="MsoNormal" stylŽÿ'NEDEN?

Bütün fa?ist cinayetler pusuda i?lenir. Ermeni milliyetçisi olsayd?, öldürülmezdi Hrant. O, bir insan?n Ermeni olup milliyetçi olmayabilece?ini gösterdi.

.si olmayabilece?ini gösterdi. Oysa milliyetçiler birbirini besler. Dü?mana ihtiyaçlar? vard?r. Türkiye'de normal say?lan milliyetçilik '?rkç?' asl?nda. Kimse kalk?p da 'Türk milliyetçisi ?rkç? de?ildir' demesin. Irkç?l?k öyle derinine i?lemi? ki, ?rkç? oldu?unun fark?nda bile de?il insanlar. A?HM, Hrant'?n davas?nda 301'i de?il, Türk yarg?s?n?, yarg?c?n? yarg?layacak. 'Türk yarg?s?n?n tepesi olan Yarg?tay bu yaz?ya ceza veriyorsa, bu yarg?da iyi niyetten asla bahsedilemez' diyecek  

 

Hrant Dink'in öldürülmesi ard?nda ?a??rt?c? sorular b?rakt?. Gerek Trabzon'un ürkütücü bir yap?ya sahip oldu?unun çok net ortaya ç?kmas?, gerek bu yap?n?n ?ekillenmesine devletin seyirci kalmas?, hatta daha da ötesi, katilin yakaland?ktan sonra bayra??n önünde kahramanm??ças?na polis taraf?ndan resminin çekilip bas?na da??t?lmas?, emniyet müdürlerinin aceleyle bu i?in ard?nda örgüt yok aç?klamalar? yapmas?, insanlarda gelecekle ilgili ku?kular? art?rd?. Neden böyle sahnelerle kar??la?t???m?z, katilin neden korundu?u konusu ve bundan sonra ne olacak sorusu ak?llar? kurcalamaya ba?lad?. Hrant Dink'in cenazesine kat?lan kalabal?klarla devlet erkân?n?n duru?u aras?ndaki büyük fark da dikkati çekti. Türkiye'deki toplumsal ve siyasal geli?meleri y?llard?r çok yak?ndan inceleyen Birikim Dergisi'nin kurucusu ve genel yay?n müdürü Ömer Laçiner'le devletin niye böyle davrand???n?, cinayetin nedenlerini ve bundan sonra neler olabilece?ini konu?tuk.  

 

Hrant Dink cinayeti ard?nda birçok karma??k soru b?rakt?. Hem sosyolojik, hem siyasi, hem polisiye aç?dan pek çok belirsizlik var ?imdi kar??m?zda. Önce Trabzon'un esrar?yla ba?layal?m. Neden Trabzon birdenbire siyasi suç batakl??? haline geldi? Ya da birdenbire mi geldi?  

 

Birdenbire gelmedi. Üstelik sadece Trabzon de?il, 1980 sonras?nda çok göç alan ve h?zla büyüyen bütün büyük ?ehirler bugün suç batakl??? haline geldi. Trabzon, Türkiye genelinde yap?lan bir milliyetçi körüklemenin, propagandan?n yükseldi?i yerlerden sadece biri. Tabii Trabzon'un, bölge insan?n?n iç yap?s?ndan kaynaklanan baz? çok özel ?artlar? var.

 

 

 

Ne gibi özel ?artlar bunlar?

