al? bir gazeteci ilŽÿ¥$ERMEN?C?â?? FRANSA VE AFR?KA GEÇM???Æ

Afrikal? bir gazeteci ile Paris’teki ünlü Louvre Müzesi’ni geziyorduk. Biliyorsunuz Louvre, paha biçilmez koleksiyonlar?n yan?nda bina olarak da önemli.

lu?u’nun görkemli y?llar?na tan?kl?k etmi?.

Saray?n en muhte?em bölümlerinden birinde, Frans?z tarihine damgas?n? vuran ?ahsiyetlerin portrelerini inceliyorduk. Rehberimiz de o ?ahsiyet hakk?nda bilgi veriyordu. Dikkat çeken isimlerden biri, dünyan?n sanat dostu olarak bildi?i ve tarz?yla hâlâ dillerde dola?an XIV. Louis (1643-1715) idi. Görkemli y?llar?nda imparatorlu?un ba??nda o vard?. Bu yüzden Güne? Kral deniyordu.

Rehberimiz anlatacaklar?n? bitirmi?, ba?ka bir bölüme geçiyorduk ki, Afrikal? arkada? kula??ma e?ildi ve rehberin atlad??? bir detay? hat?rlat?verdi: “Ba?kalar? onu sayg?yla anabilir. Ama Afrika’n?n gözünde 14. Louis, sanat dostu olarak de?il, köleli?i yasalla?t?ran isim olarak bilinir.” Gerçekten de onun imzas?n? ta??yan ve ilk kez 1685’te yay?nlanan Siyah Yasa (Code Noir), 1789 devrimine kadar Frans?z sömürgelerinde uygulanan kölelikle ilgili düzenlemeleri içeriyordu. Köleler için Katoliklik d???ndaki dinleri yasaklayan kanun, 44. maddesinde köleleri ‘ta??nabilir mal’ olarak tan?ml?yor ve böylece yeni k?ta ABD ile Afrika aras?nda 2 as?r sürecek korkunç köle ticaretinin yasal dayana??n? olu?turuyordu.

Fransa’n?n 18 May?s’ta ç?karmaya haz?rland??? ve ‘Ermeni soyk?r?m? olmam??t?r’ diyenlere hapis ve para cezas? öngören yasayla ilgili tart??ma, bana Paris’te ya?ad???m bu olay? hat?rlatt?. Asl?nda Fransa’n?n sorunlu geçmi?i için 2-3 as?r geriye gitmeye de gerek yok. Bugün Fransa, 1945’te Cezayir’de gerçekle?tirdi?i Setif katliam?n?n hesab?n? veremiyor. O katliam?n tan?klar?n?n anlatt?klar?n?, muhabirimiz Ali ?hsan Ayd?n’?n haberlerinde okuduk. Son ?ahitler, Frans?z sömürge yönetiminin, binlerce Cezayirliyi nas?l kireç f?r?nlar?nda yakt???n? ve kamyonlarla nehirlere döktü?ünü anlat?yordu. (Zaman, 8 May?s 2006)

Burada maksad?m?z, ne Fransa’y? toptan karalamak ne de kendimize suç orta?? bularak rahatlamak. Sadece Fransa gibi tarih bak?m?ndan sorunlu bir ülkenin, hele kendi tarihini ‘tarihçilere b?rakarak’ hesapla?maktan kaçt??? bir dönemde, ba?ka milletlerin tarihiyle ilgili misyonlara soyunmas?n?n abesli?ini hat?rlatmak.

Frans?z Meclisi’nin önündeki giri?im, eminim birçok sa?duyulu Frans?z’?n görü?ünü yans?tm?yor. Bu olay?, Avrupa ve dünyan?n önemli aktörlerinden biri olan Fransa’n?n son dönemde içinde bulundu?u politik buhran?n ve bundan kaynaklanan küçük siyasi hesaplar?n bir yans?mas? olarak görmek gerekiyor. Nitekim sa?duyulu Frans?z tarihçiler, Frans?z siyasetçilerinin bu giri?imini yerden yere vurup, tarih yazman?n meclisin i?i olmad???n? hayk?r?yor.

Belki Fransa’daki Ermeniler yasan?n arkas?nda olabilir, ama Ermeni vatanda?lar?m?z giri?imi asla çözüm olarak görmüyor ve bu mesaj? Frans?z kamuoyuna da ula?t?rmay? planl?yor. Bildiriye imza koyacak isimlerden biri olan Agos Gazetesi Genel Yay?n Yönetmeni H?rant Dink, söz konusu yasa tasar?s?n?n arkas?ndaki herkese sesleneceklerini ve Fransa’daki Ermeni toplumunun da bu yanl??a ortak olmamas? ça?r?s?nda bulunacaklar?n? söylüyor.

Ermeni yaras?n? ka??maktan zevk duyan Frans?z siyasetçiler, küçük hesaplar?ndan ba??n? kald?r?p görebildi mi bilmiyorum. Ama Türkiye Ermenileri Patri?i Mesrob II’nin 21 Mart’ta Kayseri’de yapt??? aç?klama, uzla?madan yana olan Türk ve Ermenilerin duygular?na tercüman oluyordu. Sorunun diyalog ve kar??l?kl? sayg?yla çözülece?ini söyleyen Patrik, ?öyle diyordu: “Var?lan ac? sonuçta, ad? geçen taraflar?n birbirinin sorumlulu?unu reddetmesi veya tamamen di?er tarafa yüklemesi ahlâken do?ru bir yakla??m de?il. ?ki milletin birbirinin tarihine önyarg?s?z bakabilmesi gerekir. Birbirini a?a??layan zihniyeti de?i?tirmek mecburiyetindeyiz.”

Frans?z Büyükelçi Paul Poudade, krizin büyümesi halinde en fazla Türkiye’nin zararl? ç?kaca?? uyar?s?nda bulunmu?. ?nsan sormadan edemiyor: Acaba Ermeni’den fazla Ermenicilik yaparak Fransa ne kazanacak?