ABD TEMS?LC?LER MECL?S? VE ERMEN? SORUNU

DI???LER? Bakan? Abdullah Gül'ün son ABD ziyaretinin ba?l?ca amaçlar?ndan biri, Temsilciler Meclisi'ne sunulan "Ermeni soyk?r?m?" tasar?s?n?n kabul edilmesini önlemekti.

Daha önceki y?llarda gerek Ba?kan Bush'un, gerek Ba?kan Clinton'un müdahaleleri sonuç vermi? ve meclis ba?kanlar? tasar?n?n komisyondan genel kurula getirilmesini önlemi?lerdi.

Bu sefer Meclis'te ço?unluk Demokratlarda oldu?undan ayn? neticeyi almak bir hayli daha zor. Meclis Ba?kan? Nancy Pelosi, D??i?leri Bakan?m?z ile görü?mekten kaç?nd?. Fakat Gül, meclisin ba?ka baz? nüfuzlu üyeleriyle görü?tü. Bunlar?n ne derecede etkili oldu?unu zaman gösterecek.

* * *
Zannedersem meseleye geni? aç?dan bakmakta yarar var. ?imdiye kadar 20 kadar ülkenin parlamentolar? "soyk?r?m karar?"n? kabul ettiler. Bu ülkelerle ili?kilerimiz gerginlik devrelerinden geçti; fakat bir süre sonra normale döndü. Di?er taraftan ABD'de 38 eyalet de ayn? nitelikte kararlar? oylad?lar.

Soyk?r?m iddialar? tarihi gerçek midir, de?il midir, kimse bunun tart??mas?na girmek niyetinde de?il. Çok kere oldu?u gibi efsane gerçe?e galebe çald?. Temsilciler Meclisi'ne sunulan tasar?, Ermeni iddialar?n?n hemen hepsini benimsiyor.

Çok uzun olan tasar?da birtak?m maddi hatalar da var. Örne?in, BM Ayr?mc?l???n Önlenmesi ve Az?nl?klar?n Korunmas? Alt Komisyonu'nun 1985'te "Ermeni soyk?r?m?"na da yer veren bir raporu kabul etti?i belirtiliyor. Oysa Alt Komisyon, bu raporu sadece not etmekle yetinmi?ti. ?kisi aras?nda büyük fark var.

* * *

Tasar?n?n bir özelli?i, tehcir edilen ve öldürüldü?ü öne sürülen Ermenilerin say?s?n?, ?imdiye kadar hiç olmad??? ölçüde ?i?irmesidir. 2 milyon Ermeni'nin tehcir edildi?i, 1.5 milyonunun katledildi?i ileri sürülüyor.

Oysa resmi istatistiklere göre 1914'te Osmanl? ?mparatorlu?u'ndaki Ermenilerin toplam say?s? 1 milyon 300 bindi. Müteveffa Hrant Dink, ölümünden biraz önce Cumhuriyet ilan edildi?i zaman hálá Türkiye'de 300 bin Ermeni'nin bulundu?unu yazm??t?.

300-400 bin kadar?n?n Ermenistan'a gitti?i biliniyor. Bir k?sm? Müslüman olarak Türkiye'de kald?. Diasporan?n büyük k?sm? 1915'ten sonra göç edenlerin çocuklar?ndan olu?uyor. Denebilir ki, önemli olan rakamlar de?il, olay?n kendisidir. Ne var ki rakamlarla bu kadar pervas?zca oynama, di?er iddialar?n da ne kadar ciddiyetten uzak oldu?unu gösterir.

Temsilciler Meclisi tasar?y? kabul ederse bu bir ilk olmayacak. 1975'te kabul etti?i bir kararda, 24 Nisan'? bütün soyk?r?m kurbanlar?n? ve özellikle "soyk?r?m"da ölen Ermenileri anma günü olarak ilan etmesini ba?kandan talep ediyordu.

1981 y?l?nda Ba?kan Reagan, Kamboçyal?lar?n soyk?r?m?n? k?narken Yahudi ve "Ermeni" soyk?r?mlar?na da at?fta bulunmu?tu. 1984'te Meclis, 1975 karar?n?n bir benzerini kabul etmi?ti. Bunlar? galiba unuttuk.

Temsilciler Meclisi'nin tasar?y? kabul etmesinin, Türkiye'de, hele mevcut ortamda, di?er ülkelere kar?? olandan çok daha büyük bir toplumsal tepki do?urmas? ?a??rt?c? olmaz. Ancak böyle bir tepki bize de zarar verir.

* * *

De?i?ik ve yarat?c? politikalarla sorunu a?maya çal??mam?z gerekti?ini art?k idrak etmeliyiz. ??ler bugünkü mecraya girmeden Ermenistan ile ili?kilerin bir ölçüde normalle?tirilmesi, hiç de?ilse s?n?r?n aç?lmas? belki faydal? olabilirdi.

Bu ad?m? bugün de vakit geçirmeden atabiliriz. Buna ra?men tasar? Temsilciler Meclisi'nde kabul edilirse, s?n?r? hemen tekrar kapat?r?z.

S?n?r? açmak, Azerbaycan ile Ermenistan aras?nda Yukar? Karaba? sorununun çözümü için son zamanlarda olumlu yönde ilerledi?i anla??lan görü?melere de mutlaka katk?da bulunacakt?r.