 

 

 

?stanbul'daki mafyan?n önemli bir k?sm? Trabzon kökenli insanlar. Çünkü buradaki i?siz, mesleksiz ve umutsuz delikanl?lar için ?stanbul'daki mafya, hem hem?erilik ba?lar? hem de televizyonlardaki yay?nlar nedeniyle bir rol modeli haline gelebiliyor. Ayr?ca bölgenin etno kültürel yap?s?n?n tarihe dayal? kökleri de insanlar?n ?uuralt?nda gizli bir endi?e yarat?yor olabilir. Kimlik ve etnik köken üzerinden yap?lan bir siyaset ve onun yaratt??? ortam, onlar? çok daha fazla harekete geçiriyor ve kendi Türklüklerinin ve Müslümanl?klar?n?n çok daha derin oldu?unu ispat için özel bir çaba göstermeleri için tahrik ediyor olabilir. Çünkü milliyetçiler, özelde Trabzonlulara ve genelde bütün Türkiye'ye, d??taki ve içteki dü?manlardan tutun da Rum Pontus devletinin kurulaca??na var?ncaya kadar öyle propagandalar yapt?lar ki... ?nsanlar? ak?ld??? bir dü?man arama psikozu içine soktular.

 

 

 

Ard? ard?na suçlar?n i?lendi?i bir kentte, bir bombalama san??? etraf?na toplad??? on, on be? gençle kimseye sezdirmeden ormanda silahl? talim yapabilir mi? ?stihbarat örgütlerinin bundan habersiz olmas? mümkün mü?

 

 

 

Ülkenin gerçek, objektif ç?karlar?n? dü?ünen tarafs?z, normal bir istihbarat örgütü bunlardan ?üphesiz habersiz de?ildir ve olmamal?d?r ama Türkiye'nin güvenlik ayg?t?n?n objektif çal??t???n? söyleyemeyiz ki. Bizde bu olaylara göz yummalar? normaldir. Zaten istihbarat örgütleri nelerden habersiz olacaklar?n? gayet iyi bilirler. Bak?n... ?stanbul Emniyet Müdürü daha cinayetin birinci gününde, 'Bu i?in arkas?nda çete, örgüt yok' dedi. Bu cinayeti üç, be? serserinin münferit i?i dedirtebilecek bir dar çerçeveye s?k??t?racaklar? anla??l?yor. Bunun için ellerinden geleni yapacaklar. Hem b?rak?n istihbarat örgütlerini... Devletin yarg?s? bile nas?l çal???yor, bir de ona bak?n.

 

 

 

Nas?l çal???yor?

 

 

 

Hrant Dink'i alt? ay hapse mahkûm eden yaz?, dünyan?n hiçbir mahkemesinde dava konusu dahi olamaz. Akl? ba??nda herkes bunu okudu?u vakit, adam?n asl?nda Ermeni diasporas?na laf söyledi?ini, onu ele?tirdi?ini görür. Davan?n bilirki?ileri de bunu yazd? zaten. Yarg?tay buna ra?men ?srarla ceza verdi. Yaz?n?n bütününde ne anlama geldi?ine bakmaks?z?n sadece bir kelimeyi ald?lar. Bu, ola?anüstü ac?mas?zl?kla, insafs?zl?kla yap?lan bir ?eydir. Göreceksiniz. Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi'nden Hrant Dink'in davas?yla ilgili gelecek olan kararda, sadece 'bu yaz?da bir suç unsuru yoktur' denmeyecek. A?HM'nin karar? yürürlükteki yasay? de?il, yarg?y? yarg?layacak. 'Türk yarg?s?n?n en tepesi Yarg?tay Genel Kurulu yaz?y? böyle yorumlay?p böyle bir karar verebiliyorsa, bu yarg?da bir iyi niyet oldu?undan asla bahsedilemez, Türkiye'nin çok ciddi bir yarg? problemi var' diyecek.

 

 

 

Bu ülkede tetikçilerin yap?s? da de?i?ti. Eskiden ülkücü mafyan?n adamlar? bu i?lerde kullan?l?yordu daha çok. ?imdi 18 ya??ndan küçükler kullan?l?yor. Susurluk skandal?yla birlikte uyu?turucu i?inin devlet içindeki uzant?lar?n?n durdurulmas?, profesyonel katil bulmakta zorluk mu yarat?yor?

