="justify">D??i?leri Bakan? Abdullah Gül, Amerikan Kongre üyeleri ile yapt??? görü?mede "Tehcir s?ras?nda D??i?leri Bakan? Gabriel Noradunkyan ile Londra Büyükelçimiz, Ermeniydi.

ùunda neyse ki bilgi sahibi de?illerdi, zira az buçuk bir?eyler bilselerdi, rezil olmu?tuk. Gabriel Noradunkyan 1915 tehcirinden iki buçuk y?l önce bakanl?k yapm??, ileriki senelerde Lozan'daki Ermeni delegasyonuna kat?lm??t?, üstelik biz Londra'ya hiçbir zaman Ermeni büyükelçi göndermemi?tik. ??te, bir bakan?n ciddi inceleme yapmayan dan??manlar? taraf?ndan yanl?? yönlendirilmesinin öyküsü....

Önceki günkü Sabah'ta, Metehan Demir'in Washington'dan verdi?i enteresan bir haber vard?: D??i?leri Bakan? Abdullah Gül, Amerikan Kongresi'nde Savunma Alt Komitesi'nin Ba?kan? olan ve Ermeni tezlerine destek veren Steny Hoyer'e, Osmanl? ?mparatorlu?u'nda bakanl?k yapm?? bir Ermeni'den bahsetmi?ti. Gül, "1913'te, Kâmil Pa?a kabinesindeki d??i?leri bakan? Gabriel Noradunkyan ile Londra Büyükelçisi, Ermeniydi. Soyk?r?m varsa bunlar niye öldürülmedi?" demi?, "Soyk?r?m olsayd? böyle mi olurdu?" diye sormu?tu. Haberi okuyunca, "Amerikal? kongre üyesi, Ermeni meselesi konusunda neyse ki çok cahilmi?" diye dü?ündüm. Adamca??z az buçuk tarih bilip de "Aman, Mister Gül! Ermeni olaylar?yla 1913'teki Kâmil Pa?a hükümetinin ne alâkas? var? Tehcir 1915'te oldu, karar?n? ?ttihadç? hükümet alm??t?, hükümetin ba??nda Said Halim Pa?a vard? ve Pa?a ayn? zamanda d??i?leri bakan? idi. Tehcir s?ras?nda, Gabriel Noradunkyan'?n görevini b?rakmas?n?n üzerinden iki seneden fazla zaman geçmi?ti. Londra'ya gönderdi?iniz büyükelçilerden hiçbiri de Ermeni de?ildi" diye cevap verseydi acaba ne olurdu?

BÖYLE ?HMAL OLMAZ!
Amerikan Kongresi'ne sunulan Ermeni soyk?r?m tasar?s?n?n yasala?ma??n? önlemek için lobi faaliyetinde bulunmak maksad?yla Washington'da bulunan Abdullah Gül, ama Temcilciler Meclisi Ba?kan? Nancy Pelosi'den randevu alamayan kongre üyelerine vermeye çal??t??? bu bilgilerin, yani Noradunkyan ile ilgili sözlerinin ara?t?rmas?n? tabii ki kendisi yapmam??t?r. Bir d??i?leri bakan?n?n, temaslar?yla ilgili ara?t?rmalar? bizzat yapmas?na, cildler dolusu kitaplar kar??t?rmas?na, kaynaklara dal?p bilgi toplamas?na hem imkân, hem de lüzum yoktur. Bu i?i bakan?n çevresindeki dan??man yahut uzman gibi görevliler yapar, gereken bilgileri toplar ve bakana ya dosya halinde sunar, veya bir brifingle verirler. Ama, bu i?in ciddiyetle yap?lmas? ?artt?r ve yap?lmad??? takdirde, kimi zaman daha da zarar verici hâl al?rlar. ??te, Abdullah Gül'ün Washington'daki temaslar? s?ras?nda, büyük ihtimalle dan??manlar?n?n verdikleri bilgilere dayanarak söyledi?i bu sözler, art?k bir Demokles k?l?c? oldu?unainand???m?z Ermeni tasar?s? meselesinde bakanl???n gereken titizli?i göstermedi?ini ortaya ç?kard?. Gül'ün sözleri, uzmanlar?n yahut dan??manlar?n bu konuda ciddi bir inceleme yapmad?klar?n? gösteriyordu. Meseleyi, daha aç?k ifade edeyim: Abdullah Gül'ün Amerikal? politikac?lara "Tehcir s?ras?nda Osmanl? Devleti'nin D??i?leri Bakan?" oldu?unu iddia etti?i Gabriel Noradunkyan, 1915 tehcirinde bakan falan de?ildi, hattâ art?k Türkiye'de bile ya?am?yordu. 1912 Eylül'ü ile 1913 Oca?? aras?nda sadece yedi ay boyunca bakanl?k yapm??, tehcirden hemen önce de ?stanbul'dan bir daha dönmemek üzere ayr?lm??t?. Üstelik, Osmanl? diplomasi tarihinde de?il Londra'ya, herhangi bir Avrupa ba?kentine büyükelçi olarak gönderilmi? tek bir Ermeni diplomat bile yoktu. Bâb?âli Rum, Yahudi yahut Levanten teb'adan bol bol büyükelçi tayini yapm?? ama Ermeni bir büyükelçiyi her nedense kullanmam??t?.

