir konu. Sorun biraz da bugünün toplumunda roman?n yeriyle ilgili. Dünyada eski büyük romanc?lar?n düzeyinde yeni romanc? ç?kmamas?n?, ça?da? toplumda roman?n i?levinin azald??? ?eklinde aç?klamak mümkün. Genelde bilimin, özelde psikanalizin yayg?n irdeleme yöntemleri olarak kullan?ld??? bir ça?da, roman?n dolayl? yoldan etkileme gücü, bu yöntemleri bilmeyen geni? kitleler için söz konusu oluyor. Buna kar??l?k, bu yöntemleri bilenler, roman? okuduklar?nda kahramanlar?n karakteri ve roman?n kurgusu ile romanc?n?n karakteri aras?ndaki ili?kilerin analizini yapmadan duramad?klar?ndan, roman?n çekicili?i azal?yor.
Buna ra?men roman?n önemini korudu?unu san?yorum. 1980'lerde, Avrupa'n?n her alanda bütünle?mesini sa?lamak ve yeni bir Avrupa kimli?i yaratmak için büyük bir yazar?n ç?kmas? gerekti?i tart???lm??t?. Bu görü?ü savunanlar Anglosakson kültürünün (hatta uygarl???n?n) Shakespeare taraf?ndan kuruldu?unu iddia ediyorlard?.
'Kültür veya uygarl?k kurucu' yazar kavram? kabul edilirse, Dante'nin ?talyan, Cervantes'in ?spanyol, Dostoyevski ve Tolstoy'un Rus kültürünü ?ekillendirdikleri ileri sürülebilir. Hatta daha da geriye gidip Homer'e ?yon, di?erlerine haks?zl?k yapma pahas?na da olsa, Sofokles'e klasik Yunan kültürünün yarat?c?s? muamelesi yap?labilir. (Ruslar hariç bu yazarlar milliyetçi say?lamazlar.) Shakespeare'in 'Hamlet'i ve Sofokles'in 'Kral Oedip'i, insan ruhunun en karanl?k yönünü ince bir edebi örtü alt?ndan insanlara göstererek, ?ngiliz ve Yunan toplumlar?nda büyük bir kültürel enerjinin aç??a ç?kmas?na yol açm?? olabilir. Bat? uygarl???n?n klasik Yunan'? geçememesinin temel nedeniyse, bu aç?dan Sofokles'in, Shakespeare'den daha ustaca, çok daha ileri bir noktaya gidebilmesi olmal?.
Ayd?nlar?m?z, Rene Girard'?n 1972 y?l?nda ç?kan '?iddet ve Kutsal' adl? eserini henüz dilimize çevirebildiler. Aralar?nda, bu kitab?n ard?ndan gelen 10 civar?nda eseri okuyan da fazla olamaz. Girard'a göre Yunan trajedisinde, ayn? ?eye sahip olmak veya ayn? hedefe varmak için mücadele edenler 'ikizle?iyor'; bunlardan kazanan s?rf kazand??? için kendisine atfedilen tüm olumlu de?erlerle, mücadelenin y?kt??? toplum düzenini yeniden kurmu? gibi alg?lan?yor. Orhan Pamuk bunu bilseydi, 'Beyaz Kale'yi gerçekten bitmesine imkân verecek ?ekilde kurgulayabilirdi.
Tabii Orhan Pamuk, Girard'? okumadan da trajedinin amac?n? ve mekanizmas?n? ke?fedebilirdi. Bunun için ?imdi içinde bulundu?u ruh halinden kurtulmas? gerekecekti. Pamuk'un psikolojik durumu Dostoyevski'nin ilk dönemine benziyor. Dostoyevski 'Yeralt?ndan Notlar'daki isimsiz kahraman? arac?l???yla kendisini analiz ettikten sonra, ikinci ve düzen ya da kültür kurucu döneme geçti. Oysa Orhan Pamuk hâlâ o 'kahraman' gibi, güçsüzlü?ünü güçlüymü? tavr?yla telafi etmeye çal???yor.
Sorunun Pamuk'un toplumu ele?tirmesiyle ilgisi yok. Bir yazar, toplumun kurtulu?unu bireylerin ruhlar?ndaki gücü harekete geçirmek yerine, üstün sayd??? bir uygarl??a kapa?? atmakta görüyorsa, zaten kurucu yazar olamaz. ??levi, AB'deki baz? çevrelerin Türk kimli?inin bizzat Türkler taraf?ndan tahrip edilmesini sa?lamaya dönük marazi bilinçalt? e?ilimlerine hizmetten ibaret kal?r.
O zaman da ne dese ne yazar.
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
