ellspacing="0" ceŽÿlTAKUH? TOVMASYAN ?RM?K HELVASI TAR?F?N? BUGÜN YAZSA, MARD?K AMCASIâ??NIN YANINA HRANTâ??IN ?SM?N? DE EKLERD?¬

Öyle bir hafta geçirdik ki. Ruhumuz ü?üdü.  ?çimiz büzü?tü.  Elim yaz?ya gitmiyor.  Kime bir yere gitmesini önerebilirim ki baca??m tutmazken?  Kime bir ?ey yemesini, a?z?mda pas tad? varken. . .  Böyle günlerde hep Çetin Altan’?n cümlesi dü?üyor akl?ma.

y#

Hani "Bugün can?m yaz? yazmak istemiyor" demi?ti ya, i?te öyle.

Televizyonun kar??s?ndan kalkam?yorum.

Herkes gibi benim de tek tesellim, gerberalarla süslü tabutun ard?ndan sessizce yürüyen kalabal?k.

Pankart açmayan, slogan atmayan, ç??l??? bo?az?na dü?ümlenmi? yüz binlerce insan.

Adam gibi bir adam? vurdular, kur?unu hepimize s?kt?lar.

*

Bat? toplumlar? bilirsiniz, ölülerini çiçekle anarlar. Genellikle de krizantemle. Her kas?m ya?l? genç bir sürü insan ellerinde bir buket krizantem mezarl???n yolunu tutar. Dualar edilir, gidenlerin yoklu?u derinden hissedilir.

Bizim topraklar?n gelene?i ba?kad?r.

Biz ölülerimizin ard?ndan helva kavururuz. Sadece cenazenin topra?a verildi?i gün de de?il. Her ölüm y?ldönümünde özlemle ölülerini anan kad?nlar, büyük bak?r tencereleri kald?r?ld?klar? raflardan indirir, a??r a??r irmik helvas? pi?irir.

Hat?rlamak için, da??tmak için, helvadan bir ka??k alan?n gidenin ad?n? rahmetle anmas? için.

Bizim gelene?imiz budur.

Bizim; yani biz Türklerin, biz Ermenilerin, biz Kürtlerin...

Mutfa?a geçip Takuhi Tovmasyan’?n kitab?n? ç?kard?m.

Takuhi, Sofran?z ?en Olsun adl? kitab?n?n son bölümünde ac?lar?n? örten o k?vrak diliyle irmik helvas? tarifi verir. O tarif biraz da aile tarihidir.

Sütü kaynamaya koyar ve tek tek ölülerini anmaya ba?lar. Tenekeci Levon, Bal?kç? Hayg, Kel Tomos, Deli Bedros ve daha bir sürü can.

Sonlara do?ru amcas? Mardik’in hikayesi vard?r. O hikayeyi okuyup da a?lamamak mümkün de?ildir. A?lamamak ve utanmamak. Mardik, t?pk? Hrant Dink’in e?i Rakel’in cenaze töreninde okudu?u o a?k mektubunda söyledi?i gibi gözleri daha yorulmadan, bedeni daha ya?lanmadan, sevdiklerine doyamadan, tehcir yolunda göçüp gitmi?tir bu dünyadan.

Bunlar? yazmak bile içimi ac?t?yor. Yüzüm zaten bir haftadan beri utanç yuma??.

HÜZÜNLE BA?LIYOR GÜLÜMSEYEREK B?T?R?YOR

Belki de en iyisi, sözü Takuhi Tovmasyan’a b?rakmak.

Tovmasyan, helva tarifine "Sevdiklerimin canlar? için helva kavurmak hiç de zor gelmiyor bana" diye ba?lar. "Tabii ba?larken hüzünleniyorum ama hüznümü güzel bir an?mla de?i? toku? edip, irmikleri gülümseyerek kar??t?r?yorum. Ama ne yalan söyleyeyim, Mardik Amcam gibi çocuk ya?ta anas?ndan, anal???ndan ayr?lanlar?n an?s? can?m? çok ac?t?yor. Hani beterin beteri vard?r derler ya, en beteri evlat ac?s?. Der Zor yolunda kaybolan evlatlar?n ac?s?, sokakta oynarken kaybolan evlatlar?n ac?s?, askerlikte, kazada kaybolan evlatlar?n ac?s?, hastal?klardan dolay? yitirilen evlatlar?n ac?s?. Tek dile?im, hiçbir ana baban?n evlad? için a?lamamas?" diye devam eder.

Sonra da helvan?n tarifini verir: Bir litre suya yar?m kilo toz ?eker ve 125 gram ya? koyarak k?s?k ate?te erimeye b?rak?r?z. Derince bir tencerede yar?m kilo irmik ve bir avuç çam f?st???n? yine çok k?s?k ate?te sürekli kar??t?rarak kavurmaya ba?lar?z.

MARD?K AMCA’YI ANMAYI UNUTMAYIN

Bütün sevdiklerimizi an?p yád edene kadar irmik tam tav?nda kavrulmu? olur. Tencereyi ocaktan al?r, lavabonun içine oturturuz. K?p?r k?p?r kaynamakta olan ?erbeti k?zg?n irmiklerin üzerine dökeriz. Bu i?lem kelimenin tam anlam?yla kayna?maya neden olur. Kaynama, h?z?n? kaybederken tencereyi yine k?s?k ate?in üzerine al?r, kar??t?ra kar??t?ra suyunu çektiririz. Tencereyi ate?ten indirir, demlenmesi için üzerini temiz bir bezle örteriz. Yar?m saat sonra helvam?z? bir çatal yard?m?yla teller, taneleriz.

En sonunda da, "?rmik helvas? ?l?k ?l?k da çok lezzetlidir. ?sterseniz so?uk, isterseniz ?l?k, helvay? nas?l isterseniz öyle yiyin. Kimin can? için yaparsan?z yap?n, isten büyükannenizin ister büyükbaban?z?n, ama sizden ricam, Mardik Amcam’? da anmay? unutmay?n" diyerek dile?ini dile getirir.

Kitab? bu gün yazsa, Mardik’in ard?na Hrant’?n ad?n? da ekleyece?ine ku?kum yok.

BEN?M DE S?ZDEN B?R R?CAM VAR

Benim de dile?im var sizden.

Gelin bir helva kavural?m.

Ve irmi?i her kar??t?r???m?zda Der Zor yolunda ölen Mardik ile ?stanbul’un göbe?inde öldürülen Hrant Dink için dua okuyal?m.

Ama bu da yetmez.

Sonra ü?enmeyelim, kalk?p en yak?n aktara gidelim. Bulabildi?imiz kadar Lawsonia ?nermis alal?m. Küçük küçük paketler halinde Kemal Kerinçsiz’e yollayal?m. Küçük paketler halinde yollayal?m ki, etraf?ndakilere de da??tabilsin.

Fazla olmas?n?n sak?ncas? yok.

O ve etraf?ndakiler ne yapacaklar?n? bilirler.

?ster atarlar, ister yakarlar.

Bu kadar.

Lawsonia ?nermis nedir, derseniz... Anlayan anlam??t?r zaten ama isterseniz aç?n interneti, yaz?n ismini Google’a, ne oldu?unu kendiniz görün.