.Ep ="justify">Hrant Dink'in katledilmesi onu okuyan, tan?yan ve sevenler için büyük ?ok, ama siyasi aç?dan sürpriz bir olay oldu?u söylenemez. Do?rusu, onu bir olay zincirinin son parças? olarak görmektir. Türkiye'de son iki y?lda büyüyen milliyetçililik dalgas? zaten fazla endi?e verici olaylara yol açm??t?. Linç olaylar?, papazlara kar?? suikastlar, ayd?nlara kar?? dava ve hakaret arac?l???yla susturma kampanyalar?, ?iddetli milliyetçi ve ?rkç? kitap, film ve televizyon dizilerin ola?anüstü ticari ba?ar?s?, Papa'n?n Türkiye ziyaretine kar?? kampanyalar, Türkiye'de eskiden güçlü olan, ama Avrupa Birli?i'ne yak?nla?ma süreci s?ras?nda kuvvetini oldukça yitiren milliyetçi rüzgârlar yine esmeye ba?lad???n? göstermi?ti. Bu geli?me çe?itli anket ve yorum taraf?ndan da ispatlanm??t?. Fakat Türk kamuoyunun yarat?c?lar? buna kar?? ç?kmay?p, hatta birçok ?ekilde bunun alevlendirilmesine izin verdi.

Türk medyas?n?n büyük ço?unlu?unun sorumlulu?u ciddi. Reyting ve sat??lar? art?rmak için milliyetçi görü?lerin tatmin edilmesi ve körüklenmesi en kolay yol olarak görülmü?tür. Örne?in Nobel ödülünün Orhan Pamuk'a verili?i bile, Türk edebiyat ve kültürü için e?siz bir müjdeden, yazar?n Ermeni konusu üzerine yapt??? aç?klamalar üzerine yarg? beraat?ndan sonra, yeni kamu bir yarg?lanmas?na dönü?türüldü. Ayn? tutum bütün ayd?nlar?na Hrant Dink dahil kar?? aç?lan davalar için sergilenmi?ti. ?ç politikada artan milliyetçili?in sinyalleri, gereken önem vermeyince veya hatta alevlince ve önemli d?? politika konular? hakk?nda popülist izlenimi sürdürerek milliyetçinin beslenmesine yol açt?lar. Tam Katolik papaz Andrea Santoro'nun katledilmesinde oldu?u gibi Dink suikast?n?n da genç bir adam?n i?i olmas?, bu olay?n en üzücü ve korkutucu teferruat?. Bu, milliyetçi sosyal ortam?n yeni nesli nas?l etkiledi?ine ipucu veriyor.

Siyasi liderli?in sorumlulu?u

Bu esnada Türk siyasi liderli?in sorumlulu?u çok büyüktür. Parlamento seçimine yakla??l?rken, Türkiye'nin siyasi alan? milliyetçilik arenas?na çevrilmesine ve milliyetçili?in en büyük siyasi koz olarak kullan?lmas?na büyük katk?da bulundu. Gayrimüslim vak?flara kar?? yap?lan haks?zl?klar? k?smen olsa telafi eden yasalar?n? veto eden, Orhan Pamuk'un Nobel ödülünü çok anlaml? sessizlikle kar??layan Cumhurba?kan?, Kurban Bayram?'n? bile milliyetçi siyasi reklam yapma f?rsat? olarak gören Ba?bakan, solun ne demek oldu?unu unutan, MHP'den ayr?lmas? art?k zor oldu?u ana muhalefet partisi liderinin tav?rlar? katiller yaratan sosyal atmosferinin peki?tirilmesini kolayla?t?rd?lar.

Hrant Dink, Türkiye Cumhuriyeti'nin Ermeni as?ll? bir vatanda?? olarak, hayat?nda iki kolay yol izleyebilirdi. Birincisi, Türkiye'den göç edip Ermeni lobisinin Türkiye aleyhine kampanyas?na kat?lmakt?. Kendisini Türkiye'nin az?nl?klar?na kar?? i?ledi?i zulmün bir temsilcisi ve kurban? göstermek hiç zor olmayacakt?. Böyle bir ?ekilde Türkiye'den 'intikam almak', nice yarg?ya getirilmi?, cezaya çarpt?r?lm??, tehdit edilmi? bir insan?n beklenen bir tepkisi olabilirdi. ?kincisi, 'Hürriyet' gazetesinin 14 Ocak say?s?nda gösterilen 'Vatanda? Dimitri'nin misalinin izinde olabilirdi. Türkiye az?nl?klar?n ikinci s?n?f statüsünü sindirip sessizli?ini sürdürüp kendi cemaatinin gitgide y?pranmas?, yok olu?u ve Türkiye'nin demokratikle?ememesine ?ahit olabilirdi.

Fakat Dink öyle bir vatanda? de?ildi, hayat?nda en zor yolu takip etmeye karar verdi. Göç veya suskunluktan Türkiye'nin demokratikle?me davas?na kat?lmas?n? seçti. Ermeni as?ll? olarak, do?al bir ?ekilde Ermeni meselesiyle de ilgilendi. Bu mesele üzerine çal??malar? her iki taraf?n 'milli hakikatten' uzak kald?. Hem Ermeni, hem Türk milliyetçili?ine kar?? ç?k?p, kar??l?kl? önyarg?, nefret ve bilgisizli?i gidermeye çal??t?. Zor durumlar alt?nda Türkiye'de kalmaya karar verip, Türk-Ermeni dostlu?una büyük katk?da bulunaca??na inand?. Yakla??m?, ona birbirilerine kar?? kinden beslenen, sorunlar?n çözümlerini istemeyip bunlar? di?er siyasi amaçlara kullanmak isteyen her iki milliyetçili?in, Türk ve Ermeni, dü?manl???n? kazand?r?p casus ve hain olarak karaland?. Davalara sürüklenen, devaml? tehdit alan, görü?leri için mahkûm edilen, hayat?n?n son an?na kadar davas?n? itibarla sürdüren Hrant Dink son y?llarda ba?layan Türkiye'nin demokratikle?me mücadelesine ?ehit oldu. Onun u?runa hayat?n? feda etti?i dava art?k bu ülkenin bütün demokratik vatanda?lar?na dü?er.

Yrd. Doç. Dr. ?oannis N. Grigoriadis: I??k Üniversitesi ö?retim üyesi