!á½p face="Verdana" size="2">ABD ve Rusya’dan sonra en büyük Ermeni az?nl??? Fransa’da bulunuyor ve bu az?nl?k, uzun y?llardan beri politikada a??rl???n? etkin bir ?ekilde hissettiriyor.

2001 y?l?nda Fransa "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?yan kanunu kabul etmi?ti.

Ermeni lobisinin çabalar?yla, hem muhalefetteki sosyalist parti hem de iktidardaki "Halk Hareketi ?çin Birlik Partisi" (UMP), bu defa, Millet Meclisi’ne, Ermeni soyk?r?m?n? reddedenleri cezaland?racak yasa önerileri sundular. Sosyalistlerin önerisi, soyk?r?m olmad???n? yazan ve ifade edenler için 5 y?ll?k hapis ve 45 bin Euro para cezas? öngörüyor.

18 May?s’ta Millet Meclisi bu yönde bir öneriyi kabul ederse yasa tasar?s?n?n Senato taraf?ndan da kabulü ve arkas?ndan Cumhurba?kan?’n?n onay?na sunulmas? gerekecek.

* * *

Yeni giri?imlerin Fransa’y? inan?lmaz hukuki ve siyasi çeli?kilere sürükledi?i çok aç?k. Millet Meclisi’ne sunulan öneriler, Yahudi soyk?r?m? ile Ermeni soyk?r?m? iddialar?n? bir tutuyor. Oysa Yahudi soyk?r?m?nda Nazi Almanyas? liderlerinin sorumluluklar? bir uluslararas? mahkemenin, ?kinci Dünya Sava??’ndan sonra kurulan Nüremberg Mahkemesi’nin karar?yla tescil edilmi?ti.

Ermeni iddialar? konusunda böyle bir hukuki karar mevcut de?il. Di?er taraftan, daha alt ay önce, sosyalistler, Frans?z kolonyalizminin Kuzey Afrika’daki olumlu rolünü vurgulayan kanunun iptalini talep edince "parlamentonun tarih ve haf?za alan?ndaki faaliyetleri" uzun uzun tart???lm??t?.

Cumhurba?kan? Chirac, o zaman, "Tarih yazmak kanunun i?i de?ildir. Tarih yazmak, tarihçilerin i?idir" dedi?ini nas?l unutabilir. Yine geçen aral?k ay?nda bir grup Frans?z tarihçisi bir bildirgeyle tarih hakk?nda de?er yarg?lar? içeren bütün kanunlar?n ve bu arada "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?yan 29 Ocak 2001 tarihli yasan?n iptalini istemi?lerdi.

Ayn? tarihçiler ?imdi yeni yasa tasar?s?na da kar?? ç?k?yorlar. Kald? ki, bu tasar?, Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi’nin (A?HS) dü?ünce ve vicdan özgürlü?ü hükümlerini ihlal eder niteliktedir. Tasar? kanunla??rsa ve ceza gören bir birey Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi’ne ba?vurursa, mahkemenin yasan?n A?HS’yi ihlal etti?ine karar verece?i hemen hemen kesindir.

* * *

Türkiye ku?kusuz Ermeni iddialar?n? reddedenleri cezaland?ran bir kanuna kar?? tepkisiz kalamaz. Ancak tepkinin zamanlamas?n? iyi ayarlamak laz?md?r. Tepki, yasa tasar?s? parlamentodan geçer geçmez mi, yoksa cumhurba?kan? taraf?ndan imzalanarak yürürlü?e girdikten sonra m? gösterilecek? Bu konuda art?k hükümet diplomatik ortam? de?erlendirerek karar verecektir.

Türkiye’yi bu alanda zorlayacak bir unsur, iki ülke aras?ndaki ekonomik ili?kilerin boyutudur. Ticaret hacmi 10 milyar dolar seviyesinde. Frans?z firmalar?n?n yat?r?m yapt?klar? sektörlerden en önemlileri aras?nda otomotiv, perakende ve g?da sanayii var. Carrefoursa, perakende sektöründe ilk s?rada yer al?yor. Türkiye Ekonomi Bankas?’n?n ço?unluk hisseleri BNP’nin elinde.

Frans?z sermayeli firmalar 35 bin ki?i istihdam ediyorlar. Ayr?ca önemli savunma ihaleleri gündemde. Türkiye, "Euro-fighter" sava? uça?? projesinde ortak. Nükleer santral in?a edilecekse Frans?z firmalar?n?n bu alanda çok deneyimli oldu?u göz ard? edilemez. Türkiye daha önce de Fransa ve ba?ka ülkelere kar?? mukabil önlemler alm??; fakat bunlar bir müddet sonra kald?r?lm??t?.

* * *

Türkiye’ye de zarar vermeyecek en etkin tepkilerin hangileri olaca?? çok iyi saptanmal?d?r. Genellikle hemen ba?vurdu?umuz bir önlem büyükelçinin geçici olarak geri çekilmesidir; fakat bunun etkisi gazetelerde man?et te?kil etmenin ötesinde marjinaldir.

Büyükelçiye as?l kriz zaman?nda ihtiyaç duyuldu?u unutulmamal?d?r.