HRANT D?NK: BAB?L BALI?I OLMAK

Hrant Dink'in öldürülmesi, hemen her kesimden insanlar aras?nda zaten var olan dil ve anlam dünyas? uçurumunu yeniden derinle?tirdi. Kimse kimsenin dilini anlam?yor ve anlamamakta ?srarl?. Akl?ma Babil ile ilgili ça?r???mlar geliyor. Bilumum anla?amama halleri; birinin derdinin ya da ?srar?n?n di?erinin kavram dünyas?nda hiç ama hiçbir kar??l?k bulamama handikap?. Sonra kimi sevindirici kimi trajik ba?lant?lar kurmas? bu ölümün... Bir Inarritu filmi gibi her ?ey... Paramparça a?klar var, köpekler var, Hrant'?n ölçmeye f?rsat bulamad???m?z ruhu var ve elbette bir Babil boylu boyunca. Hrant Dink'in ölümü garip bir biçimde Behiç A?ç?'ya ya?am veriyor ?imdi. Adalet Bakan?'n?n sihirli dudaklar?ndan ç?kan bir 'vaat' ile sona eriyor ölüm orucu. Sonra Emniyet'ten üst düzey bir yetkili, 'Rahip Santaro cinayetindeki çocuk da arkas?ndaki 'abi'yi söyleseydi, Hrant Dink ölmeyebilirdi.' diyor. Dink'in ya?am?n?n çocu?un a?z?ndan ç?kacak tek bir 'kelimeye' ba?l? oldu?u fikri size de hazin gelmiyor mu? Hayat ile ölüm aras?ndaki pamuk ipli?inin bu kadar somutla?t??? anlara sadece filmlerde rastlan?l?r zannerdik.

Kendisini Do?u Konferans? giri?imi dolay?s?yla tan?yordum. Suriye'ye, M?s?r'a ve en son Ermenistan'a yapt???m?z yolculuklar d???nda çok ortak noktam?z yoktu; ama farkl?l?klar? bu kadar sevecen bir üslupla kavrayabilen çok fazla insan tan?mad?m.

Onu hiç tan?masayd?m bile gazete kâ??tlar?ndan ta?an ve ölüme apans?z yakalanm?? olman?n bütün çaresizli?ini d??avuran içe dönmü? ayaklar?n?n, parantez içine ald??? o çok trajik gerçe?in içine yuvarlan?rd?m. Hrant Dink, isabet ald??? kur?unlar yüzünden, çoktan kaybetmi? oldu?u yüzünü bir yana b?rak?yor ve elindeki tek imkânla, hâlâ konu?uyordu sanki; ya?arken oldu?u gibi, tane tane. Kelimeler dökülüyordu soka?a.

Pek çok ki?i Hrant Dink'in ölümünden süzülen kelimeleri do?ru anlam?? olsa gerek ki, 19 Ocak Cuma günü Taksim-Halaskargazi hatt?nda gözün alamayaca?? kadar uzun bir kortej vard?. "Art?k yeter!" duygusuydu tek yap??t?r?c?. Ne ac?d?r ki birbirimizi anlamamakta bir süre daha direnece?imizin izleri hemen patlak verecekti. "Hepimiz Hrant Dink'iz, hepimiz Ermeni'yiz" slogan? televizyon kanallar?nda ve internet sitelerinde amans?zca ele?tirildi ve ard?nda kötü niyet arand?. '?roni' diye bir ?ey varm??, kimin umurunda? Bu sözün, '?çimizdeki Ermeni'yi öldürerek bir yere varmaya çal???yorsan, daha çok adam vurman gerekecek; çünkü hepimiz asl?nda biriz.' anlam?na geldi?ini anlamak bu kadar zor muydu? Fakat herhalde, Hrant Dink'in kan? Türk'e duydu?u intikamla zehirlenmi? olan ?rkç? Ermenileri ele?tirmeyi amaçlayan o me?hur yaz?s?ndaki 'ironi'yi anlamamak da böyle bir ?eydi.

Kelimeler üzerinden büyüyen-büyütülen kötücül bir duygunun, her yönden manipüle edilebilecek 'kullan??l?' bir zemin haline gelmesi, getirilmesiydi söz konusu olan. Zeminin olu?mas?na neden olan ile katilin eli aras?nda 'derin' bir mesafe olabilece?ine ihtimal vermek istemeyenler ç?kt? bu kez: 'Katil 301'dir'. 'Bize d?? güçlerden, bölgedeki oyunlardan filan bahsetmeyin. Bu toplum ve devlet, ayd?n?n?n k?ymetini bilmiyor, gerisi komplo teorisidir!"

?yi de, 'katil devlettir', 'katil 301'dir beyanlar? da asl?nda bir 'komplo teorisi' de?il miydi?

Ve fikir üretmek güzeldi de, bir ayd?n?n görevi do?rular ve iyiler ile, içinde bulundu?u toplumun 'korkular?' aras?nda yap?c? bir ileti?im a?? olu?turmak, iki ayr? dilin dünyalar? aras?nda bir nevi tercümanl?k yapmak, bir Babil bal???* olmak de?il miydi biraz da? Tam da Hrant Dink'in olmaya çal??t??? gibi...

Herkesin, her kesimin kendi dilinin içine k?vr?ld??? bir dönemde ayd?nlar aras?nda farkl? ve her bak?mdan az?nl?ktayd? o. Alçak bir suikasta kurban gitti.

Tekrar olmamas? için, 'tercüme faaliyetlerine' h?z vermek gerekiyor. Zira, gerçeklerin ve do?rular?n; korkuyla beslenen canavarl??? izole edebilmesi, korkular?n alfabesine dokunmaktan geçiyor.

*1) Kula??n?za soktu?unuzda bütün dilleri anlaman?z? sa?layan bal?k ('Otostopçunun Galaksi Rehberi'nden bir enstantane)

2) Bir çeviri program?.