'BAKÜ-CEYHAN' YOL OLDU

Kimilerinin "hayal", kimilerininse "yapamazs?n?z, yapt?rmazlar" dedi?i Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hatt?n?n gerçek olup geçen y?l devreye girmesi, kim ne derse desin tarihî bir dönüm noktas?. Hem Türkiye, hem de Kafkaslar ve Orta Asya için. Ve ayn? zamanda enerji güvenli?i endi?eleri giderek artan Avrupa aç?s?ndan.
Azerbaycan Devlet Petrol ?irketi (ARDN?) Ba?kan? Rövnag Abdullayev, Aksiyon dergisinin (www.aksiyon.com.tr) son say?s?nda yay?nlanan kendisiyle yapt???m?z geni? röportajda, "BTC, bölge ülkelerinin ekonomisinin geli?mesine, enerji güvenli?inin muhkemle?tirilmesine büyük katk? yapt?. Di?er projelere h?z verdi." diyor.

Türkiye'nin 15 y?l ?srarla ve sab?rla mücadele verdi?i BTC, bugün bir 'yol' oldu, yol açt?. Ba?ka projelere öncülük etti, cesaret ve güç verdi. Aç?lan yola paralel olarak Bakü-Tiflis-Erzurum do?algaz boru hatt? uzan?yor ?imdi. Ve yak?nda buna bir de demir a?lar ilave olacak. Kars-Tiflis-Bakü demiryolu hatt? bu. "Demir ?pekyolu" olarak da adland?r?lan söz konusu projenin çerçeve anla?mas? önceki gün Gürcistan'?n ba?kenti Tiflis'te, Ba?bakan Tayyip Erdo?an'?n yan? s?ra Azerbaycan ve Gürcistan cumhurba?kanlar?n?n kat?l?m?yla imzaland?. Hatt?n in?as?na bu y?l?n haziran ay?nda ba?lan?p iki y?l içinde bitirilmesi planlan?yor.

Bu proje de uzun y?llardan beri konu?ulan fakat hayata geçirilemeyen bir dü?ünce. Bunun önüne de pek çok mani ç?kt?. Son ana kadar da pürüzler vard?. Sadece ?unu hat?rlatal?m. Geçti?imiz ay Gürcistan Ekonomi Kalk?nma Bakan? Giorgi Arveladze, ABD'nin proje için mali destek sa?lamay? planlad???n?, fakat Amerika'daki Ermeni lobisinin bunu engelledi?ini resmen aç?klam??t?. ?u an Gürcistan, projenin kendisine ait k?sm?n? Azerbaycan'dan alaca?? 300 milyon dolarl?k uzun vadeli kredi ile gerçekle?tirecek. Bu, son dönemde petrolden ciddi gelir elde etmeye ba?layan Azerbaycan'?n, kazand?klar?n? uzun vadeli ak?lc? ve stratejik yat?r?mlara yönlendirmesine de güzel bir örnek te?kil ediyor.

Örülen a?lar?n olu?turaca?? sinerji ve estirdi?i rüzgârla, bundan sonra da umulmad?k, zor gibi görünen aç?l?mlar gerçekle?ebilir. ??te onlardan biri. Azerbaycan ?irketi ARDN?, Türkiye'de yat?r?m için haz?rl?klara ba?l?yor. BTC ile ham petrolünü Akdeniz'e indirmeyi ba?aran ?irket, di?er baz? Türk ve yabanc? ?irketlerin dü?ündü?ü gibi, Ceyhan'da petrol i?lemek istiyor. Turcas Petrol A? ile ortakl?k kuran Azerbaycan ?irketi, öncelikle birkaç milyar dolara mal olacak büyük bir rafineri kurmay? planl?yor. Arkas?ndan do?algaz ticaretine girecek. ?leriki tarihlerde de petro-kimya tesisi var hedefte. ARDN?, rekabette di?er uluslararas? rakiplere göre kendini daha avantajl? görüyor.

Do?u-Bat? enerji ve ula??m koridorunun önemli ayaklar? olan bu projeler, bölgedeki ekonomik ve sosyal kalk?nma, bar??, istikrar ve refah art???n?n zeminini haz?rlayan giri?imler. Türkiye ve Bat? dünyas? ile Kafkaslar ve Orta Asya'n?n birbirine yak?nla?mas? bak?m?ndan da son derece önemli. Karadeniz'i ya da Rusya hatlar?n? dola?madan, petrolünü do?rudan Akdeniz'e indirerek Bat? pazarlar?na giren, do?algaz?n? Anadolu'ya ula?t?ran Azerbaycan, demiryolu ile de Türkiye ve Avrupa'ya k?sa yoldan eri?mi? olacak. Tersinden bak?ld???nda Türkiye ve Avrupa da Bakü'ye.

En önemlisi de, bölgede Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan üçlüsünün etkinli?inin, ortakl???n?n giderek peki?mesi. Kurulan köprüler, üç ülkeyi ve ekonomilerini birbirine kenetliyor.

Türkiye aç?s?ndan bakt???m?zda bu projeler, geçti?i bölgelerin, özellikle de Do?u Anadolu'nun kalk?nmas?, bir cazibe merkezi haline gelmesi için de önemli. Kafkaslar'da bar??, huzur, i?birli?i ve geli?me demek Türkiye'nin Do?u'sunun da çehresinin de?i?mesi demek.

Kurulan hatlar, bu yönleriyle ?pek Yolu'nu canland?rmaktan daha ziyade anlam ta??yor. Her biri bölge için, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan için "ipekten bir ba?". Sa?lam ve de k?ymetli. Bunun ne kadar önemli ve de?erli oldu?u gelecekte çok daha iyi anla??lacak.