 

 

 

Hay?r. Bu çocuklar? kullanmak çok daha ekonomik. Çok kolay bulunabilen bu umutsuz, okulda ba?ar?s?z, 'desparados' çocuklar kullan?l?p at?labilecek bir ?ey onlar için. Talat Pa?a'n?n Ermeni tehciri s?ras?nda kulland??? Te?kilat-? Mahsusa'n?n içine de hapishaneden ç?kar?lan bir sürü suçlu adam sokuldu. Bu adamlar özel olarak ba?ka i?renç i?ler de yapt?lar. ?ttihat Terakki'nin baz? mensuplar?, 'Böyle adamlara neden görev verdiniz' diye sordu?unda, Talat Pa?a, 'Onlar kenef kâ??d?d?r. Kullan?l?p at?l?rlar' diyor. Vaktiyle ülkücü harekette silah?örlük yapm??, cinayet i?lemi? olan adamlar vard?.

 

 

 

Evet...

 

 

 

Ama bunlar i? bittikten sonra yok edilmemek için baz? kan?tlar?, bilgileri saklay?p tedbir al?yorlard?. Nitekim Haluk K?rc?, Abdullah Çatl? gibi katiller polisin eline dü?tüklerinde, 'Bir konu?ursak' diye tehditte bulunuyorlard? ve onlara dokunulam?yordu. Hapisten ç?kt?klar?nda da yapt?klar?na göz yumuluyordu, ellerindeki bilgi ve ili?kilerle, mafya örgütü kurabiliyorlard?. ?imdiki çocuklar?n böyle tedbirleri yok. 'Bombac?' diye bilinen azmettirici, Hrant Dink cinayetini, özgeçmi?ine bunu da ekleyerek ilerisi için bir yat?r?m olarak dü?ünüyor. Birkaç sene yat?p da ç?kt???nda bu özgeçmi?iyle mafya olmaya çal??acak büyük ihtimalle.

 

 

 

Böyle küçük çocuklar?n katil yap?lmas?, ard?ndaki ba?lant?lar? bulmay? daha zorla?t?r?r diye mi acaba böyle çocuklar kullan?l?yor?

 

 

 

O da olabilir. Nihayet i?letti?iniz cinayetler de öyle çok profesyonelce i?lenmi? de?il. Bunlar, kurban?n?z?n hiç haberinin olmad???, en savunmas?z bulundu?u anda i?lenen cinayetler. Zaten bütün fa?ist cinayetleri pusuda i?lenir. Bunlar namerttirler. Dövü?erek, vuru?arak cinayet i?lemezler bunlar. 1970'lerde ülkücüler taraf?ndan öldürülenlere bak?n, yar?dan fazlas? pusuda öldürüldü. Gelip arkadan vurmak, tipik bir fa?ist cinayetidir. Hrant Dink'in cinayetinin i?leni? ?ekli de en ba?tan itibaren bu i?in bir milliyetçi katil taraf?ndan yap?ld???n? gösterdi. Bu ülkede siyasetçiler, milliyetçili?i t?rmand?rarak bir franke?tayn yaratt?lar. Ama ortaya MHP için bile ?öyle bir sorun da ç?kt?.

 

 

 

Nas?l bir sorun ç?kt??

 

 

 

Siyasetçiler, üç, be? y?ldan beri kendi pompalad?klar? milliyetçili?i art?k kontrol edemez hale geldiler. ?imdi siyasilerin propagandalar?n? kendilerine kalkan edinen ve ba??ms?z hareket edebilen küçük gruplar var. Bu tür cinayetler, bir orta s?n?f merkez partisi olma stratejisini kuran MHP'ye de zarar verdi. ?u an kendi aralar?nda konu?urken, 'Hrant Dink cinayeti bize zarar verdi' diyorlard?r. Çünkü böyle bir cinayet gölgesi, onlar?n orta s?n?fa yakla?ma te?ebbüsünü engelleyecektir.

