!Şõà à="justify">Amerikan toplumbiliminde 'modernle?me' incelemelerinin kurucular?ndan say?lan Daniel Lerner'in 1950'li y?llarda yay?mlanm?? bir kitab? vard?r. Son günlerde 'Hepimiz Hrant Dink'iz, hepimiz Ermeni'yiz' slogan? üzerine kopan tart??malar bana o kitab? hat?rlatt?. ('The Passing of Traditional Society: Modernizing the Middle East'. 'Geleneksel Toplumun Ortadan Kaybolmas?: Ortado?u'yu Modernle?tirmek' ?eklinde çevrilebilir.)
'Modernle?me' öncesi toplumsal yap?lar? incelemek üzere 1948 y?l?nda Türkiye'ye de gelen Lerner, Ankara'n?n Balgat Köyü'ne u?rad???nda (Evet, kentten kopuk gariban bir bozk?r köyüdür o zaman Balgat!) köylülere ?u soruyu sorar:
"Cumhurba?kan? olsan?z, neler yapars?n?z?"
Köylülerden ?u cevab? al?nca çok ?a??r?r:
"Aman, esta?furullah... Ben, Cumhurba?kan?... Dünyan?n hâkimi... Olamaz..."
Oysa, der, Lerner, gidin New York'a ve ayn? soruyu bir taksi ?oförüne sorun, bak?n ne yan?tlar alacaks?n?z!
Lerner'a göre aralar?ndaki fark 'empati'dir. Modern insan (New Yorklu ?oför) kendisini ba?kalar?n?n yerine koyabilir, dünyay? ba?kalar?n?n gözüyle de de?erlendirebilirken , geleneksel insan (Balgatl? köylü) bunu becerememektedir. Çünkü empati, gezerek, görerek, okuyarak geli?tirilen bir yetenektir. Modern insan bu yüzden 'hareketli bir ki?ili?e' sahiptir.
Bu kavramdan yola ç?kacak olursak, Hrant Dink'in cenazesinde kullan?lan sloganlara kar?? ç?kanlar?n empati yetene?i geli?memi? insanlar oldu?u söylenebilir. Tabii, tam olarak Lerner'?n söyledi?i anlamda de?il.
Görüyoruz ki, bunlar?n aras?nda üniversite ö?renimi görmü?, otomobil kullanan ve belki de dünyay? gezmi? olanlar da var. O gün dile getirilen 'Hepimiz Ermeni'yiz' slogan?na 'Hay?r, hepimiz Türk'üz!' yan?t?yla cevap vermenin nas?l bir mant??? olabilir?
Elbette hepimiz Türk'üz, hepiniz Türk'sünüz, zaten onun için bunu söylüyorsunuz, söylüyoruz. Ermenilerin böyle bir ?ey söylemesine gerek yok ki.
"Hepimiz Ermeni'yiz" demek, "Ac?n?z bizi birle?tiriyor, size empati duyuyoruz" demek.
Bunu nas?l anlamazlar?
1963 y?l?nda ABD Ba?kan? John F. Kennedy s?k?nt? içindeki Berlin'e gitti ve konu?mas?nda:
"Ich bin ein Berliner!" (Ben de Berlinliyim) dedi. Amerikal?lar ona "Hay?r, sen asl?nda Bostonlusun!" diye itiraz ettiler mi?
1993 y?l?nda Almanya'n?n Solingen kasabas?nda alt? Türk'ün a??r? milliyetçiler taraf?ndan yak?lmas? üzerine sokaklara dökülen Almanlar 'Hepimiz Türk'üz!' diye hayk?rd?lar. Acaba onlara 'Hay?r siz Alman's?n?z!' diyen oldu mu?
Avrupa'n?n çe?itli yerlerinde zencilerin ?rk ayr?mc?l???na kurban gitmeleri üzerine 'Hepimiz zenciyiz!' sloganlar? at?ld?. Acaba onlara, 'Hay?r siz beyaz derilisiniz' diye kar?? ç?k?ld? m??
Bu sloganlarla kimse ikamet, renk, milliyet ya da din de?i?tirmiyordu ki! Sadece haks?zl??a u?ram?? olanlara empatiyle bak?yor, kör nefreti k?n?yor.
Bu kadar basit bir ?eyi anlayamayanlar ba?ka herhangi bir ?eyi anlayabilirler mi, do?rusu bilmiyorum. Belki de bal gibi anl?yorlar ama anlamam?? numaras? yap?yorlar.
|
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
