AGOS gazetesinin önündeyim. Hrant Dink'in cenazesinin etraf?nda binlerce insan. Halaskârgazi Caddesi "Sar? Gelin" türküsüyle inliyor. Çevreme bak?yorum, sessiz gözya?lar? dökülüyor. Dal?yorum, duygulan?yorum, benim de gözlerim ya?ar?yor.
Sar? Gelin türküsü... Hem Türkçe, hem Ermenice birçok versiyonlar? olan hüzünlü, ac?l? bir a?k türküsü...
Bu türkü Türklerin mi, Ermenilerin mi? ?kisinin de... Öylesine iç içe geçmi?ler ki...
Tarihçi Ahmet Refik "Kafkas Yollar?nda" adl? kitab?nda, delikanl? Sinan'?n ayn? köydeki sar? saçl? Ermeni k?z?na a?k?n? anlatan bir türküden bahseder:
Vard?m kilisene bakt?m haç?na
Mail oldum bölük pörçük saç?na
K?z seni götürem ?slâm içine
Vay Sinan ölsün Sar? Gelin
Prof. Fahrettin K?rz?o?lu'nun gösterdi?i gibi, böyle Sar? Gelin türküleri Azerbaycan folklorunda da vard?r.
Elbette Ermeni folklorunda da vard?r. Ayn? co?rafya, bin y?ll?k beraberlik... Ve hem Ermenilerin, hem Türklerin "Sar? Gelin"leri...
Fuat Köprülü, Türkçe Bekta?i nefesleri yazan "Ermeni halk a?uglar?"n? anlat?r.
Tarihimize bak?n, müzi?imizde, t?bb?m?zda, mimarimizde, edebiyat?m?zda Ermeniler var; iç içe, dostça...
***
Fakat tarihçi Ahmet Refik, "?ki Komite, ?ki K?tal" kitab?n?n da yazar?d?r!
Nereden nereye???
Tarihin dostlukla, kom?ulukla, â??kl?kla geçen yüzy?llar?...
Ve kan akan yirmi y?l?: 1895-1915!
Art?k bu yirmi y?ll?k parantezin duygular?n? hepimiz a?mal?y?z.
E?i Rakel Dink'in yapt??? muhte?em konu?ma...
"Çocuklar?ndan ayr?ld?n, benden ayr?ld?n, ülkenden ayr?lmad?n sevgilim!"
O metanetini koruyup h?çk?r?klar?n? bast?rarak konu?urken, onu dinleyen binlerin a?lad???n? gördüm.
Dü?ündüm; Hrant, yurtd???na gidip diasporan?n sözcülü?üne soyunsayd?, onu ihya ederlerdi!
O diasporayla kavga etti halbuki!
Ve ülkesinde öldürüldü!
?unu ifade edeyim ki, Dink'in baz? cümleleri beni rahats?z ediyordu. Ama ho?görü ho?umuza giden ?eyler içinse bunun ad? ho?görü olmaz!
Dink'in elbette farkl? duygular?, ac?lar?, hüzünleri olacakt?; bundan tabii ne olabilir?!
Tarihin ac?lar?n? yeniden ya?amak istemiyorsak, ho?görüden, dostluklar geli?tirmekten, birbirimizi teselli etmekten ba?ka yolumuz mu var?
***
Hrant Dink'in baz? konu?malar?n?n beni rahats?z etti?ini ama yazmad???m? kendisine söyledi?imde aram?zda daha anlay??l?, daha s?cak bir iklimin olu?tu?unu hissetmi?tim. Birbirimizin duygular?n? daha iyi anl?yorduk.
Kesinlikle yeni, daha anlay??l? ve s?cak bir dil geli?tirmemiz gerekiyor.
Dink'in "Slogan ve pankart istemiyorum" diye vasiyet etmesi... Ac?l? e?i Rakel Han?m'?n, h?çk?r?klar?n? bast?rarak yapt??? konu?mada sorumluluk ve dostluk sergilemesi...
"Bizler dü?man olarak alg?lanmam?za neden olan uygulamalar?n de?i?mesini istiyoruz" diyen Patrik Mutafyan'?n "Cenaze üzerinden kimse siyaset yapmas?n" uyar?s?nda bulunmas?...
Ve Hrant Dink için on binlerin yürümesi...
Ac? bir günde ortaya ç?kan bu ???klar bana teselli veriyor; yaralar?n? saran Türkiye'nin büyük ve ???kl? gelece?inin i?aretleri bunlar.
Bu umuda, bu teselliye ihtiyac?m?z var.