'MOZA?K' DEN?LEN SAÇMALIK
Bu sayfada, Gabriel Noradunkyan'?n hayat hikâyesini k?sa bir ?ekilde naklediyorum. Ama, hat?rlatmam gerek bir husus daha var: Osmanl? Devleti bir imparatorluktur, günümüzün Türkiye Cumhuriyeti ise milli bir devlet... ?mparatorluklar ile milli devletler aras?nda müesseseler ve i?leyi? bak?m?ndan büyük farklar vard?r ve bir imparatorlu?un milli devlet ölçüleriyle de?erlendirilmesi, hatalara yolaçar. Bu hata, Türkiye'de ho?görü ve mozaik yorumlar? çerçevesinde ?imdi s?k s?k yap?l?yor. Ba?ka dinlere ve milletlere mensup imparatorluk teb'as?n?n yüksek mevkilere getirilmi? olmas?n?n ho?görü ile bir alâkas? yoktur. Bu, temelinde çok uluslulu?un yatt??? imparatorluklarda olmas? gereken, s?radan bir uygulamad?r. Çok uluslu imparatorluklarda hâkim unsur genellikle tek bir millettir ama di?er dinlere ve milletlere mensup olanlar?n devlet kat?nda yüksek görevlerde bulunmalar?n?n garipsenmesi de gayet normaldir. Dolay?s?yla, hâkim unsurunu Türkler'in te?kil etti?i Osmanl? Devleti'nde Ermeni, Rum, Yahudi yahut Arap gibi Türk olmayan ki?ilerin yüksek görevlere getirilmeleri s?radan uygulamalard?r ve bu uygulamalar? ?imdi ho?görü yahut mozaik gibisinden kavramlarla yorumlamaya kalkmam?z, yanl??t?r.

Bizim bakan?m?zd?, Lozan görü?melerine Ermeni taraf?n?n delegesi olarak kat?ld?   
 

Resmi belgelerde Noradunkyan Efendi diye geçen Gabriel -yahut Kapriel- Noradunkyan, 1852'de ?stanbul'da do?du. 1869'da Kad?köy'deki Frans?z okulunu bitirdikten sonra Paris'e gidip Sorbonne Üniversitesi'nde hukuk ve siyaset okudu. Ö?rencilik y?llar?nda Paris'teki Osmanl? Büyükelçili?i'nde çal??an Noradunkyan, Bâb?âli'de divan kâtipli?i yapt? ve D??i?leri Bakanl???'na geçti. 1877'deki Osmanl?-Rus Sava??'n?n ard?ndan s?n?r komisyonlar?nda çal??t?, 1881'de Karada?'a konsolosluk sekreteri olarak gönderildi, 1883'ten itibaren 20 y?l boyunca yine Bâb?âli'de 20 seneden fazla hukuk mü?avirli?i yapt?. Osmanl? Devleti'nin imzalad??? uluslararas? anla?malar?n metinlerini ara?t?rmac?lar taraf?ndan bugün de kullan?lan dört ciltlik bir seri hâlinde yay?nlad?. 1908'de ilân edilen ?kinci Me?rutiyet'ten sonra bay?nd?rl?k ve arkas?ndan da ticaret bakanl?klar?na getirilen Noradunkyan Efendi, 1912 Temmuz'u ile 1913 Oca?? aras?nda Kâmil Pa?a Hükümeti'nin d??i?leri bakan? oldu. Ayn? sene senatoya girdi ama daha sonra Türkiye'den ayr?l?p Avrupa'ya yerle?ti. Gabriel Noradunkyan, Lozan görü?meleri s?ras?nda Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulmas? için çaba gösteren ve tehcir iddialar?n? gündeme getiren "Ermeni Milli Heyeti"nin liderlerindendi. Lozan sonras?nda siyaseti b?rakarak Paris'e yerle?ti ve 1936'da Paris'teki ölümüne kadar Ermeni Hay?rseverler Birli?i ile Ermeni Yard?m Fonu'nun fahri ba?kanl???n? yapt?.

NORADUNKYAN'IN KARTV?Z?T?
Gabriel Noradunkyan, üzerinde Frans?zca "Senatör, eski bakan" yaz?l? bu kartviziti, 1913 y?l?nda hükümetten ayr?lmas?ndan sonra kullanm??.