 

 

 

Susurluk'un en önemli isimlerinden Veli Küçük de Giresun'a atanm??t?. ?imdi bu son geli?melere bak?nca o atamay? nas?l de?erlendiriyorsunuz peki?

 

 

 

Bu gayet manidard?r ve herhalde orada kendince bir altyap? haz?rlam??t?r. Ayr?ca Giresun'un bir de valisi vard?, san?r?m hâlâ bu görevde. 1970'lerde Ankara'da DAL grubunun ?efiydi. Ankara'da polisteki bütün i?kencelerin merkezi oras?yd?. Polis sorgusunda ölenlerin ço?unlu?u orada öldü. Mutlaka bunlar taraf?ndan bu bölgede de sistematik bir faaliyet sürdürüldü. Nitekim son cinayetlerde ve çete olaylar?nda hep Veli Küçük'ün ya da Sauna çetesi, Atabeyler çetesi gibi farkl? örgüt ve olu?umlar?n ad? geçiyor. Devletin özel güvenlik te?kilat?na mensup baz? subaylar?n evlerinde bir ordunun bugün tümeninde bulunamayacak olan patlay?c?lar, Ba?bakan'?n evinin planlar? falan bulunuyor. Fakat bu olaylar bir ?ekilde kapat?l?yor. Suikast türü i?leri tertiplemek için olu?turulan bu olu?umlar?n, yakaland?klar?nda devlet mekanizmas? içinde gördükleri korunmalar, bu ülkede ilerisi için çok hayra alamet i?lerin dü?ünülmedi?ini gösteriyor. Türkiye'nin de?i?mesi sürecinde e?er bunlar konum ve güçlerini kaybetme tehlikesiyle kar??la??rlarsa, yeni ortamda i?levsiz kalmamak ve yerlerini korumak için baz? te?ebbüslerde bulunabilirler. Bu olu?umlar herhalde bu i?lerde kullan?lmak için haz?rlan?yor. ?u anda uygun zaman bekleniyor.

 

 

 

Ne olmas? bekleniyor?

 

 

 

Biz Birikim Dergisi'nde de yazd?k. 2007 çok kritik. Milliyetçilerin hedef haline getirdi?i bir sürü insan var. Siyasi cinayetler bir yana, ortam? beslenebilecekleri puslu ve gergin hale geirmek için çok kritik ?eyler yap?labilir. Mersin, Antalya, Adana veya ?zmir'de kullanabilecekleri bol miktarda milliyetçi 'desparadoslar' var. Buralarda halklar aras? Türk-Kürt çat??mas? yarat?labilir. Çünkü bunlar Türkiye'nin dünyaya aç?lmas?n?, demokratikle?mesini engellemek istiyorlar. Çünkü demokrasinin sadece kurumlar ve i?leyi?ler olmad???n?, ayn? zamanda bir 'zihniyet' oldu?unu biliyorlar. Demokrasi, 'Etraf?m?z dü?manlarla dolu. Bu dü?manlar bizi mahvedecek' havas?n? da??t?r. Demokrasiyi içine sindirmi? bir toplum, her sabah uyan?p bugün hangi devlet bizi istila edecek diye dü?man aramaz, hangi iç ve d?? dü?man bizi bölecek endi?esiyle ya?amaz. O toplum kendine güvenir. Ayr?ca demokrasi k?s?l?rsa ve milliyetçilik beslenirse, dü?man arama faaliyetlerinin öne ç?kmas?yla birlikte toplumun kaynaklar?n?n büyük k?sm? güvenli?e, istihbarata, silaha harcan?r.

 

 

 

Trabzon'a yap?lan tayinler de bir tuhaf. Trabzon Emniyet Müdürü, ?stanbul Üniversitesi'ndeki bombalama olay?nda suçlanan bir polis. Hükümet onu yeni görevden ald?. Sizce hükümet neden onu Trabzon'a atam??t??

