ellspacing="0" ceŽÿpER?VAN'LA ?L??K?LER¯

Gazeteci Hrant Dink'in öldürülmesinin yaratt??? hava Türkiye'nin Ermeni sorunu ba?lam?nda d?? ili?kilerini nas?l etkiler? Bu olay Ankara ile Erivan ve de Ermeni diasporas? aras?nda bir yak?nla?maya yol açabilir mi? Bunun baz? ülkelerde parlamentolar?n Ermeni yanl?s? kararlar ç?karma e?ilimine yans?mas? nas?l olur?..

ñni yanl?s? kararlar ç?karma e?ilimine yans?mas? nas?l olur?..
Hemen belirtelim ki, Dink suikast?n?n d?? dünyada yaratt??? ?ok, ba?ta Türkiye'den gelen baz? olumlu sinyaller üzerine umut yaratt?. Türk halk?n?n tepkisi, hükümetin hassasiyeti, katilin ve di?er zanl?lar?n h?zla yakalanmas?, cenazeye Ermenistan'dan ve diasporadan önemli ki?ilerin kat?lmas? ve hatta bir Ermenistan yetkilisiyle görü?menin yap?lmas?, d?? çevrelerde ?a?k?nl?k ve sempati yaratt?.
O kadar ki baz? Avrupa gazeteleri, bu trajik olay?n "Türkler ile Ermeniler aras?nda buzlar?n erimesi" ve soyk?r?mla ilgili tart??malar?n da bir gerginlik kayna?? olmaktan ç?kmas? için bir "f?rsat" olabilece?ini öne sürdüler...
Bir bak?ma bu menfur sald?r?n?n akisleri, 1999 Marmara depreminin Türkiye ile Yunanistan aras?nda yol açt??? yak?nla?may? an?msatt?. ?ki olay birbirinden çok farkl? tabii; ama en az?ndan benzer taraf?, sivil toplumun, halk y???nlar?n?n an?nda ve içten tepki göstererek kar??l?kl? anlay?? ve sempati yönünde bir ad?m atmas?d?r.

"Ege modeli"
Türk-Yunan yak?nla?mas?nda temel dü?ünce ?uydu: ?ki taraf?n liderleri, aralar?ndaki sorunlar?n kolayca, h?zla halledilemeyece?inin bilincindeydiler. Ama iki kom?u ülkenin bar?? içinde ya?amas? için mutlaka diyalog kurmalar? gerekti?i kan?s?ndayd?lar.
Nitekim bu politika sayesinde sivil toplumun önayak oldu?u yumu?ama havas? hâkim oldu. Asl?nda siyasi anla?mazl?klar giderilemedi, ama iki taraf da "sorunlarla beraber ya?amay?" ö?rendi...
Böyle bir "model" Türkiye ile Ermenistan aras?ndaki ili?kilerin "normalle?tirilmesi"nde uygulanabilir mi?
?ki kom?u ülke aras?nda diplomatik ili?kiler kesik. S?n?r kapal?. Resmi temas yok.
Ankara normal ili?kilerin kurulmas? için baz? ön?artlar ko?uyor. Örne?in Ermenistan'?n Karaba?'daki i?galine son vermesi ve Azerbaycan'la uzla?mas? gibi. Türkiye soyk?r?m iddialar?n? incelemek için ortak bir komisyon kurulmas?n? istiyor.
Dink'in cenaze töreni için ?stanbul'a gelen Ermenistan D??i?leri Bakan Yard?mc?s? Arman Kirakosyan, "?arts?z olarak ili?kilerin kurulmas?"n? önerdi. Ama anla??lan bu görü?mede iki taraf da bilinen pozisyonlar?n? tekrarlamakla yetindi.

Aç?l?m f?rsat?
Ankara ile Erivan aras?nda ili?kilerin normalle?tirilmesi asl?nda göründü?ü kadar basit bir olay de?il. ?ki taraf için de birtak?m komplikasyonlar var.
Ama (Türk-Yunan ili?kilerinde oldu?u gibi) siyasi irade ve cesaretle bu zorluklar?n üstesinden gelinebilir. Gelinmeli de...
Ankara'n?n Erivan ile ili?ki kurmas?, diasporayla da daha iyi bir anlay???n sa?lanmas?, hatta birtak?m ülkelerin jenosit iddialar? lehinde tav?r almas?n?n önlenmesi imkân?n? yaratabilir.
Böyle bir aç?l?m?n, örne?in Ermeni tasar?s?n?n ABD Kongresi'nden geçmesini engelleyece?i veya diasporadaki militanlar?n giri?ti?i kampanyalar? durduraca?? garantisi yoktur tabii. Ama ?imdiye kadar izlenen politika da bu olumsuzluklar? önleyememi?, üstelik Türkiye'nin birçok ülkeyle ili?kileri de bu yüzden zedelenmi?tir.
Dink cinayetinin ard?ndan olu?an hava, yeni stratejiler denemek için bir f?rsat olu?turabilir. ?imdi iki taraf için de bu yönde ortak ad?mlar atman?n zaman?d?r.