.E `°="justify">Biz onu öldürmekle kendimizi öldürdük. ?imdi her ?eyle yüzle?ilecek. Biz olmakla, bu ülkede do?makla, insan olmakla ilgili bildi?imiz kutsad???m?z her ?eyle yüzle?ilecek. 'Bu kur?un Türkiye'ye s?k?ld?' diyenler hamaset yap?yor görünseler de asl?nda gerçe?i söylüyorlar.
 
'Ondaki yürek bende yok' diyen Etyen Mahçupyan'?n can yakan sat?rlar?ndan sonra ne yaz?labilir Hrant Dink hakk?nda? Ne söylenebilir? Susmak ve a?lamak çare olsayd? ke?ke. ?imdi onun gidi?inin ard?ndan a?layan, ac? çeken herkes gibi ben de bu yas?n nas?l tutulmas? gerekti?ini biliyorum art?k. Evet Hrant'?n kalbi hiçbirimizde yok. Ama onun için duyulan ac?n?n yaratt??? büyük bir kalbin varl???na inanmak istiyorum. Çünkü biliyorum, Hrant'?n ölümünden duydu?umuz ac? bildi?imiz hiçbir ac?ya benzemiyor. ?çimizde nedensiz olu?an bu a?lamalar bir ar?nma imkân? yarats?n isterdim. Onun ölümüyle, çoktand?r kabuk tutan, kat?la?an, içine kapanan kalplerimizde bir krater aç?ld? çünkü. Hepimizi en derin yerimizden yakalayan, sarsan bu gidi?in hayatlar?m?z için bir anlam? var. Olmal?. H?rant'?n ölümünden duydu?umuz ac? normal bir ac? de?il çünkü. Yak?n?m?zda birilerini kaybetti?imizde duydu?umuz ac?dan daha ötede kendi varl???m?z?n çekirde?inde bir yere ili?kinmi? gibi geliyor. Ne bileyim belki de evlat ac?s?na benziyor. Ancak bir evlad?n kayb? ile k?yaslanabilir. Bir annenin, baban?n ölen çocu?u için duydu?u ac?ya. Günahs?z, kirlenmemi? bir evlad?n ölümünden duyulan ac?ya. Hrant bu ülkenin evlad?yd?. Yetim evlad?. Bize sorumluluklar?m?z?, bir insan?n k?ymetini bilmemenin ezikli?ini duyuran bir ölüm onunki. ?n?a etti?imiz, tap?nd???m?z, mutlak sand???m?z kimlik alanlar?n?n gizledi?i insani tortuya dü?en bir ate? sanki. Kim bilir belki de bu ac? yüzle?ilmemi? tarihimizden geliyor.

Biz kendimizi öldürdük!

K?r?lan, yok edilen bir ormandan geriye kalan tek bir a?ac?m?z vard? sanki ve biz o a?ac? kestik. Hrant'?m?za k?yd?k. ?imdi hepimizin can?n? bu kadar yakan yapayaln?z çorak kalaca??m?z? bilmek korkusu belki de. Hrant bural? olman?n tüm anlam?n? kendinde var etmi? biriydi. Onun gülü?ünden, sahicili?inden, geride say?lar? az da olsa insan b?rakt???m?z?, herkesi katletmedi?imizi anl?yorduk biz. Fark?na varmasak da Hrant'?n canl?, içten varl??? vicdanlar?m?z? yat??t?r?yordu. Ertelenmi? bir hesab? biraz daha ertelememizi sa?layan vicdani bir sigortayd? sanki. Biz onu öldürmekle kendimizi öldürdük. ?imdi her ?eyle yüzle?ilecek. Biz olmakla, bu ülkede do?makla, insan olmakla ilgili bildi?imiz kutsad???m?z her ?eyle yüzle?ilecek. 'Bu kur?un Türkiye'ye s?k?ld?' diyenler hamaset yap?yor görünseler de asl?nda gerçe?i söylüyorlar. 19 Ocak'ta vurulan kurulmu? kimliklerimizin gerilere itti?i insanl???m?zd? asl?nda. Can?m?z?n bu kadar yanmas? bundan. Suçluyuz çünkü. Yetim b?rak?lm?? o evlada sahip ç?kamad?k. Sadece Etyen'in de?il, Ermeni meselesine ak?lla yakla?an herkesin kalbiydi Hrant. Tarihe ak?lla, hesapla yakla??ld???nda kaybedilenin insanl?k oldu?unu en iyi Hrant biliyordu. Tercihini tarihin kuru ak???ndan yana de?il, çekilen ac?lardan yana yapmas? bo?una de?il. 'Bu benim yüküm' dedi?i gerçek ac?lar ilgilendiriyordu onu.

