HRANT D?NK S?YASETE KURBAN G?TT?

Cuma günü öldürülen Türkiyeli Ermeni gazeteci Hrant Dink'le son görü?memde, yaln?zca kar??l?kl? ho? sohbetten daha fazlas?n? yapma yönünde ani bir ihtiyaç hissettim. Bu, birkaç ay önceydi ve Bo?az'da gezinti yapan bir teknede yemek yiyerek Türkiye'nin en büyük zevklerinden birini ya??yorduk. Bununla birlikte Dink için hayat, daha az keyifli bir hale gelmi?ti. A??r? milliyetçi bas?n?n sert sald?r?lar?na maruz kal?yor, keyifsiz ve dü?ünceli görünüyordu.

Onu bir kenara çektim ve yapt??? i?in ne kadar önemli oldu?unu, Türkiye'de ve d??ar?da ne kadar desteklendi?ini ve nas?l kahraman bir gazeteciye dönü?tü?ünü anlatt?m. Basitçe, "Anl?yorum" diye cevap verdi ve ekledi: "Durmuyorum."

301, Orwell tarz?

Dink, hükümet liderlerinin parçalanmak üzere olan Osmanl? ?mparatorlu?u'nun 1915'te Ermenilerin toplu katliam?n? yönetti?ini kabul etmesini isteyen ve say?lar? giderek artan Türklerin en önünde bulunuyordu. Ayn? Türkler, ülkelerinin otoriter geçmi?inden kurtulmas?n? ve tam demokrasi yolunda yürüyü?ünü tamamlamas?n? isteyenlerdi.

Bununla birlikte baz? Türk milliyetçiler, ülkelerinin modernli?e do?ru yürüyü?ünde derin bir tehdit hissediyor. 1980'ler boyunca Türkiye'nin önde gelen gazetecilerini vuranlar onlard?. 1990'larda namlular?n? Kürt milliyetçilerine çevirdiler. Yüzlerce insan? ölüm mangalar?yla katledenler ayan beyan cezadan muaf tutuldu.

Geçen y?llarda, çok say?da Türk'ün kendilerini bu kötü günlerin geride kald???na inand?rmas?na izin verildi. Ancak seçim kampanyas?n?n yakla?mas?yla milliyetçi söylem siyasi konu?malarda ve militan bas?nda tekrar ortaya ç?k?yor. Bunlar?n ço?u Ermenilerin, Kürtlerin ve di?er az?nl?klar?n Türkiye'nin ulusal bütünlü?ünü tehdit etti?i ve bunun çok hayati oldu?u yönünde çirkin imalar içeriyor.

Çok az say?da hükümet yetkilisi veya askeri yetkili nadir olarak bu milliyetçi söylemi ele?tiriyor. Baz?lar? bunu te?vik etmekle kalmay?p, suçlu katilleri yarg?lanmamalar? için koruyor. Bu da radikallere cesaret verdi ve onlar? devletin sessiz kalarak kendilerini destekledi?ine inanmalar?n?n yolunu açt?.

Sessizlikleriyle ve Kürt yerle?imi ?emdinli'de 14 ay önce askeri yetkililerce düzenlendi?i belli olan bombalama gibi sald?r?lar? k?namaktaki ba?ar?s?zl?klar?yla Türk siyasi liderleri ve askeri yetkililer, Dink cinayetine zemin haz?rlanmas?na yard?m etti. Hem Türkçe hem de Ermenice yay?mlanan haftal?k gazetesi AGOS'ta Dink, Türk bas?n?n?n yaz?lamayan tabular?n tutsa?? oldu?unun fark?ndayd?. Orwell tipi 'Türklü?ü a?a??lamak' suçundan birkaç kez yarg?land?. Aleyhinde aç?lan davalardan birinde mahkûm edildi, alt? ayl?k hapis cezas? ertelendi. Mahkeme salonuna her geldi?inde, bir grup a??r? milliyetçi ona küfürlerle hakaretlerle sald?rmaya çal??t?.

Bu, Nobel ödüllü Orhan Pamuk'a geçen y?l yarg?land???nda hakaret eden çeteydi. Dink'in bir dayan??ma ifadesi olarak Pamuk'un duru?mas?na kat?lmas?, bu militanlar? daha da çileden ç?kard?.

Türk milliyetçiler, geçen y?l?n sonunda AB Türkiye'yle müzakereleri ask?ya almaya karar verdi?inde büyük bir zafer kazand?klar?na inand?. Hâlâ ülkelerini içine çeken demokratik gelgite geri dönmeyi umuyorlar. Baz?lar? aç?kça, bunu özgürce dü?ünenleri mahkûm ederek gerçekle?tiremediklerinde öldürerek yapabileceklerine inan?yor. Bu sald?r?, tüm Türkiye'de tiksinme uyand?rd?. Cinayet hiç ku?kusuz, ülkenin geni? ve say?lar? giderek artan cesur insan haklar? savunucular?n? hemen harekete geçirecektir.

Atacaklar? ilk ad?m, özgür bas?na ve ifade hürriyetine s?n?rlama ve bask? getiren TCK'n?n 301. maddesinin kald?r?lmas? yönünde kampanyalar?n? ?iddetlendirmek olabilir. Bunu ba?armak ve siyasi sistemin yeniden ?ekillenmesini sonland?rmak kolay de?il. Türkiye, yeni bir kimlik krizi dönemine giriyor. Eski bask?c? siyasi gelenek ölüyor, ancak ölümü s?ras?nda yaratt??? karga?a rahats?z edici bir ?ekilde ?iddete bürünüyor.

Siyasi liderler ve onlar?n üniformal? meslekta?lar?, bunlara göz yumabileceklerine ve hatta a??r? milliyetçi ideolojileri kullanabileceklerine inanm?? görünüyor. Dink'in öldürülmesi, gidi?at?n ne kadar tehlikeli oldu?unun göstergesi.

Erdo?an'?n elinde bir ?ans var...

Zanl?n?n yakalanmas? öfkeli Türkleri sakinle?tirmeye yetmeyecektir. Onlar?n öfkesi yaln?zca teti?i basitçe çeken o ki?iye de?il, ayn? zamanda bu cinayeti mümkün k?lan zehirli atmosferi yaratanlara.

Uzun bir dönem polis ve ordu içindeki unsurlarca desteklenen Türkiye'nin sertlik yanl?s? a??r? milliyetçi kesimi, sadece gazetecileri öldürmeyi de?il, Türk tarihinin ilerleyi?ini durdurmay? da amaçl?yor. Hiçbir hükümet de ciddi anlamda bunu ortadan kald?rmaya giri?medi. Dink'in öldürülmesi ve yaratt??? öfke dalgas?, Ba?bakan Recep Tayyip Erdo?an'a bunun yap?labilmesi için bir ?ans tan?yor. (New York Times gazetesinin eski Türkiye büro ?efi, 22 Ocak 2007)