 

 

 

Türkiye 20 y?ld?r bu politikay? izliyor. B?rak?n polisin kendisini, akrabalar?ndan herhangi biri sol örgütle ili?kili olsayd? bile, onun emniyette tayin ve terfii durdurulurdu.

 

 

 

Bu atamay? yapan AKP iktidar?. AKP, böyle bir atamay? hangi amaçla yapt? sizce?

 

 

 

Bilemiyorum. Cemil Çiçek niye adalet bakan? peki? Çiçek eski MHP'li. O niye orada? AKP'nin omurgas? ?slami hareketten geliyor ama AKP te?kilatlar?yla dün MHP'li ve DYP'li olanlar?n bir toplam? ayn? zamanda. Türkiye'nin as?l sorunu ?u: Türkiye'de normal milliyetçilik problemli. Bu ülkede normal say?lan milliyetçilik ?rkç?. Ermeni dölü gibi ?rkç? hakareti Tansu Çiller'in içi?leri bakan? söylemedi mi? Bu ülkede Ermeni sözcü?ü sürekli 'Apo Ermeni' denilerek a?a??lay?c? s?fat olarak kullan?lm?yor mu? Irkç?l???n insanl?k suçu oldu?una inanan savc?lar?m?z olsa...

 

 

 

Ne olur?

 

 

 

Bu laflar? kullanan ki?ilere ve metinlere dava açarlar. Ama Rum ve Ermeni sözcüklerini a?a??lama dürtüsüyle kullanmak burada ?rkç?l?k suçu say?lm?yor. Zaten Türkiye'de milliyetçili?ini biraz öne ç?karan ki?ilere ve ideolojilere bak?n, hepsi mutlaka ?rkç?d?r. Kimse kalk?p, 'Türk milliyetçisi ?rkç? de?ildir' demesin. Irkç?l?k o kadar derinine i?lemi? ki, ?rkç? oldu?unun bile fark?nda de?il. Derin ?rkç?l?k budur zaten. E?er Hrant, Ermeni milliyetçisi olsayd? emin olun öldürülmezdi.

 

 

 

Niye?

 

 

 

Çünkü dünyan?n her yerinde milliyetçiler birbirini besler. Onlar bir Türk milliyetçisi olarak bir Ermeni milliyetçisini öldürmedi. Hrant Dink, bir insan?n hem Ermeni olabilece?ini hem de milliyetçi olmayaca??n? gösterdi. Bu, dünyadaki her milliyetçi için tehlikeli bir duru?tur. Hrant, Ermenilerin problemlerini, çekti?i s?k?nt?lar?, 1915 olaylar? dahil hiç taviz vermeden anlat?yordu. Ama bundan bir ?rkç?n?n ve milliyetçinin ç?karaca?? sonuçlar? ç?karm?yordu. 'Biz Türklerle ayn? topraklar üzerinde ya?ad?k. Geçmi?ten dersler ç?kararak yeniden kucakla?al?m' diyordu. Bunu o kadar samimi ve ikna edici söylüyordu ki, insanlar? etkiliyordu. Zaten tehlikeli olan da buydu. Milliyetçiler, milletlerin birbirleriyle ebediyen çat??mas?n? isterler. Çünkü varolabilmek için dü?mana ihtiyaçlar? vard?r. Milliyetçiler birbirlerinden beslenirler. Birbirlerinin sözlerini al?p, Türkler ya da Ermeniler böyle diyor diye kendi kitlelerinin ötekine olan dü?manl???n? art?r?rlar.

 

 

 

Cumhurba?kan?, öldürülen bir Ermeni yazar?n cenazesine kat?lmad?. Niye kat?lmad? sizce? Ermeni oldu?u için mi? Yazar oldu?u için mi? Bütün vatanda?lara e?itlik istedi?i için mi?