Baz? hikayeler ba?tan, baz?lar? sondan okundu?unda anlam kazan?r. Hrant'?n hikayesi, her yerinden okunabilir. Çünkü hesab? yoktu onun. Her hücresiyle gerçek bir hayat onunki. ?ster ba??ndan, ister sonundan ba?lay?n. Her yerinden bir insana ç?kars?n?z onun hikayesinde. Daha küçük bir çocukken dü?tü?ü yetimhaneden ba?lay?n isterseniz. Yetimhaneyi bir an evvel uzakla??lacak bir yer gibi görmemesi, orada tan??t??? yetim arkada??yla evlenmesi. Kaçmad??? gibi yetimhaneyi iyile?tirmek için yönetimde yer alacak kadar sahiplenmesi onun Türkiye ile ili?kisidir asl?nda. Ona yetim muamelesi yapan ülkesinden gitmeyi hiç dü?ünmemesi anlatm?yor mu bunu? Ne yapacaksa kendi ülkesinde yapacakt?. Ba?kalar?n?n ülkesinde de?il. Uluslararas? bir toplant?da kendisini alk??layan, sar?l?p kutlayan Avrupal?lar?n ilgisine, 'Bilmeden bir yanl?? m? yapt?m? Ülkemin aleyhine bir ?ey mi söyledim ki bu Almanlar, Frans?zlar beni alk??l?yor?' diyen Hrant Dink'ten söz ediyoruz. Hrant'?n ölümü Hrant'?n ölümü de?il asl?nda, bizim ölümümüz. O gün öldürülen biziz. Can?m?z?n bu kadar yanmas? bundan. Bu ülkenin en ac?l?, en gizli tarihinin yükünü yüklenmi? o kalbi koruyamad?k. Herkes cesaretinden söz ediyor Hrant'?n. Cesaret onda hakl?l?k ve samimiyet duygusuyla birle?meseydi ne anlam? olurdu ki? Hrant'?n cesaretini anlaml? k?lan onun hakl? ve samimi olmas?yd?. Onu bu ülkenin vicdan? yapan ?ey de bu sahicili?iydi.

Son foto?rafa iyi bak?n...

Hrant Dink'in vuruldu?u yerde yatarken verdi?i son foto?rafa iyi bak?n. O foto?rafa hepimiz iyi bakal?m. Gözlerimiz ???ktan bembeyaz olana kadar bakal?m. Kör oluncaya kadar. D??? cilalanm??, alt? tamire muhtaç o ayakkab?lara iyi bak?n. T?pk? Hrant'?n içi gibi ayakkab?lar?. Bu ülkede ya?arken da??tt??? sevginin, insanl???n bir ömür yetece?i bizler sadece parçalanm?? ayakkab?s?na de?il ayaklar?n?n dü?erken ald??? ?ekle de bakal?m. Birbirine dönük o ayaklar bir yetimin ayaklar?. Ancak yetim büyüyen biri dü?tü?ünde ayaklar? öyle çevrilir birbirine.

?imdi Kumkap?'daki Meryem Ana Kilisesi'nde uyuyor Hrant. Yüzü koyun de?il art?k. Yüzü gökyüzüne ve Tanr?'s?na dönük. Derin uykusunda s???nd??? ?efkatli kuca??n, Meryem Ana's?n?n yeterince koruyamad??? halk?na nasip olmayan bir vedaya haz?rlan?yor. Derin husumetlerin üretti?i derin ruh. Derin insanl?k. Tüm o ac?lar?n yükü alt?nda dövüle dövüle billurla?an kalbiyle Hrant ?imdi Meryem Ana Kilisesi'ndeki so?uk odada topra??na gömülmeyi bekliyor.

Gitti?i her ülkede ilk önce Ermeni mahallelerine gitmesini yad?rgayanlara, nar hikayeleri anlat?rm??. Halk?n?n tüm dünyaya da??lmas?n? Ermenilerin ulusal sembolü nara benzetiyordu. Bir nar?n çatlamas? gibi da??lan Ermenilerin izlerini arard? gitti?i her yerde. Ama onu Hrant yapan, narlar? saç?lm?? o a?ac?n köklerini, gerçe?ini bu ülkenin derinlerinde tarif etmesiydi. ?imdi çatlayan o nardan da??lan Ermeniler dünyan?n her yerinde Hrant'?n an?s? önünde e?iliyorlar. Bir arkada??m ?ran'dan arad?, bir di?eri Los Angeles'tan. Her yerde ya?l? tehcir görmü? Ermeniler, onlardan esirgenmi? bu topraklar?n ?efkatine s???nan Hrant'?n yas?n? tutuyorlar. Tuttuklar? kendi yaslar? de?il. Onlar?nki çoktan yas olmaktan ç?k?p, bir varl?k halini ald? çünkü. Bu topraklar?n onu terk etmeyen, ona a?kla ba?l? olanlara yüz vermedi?ini görmek a?lat?yor onlar? ?imdi.

Bir arkada?? anlatm??t?, Hrant'?n babas?ndan duydu?u çok sevdi?i bir ?ark?n?n sözleri, 'Biz gittikten sonra nas?l akacak bu nehirler, nas?l esecek rüzgâr?' anlam?ndaym??. Herkes gittikten sonra nas?l esecek rüzgâr? Ve biz kalanlar o rüzgâr?n ac?tt???n? duyarak nas?l devam edece?iz hayat?m?za? O rüzgâr?n, sular?n ac?s?n? duymadan nas?l?

Hrant gitti. Bu ülkede do?an, büyüyen herkesten fazla devrald??? ac?larla yüzle?erek, yüzünü, kalbini ac?lar?na açarak gitti. Ama ben inan?yorum. Onun aç?k, sevgi dolu kalbi ?imdi geride ba?kalar?n? ac?ya bo?arak çarpmaya devam ediyor. Bu ac?dan herkes büyük bir kalp olarak ç?kacak. Bu ac?ya, bu ac?n?n anlam?na sahip ç?kaca??z. Yoksa ondaki yürek tek ba??na hiçbirimizde yok.
 
BEJAN MATUR