!á½p face="Verdana" size="2">Ermeni soyk?r?m? iddialar?yla o kadar me?gulüz ki soyk?r?m alan?nda vuku bulan geli?meleri takip edemiyoruz. Soyk?r?m hukuku 1945-46 Nuremberg mahkemesi ve Nazi i?galinde kalan baz? ülkelerde yap?lan mahkemelerle olu?maya ba?lad?. Ard?ndan BM sözle?mesi imzaland?. Bunu izleyen 40 y?l içinde, Eichmann davas? bir yana, pek bir ilerleme olmad?. 1990'lar?n ba??nda Ruanda ve eski Yugoslavya'da cereyan eden soyk?r?mlar dolay?s?yla Aru?a ve Lahey'de kurulan mahkemelerin verdi?i kararlar ile 'Uluslararas? Ceza Mahkemesi-ICC'nin statüsü konusunda yap?lan müzakereler soyk?r?m? uluslararas? toplumun gündemine getirdi.
Bosna-Hersek soyk?r?m? Avrupa'n?n tam ortas?nda, AB'nin gözü önünde vuku bulunca, Holokost'tan sonra tekrarlanmayaca?? san?lan soyk?r?m?n geri geldi?i anla??ld?. Soyk?r?mlar?n tekrar?n? önlemek için soyk?r?m olgusunu anlamaya öncelik verildi. Böylece konuya ili?kin yayg?n ve da??n?k sosyolojik çal??malar ba?lam?? oldu.
?imdi de felsefe i?in içine giriyor. Filozoflar genelde soyut ve evrensel bilgi ürettiklerinden, ne kadar önemli olursa olsun, olaylar?n analizini yapmaktan kaç?n?yorlar. Bu konuda John K. Roth'un derledi?i 25 filozofun makalelerini içeren 'Genocide and Human Rights, A Philosophical Guide, Palgrave Macmillan, 2005' belki de bir ilk.
Konu, Ermeni soyk?r?m iddialar?n?n çok ötesine giden bir öneme sahip. Türk toplumu, Ermeni meselesinden hareketle soyk?r?m konusuna e?ilmek ve uluslararas? çal??malara katk?da bulunmak gibi bir ?ansa sahip.
Nihayet Bilgi Üniversitesi'nde yap?labilen konferansla ilgili olarak bas?na s?zan haberlerden, konu?mac?lar?n ço?unun soyk?r?m konusuyla yeni tan??t?klar? anla??l?yor. Soyk?r?ma ili?kin as?l bilgi birikiminin bulundu?u hukuk alan?nda kimse tebli? sunmam??. Oysa filozoflar?n önemli bir k?sm? kendilerine hukukun yol gösterdi?ini, örne?in insanl??a kar?? suçla soyk?r?m aras?ndaki çok önemli fark?, hukukun belirledi?ini söylüyor (Thomas W. Simon, s. 72).
Konferans, ?ttihat ve Terakki'nin ve Türk milliyetçili?inin Ermenilere katliam yapt???n? benimsemi?. Ço?u konu?mac? bu katliam?n soyk?r?m oldu?unu dolayl? yoldan, baz?lar?ysa aç?kça söylemi?. Oysa siyasi gücün birdenbire soyk?r?m yapmas? mümkün de?il. Nazi Yahudi soyk?r?m?ndan çok önce filozoflar ve bilim adamlar?, soyk?r?m?, bilerek veya bilmeyerek, haz?rl?yorlar (Colin Tatz, s. 82). Yani bizimkilerin tarih analizi böyle bir fikri haz?rl?k aramay? dü?ünmüyor.
Bir vah?et kar??s?nda 'sahte bir adalet ve merhamet duygusuyla' ya da 'pratik olmak ihtiyac?yla', hemen soyk?r?m etiketinin yap??t?r?lmas?na kar?? ç?kan ve katliamla soyk?r?m? dikkatle ay?ran filozoflar var (Raimond Gaita, s. 165, 167).
Bu ba?lamda kitaptaki filozoflar?n hemen tümü, Hume, Voltaire, Kant, Hegel, Nietzsche ve Heidegger'in zenciler, Tahitililer, k?saca beyazlar d???nda tüm ?rklar?n a?a?? niteliklerine atfen, uygarl?k derecesine göre bir ?rk hiyerar?isi kurduklar?, geri ve zay?f ?rklar?n ya?amas?n?n gereksizli?ini ima ettikleri üzerinde duruyor. Daha sonra bu fikirler, Gobineau gibilerin bilimsel ?rkç?l?k ve sosyal Darvinizm kuramlar?yla destekleniyor.
Felsefenin konuya e?ilmesi ku?kusuz çok önemli. Ama iki noktada ciddi eksikleri oldu?u görülüyor: 'Ayd?nl?k' ça??n?n, insan ihtiras?n? dizginleyen dini iki yüzy?l önce tahrip etmesiyle Holokost'un fikri haz?rl???n?n ba?lad??? konusunda hepsi müttefik.
Oysa Holokost'un temel nedeni olan anti-Semitizm çok daha eski. Öte yandan soyk?r?m?n alt?ndaki psikolojik mekanizmalar? ara?t?rmad?klar?ndan, nedenlerin analizinde güçlükle kar??la??yorlar.
Be?enelim be?enmeyelim, Türkiye'de dü?ünenlerin ço?u liberal ayd?nlar. Bunlar kendilerine resmi Ermeni tezi olan soyk?r?mla resmi Türk tezi dedikleri olay?n 'inkâr?' aras?nda bir yer açmaya u?ra??yorlar. Rahmetli Büyükelçi Kamuran Gürün'ün 1983'te olay? trajedi olarak nitelemesini göz ard? ediyorlar. Soyk?r?m?n hukuku ve psikolojisi hakk?ndaysa fikirleri yok. Hiç olmazsa i?e felsefeyle ba?lasalar.