 

 

 

Buran?n resmen cumhurba?kan? olabilir ama ben, bu cumhurun bir ferdi olarak kendisinin beni temsil etti?ine inanm?yorum. Öldürülen birine bir mesaj? bile çok görmü? olan bir insan hakk?nda konu?mak istemiyorum. Bunun hesab?n? nas?l verebiliyorsa, kendi vicdan?na versin bakal?m.

 

 

 

Baykal niye cenazeye gelmedi?

 

 

 

Gelmedi çünkü o kadar? fazla oluyor onun için. Bunlar hâlâ bu milliyetçilikten beslenme pe?indeler. Bir y?ld?r yat?r?m yapt?klar? milliyetçilik bu.

 

 

 

Ya Ba?bakan? Niye cenazeye gelmedi de daha sonra taziyeye gitti. Bu sadece program?n yo?unlu?uyla aç?klanabilir mi?

 

 

 

Siyasi hesaplar?nda bir kar??l??? vard?r. Cenazeye gelseydi, vicdani yan? olan bir insan görüntüsü çizecekti, demek ki istemiyor. Ba?ka ?ey istiyor.

 

 

 

Yüz binlerce insan Hrant Dink'in cenazesine kat?ld?. Üstelik bu örgütsel bir kat?l?m de?ildi. ?nsanlar kendi istekleriyle geldiler. Halk neden Hrant Dink'in cenazesine sahip ç?kt??

 

 

 

Hrant Dink'i insanlar televizyondan tan?yordu. O, samimiyetiyle, büyük yüre?iyle, bizim vicdanlar?m?za, iyilik duygular?m?za sesleniyordu. Oysa insanlar ülkedeki milliyetçi ?irretlik kar??s?nda gerilemi? ve susmu?tu. Hiç kimse milliyetçili?i do?rudan ele?tirmiyordu. ?nsanlar ilk kez bu milliyetçili?e kar?? cephe ald? ve 'hepimiz Hrant'?z, hepimiz Ermeni'yiz' dediler. 'Sen Ermeni oldu?un için öldürüldün ve ben bu ac?y? payla??yorum' tepkisini gösterdiler. Ama milliyetçi güdüleri tahrik etmek isteyenler bununla ne denmek istendi?ini bildikleri halde, ?imdi 'hepimiz Ermeni'yiz' laf?n?n üzerine gidiyorlar. Devlet Bahçeli bunu diyenleri melanetle suçlad?. Melanet kendisinin aln?ndad?r art?k. Milliyetçi gazeteler, cenazede yürüyenlerin kökeninde Ermeni olabilece?ini yaz?yorlar. 'Vaktiyle Türkler ve Kürtlerce evlat edinilen Ermenilerin çocuklar?d?r bu yürüyenler' diye analizler yap?yorlar. Art?k yap?lmas? gereken bu milliyetçili?in kar??s?nda susmamakt?r.

 

 

 

Milliyetçili?in yükseldi?i söylenirken böyle muhte?em bir cenaze töreninin gerçekle?mesi toplum hakk?nda nas?l bir ipucu veriyor?

 

 

 

Türkiye toplumu son y?llarda körüklenen kar??l?kl? milliyetçilikler dalgas?nda bunald?. ?lk kez vicdan? ve akl? isyan etti. Ama bu isyan Türkiye'nin belirli kesimindeki bir isyand?r. Görüyorsunuz anketler yap?l?yor, hâlâ tehdit mesajlar? gönderiliyor. Bu ülkede, bu cinayetten memnun olan, öldüyse öldü diyen çok ciddi bir insan kitlesi var. Bu milliyetçi kitle bir anda ortadan kaybolmayacak. Türkiye toplumu kendi içinde bir dü?ünsel ve manevi hesapla?ma ya?amak zorunda. Vicdanl? bir toplum mu olmak istiyor, yoksa vicdan?n? iptal etmi? bir toplum mu olmak istiyor. Ba?ka toplumlarla insanca bir arada ya?amak m? istiyor yoksa insanl???ndan vazgeçmi? bir toplum mu olmak istiyor. Hangisi?