ABD KONGRES? 'ERMEN? SOYKIRIMI'NI TANIRSA NE OLUR?

Hemen her iki y?lda bir oldu?u gibi, bu y?l da ABD Temsilciler Meclisi'ne, ABD Ba?kan?'n? Osmanl? dönemi Türkiyesi'nde ya?anan Ermeni katliamlar?n?n "soyk?r?m" oldu?unu ilan etmeye ça??ran bir karar tasar?s? sunuldu.
Kendisinden öncekiler gibi Bush yönetimi de, tasar?n?n kabulüne kar?? oldu?unu aç?klad?. Bundan öncekiler gibi mevcut Türk hükümeti de, tasar?n?n kabulünü önlemek için büyük çaba harc?yor. Ancak bu defa tasar?n?n kabulü her zamandan daha büyük bir olas?l?k. Bunun sebebi, tasar?ya yak?n duran Demokrat Parti'nin son seçimlerden sonra Kongre'yi kontrol eder konuma gelmesi ve Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Partili Ba?kan? Nancy Pelosi'nin de tasar?y? destekliyor olu?u. Agos Gazetesi Genel Yay?n Müdürü Türk-Ermeni gazetecisi Hrant Dink'in menfur bir cinayete kurban gitmesinin de tasar? lehine oy vereceklerin say?s?n? art?rm?? olabilece?inden söz ediliyor.

Tasar?n?n Kongre'de kabul edilmesi, ABD yönetiminin de "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?mas? anlam?na gelmeyecek; çünkü karar, ba?lay?c? nitelikte de?il. Ancak ?u olacak: ABD Kongresi 1965 y?l?ndan bu yana "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?ma kararlar?, raporlar? ya da bildirileri kabul eden parlamentolar aras?na kat?lacak. Bugüne kadar parlamentolar?nda tan?ma kararlar? alan ülkeler (tarih s?ras?yla) ?unlar: Uruguay (1965), K?br?s Rum Yönetimi (1982), Arjantin (1993), Rusya (1995), Yunanistan (1996), Lübnan (1997), Belçika (1998), Vatikan (2000), ?talya (2000), Fransa (2001), ?sviçre (2003), Kanada (2004), Slovakya (2004), Hollanda (2004), Polonya (2005), Almanya (2005), Venezuela (2005), Litvanya (2005). (?sveç Parlamentosu 2000 y?l?nda bu nitelikte bir raporu kabul ettiyse de ertesi y?l bu karar?n? geri ald?.)

?imdi sorabiliriz: Yukar?da say?lan ülkelerin parlamentolar?nda al?nan kararlar, Türkiye'nin bu ülkelerin yönetimleriyle olan ikili ili?kilerini olumsuz yönde etkiledi mi? Bu soruya olumlu cevap vermek mümkün de?il. Türkiye, K?br?s Rum Yönetimi'ni zaten tan?m?yor. Türk-Yunan ili?kilerinin 1999'dan sonra iyiye gitti?i muhakkak. Son y?llarda Türkiye ile Rusya aras?nda beklenmedik ölçüde yak?nla?ma var. Türk kamuoyunda AB'ye verilen destek son iki y?lda azald?, ama herhalde bu durum parlamentolarda al?nan "soyk?r?m" kararlar?yla aç?klanamaz.

Peki, ABD Kongresi'nin "soyk?r?m? tan?ma" karar? almas? Türk-Amerikan ili?kilerini nas?l etkiler? Türk kamuoyunda ABD'ye özellikle Irak politikas? yüzünden duyulan tepkinin büyüyece?ini, bundan belki Türkiye'den çok ABD'nin zarar görece?ini söylemek kehanet olmaz.

Kongre karar? 1915-16 aras?nda Osmanl? Türkiyesi'nin Ermenilere "soyk?r?m" uygulad??? iddias?n? kan?tlar m?? Hay?r, kan?tlamaz. Kimileri objektif ara?t?rmalara göre 650 bin dolay?nda insan?n ölümüne yol açan büyük trajedinin Osmanl? hükümetinin ald??? Ermenileri toptan yok etme karar?n?n sonucu oldu?unu iddiaya devam eder. Buna kar??l?k kimileri de Osmanl? hükümetinin tehcir ile böyle bir kast? bulunmad???n? savunmay? sürdürür.

Kongre karar? Türkiye kamuoyunun 1915-16'da ya?anan büyük trajedi konusunda ayd?nlanmas?na katk?da bulunacak m?d?r? Hay?r, karar?n Türkiye'de son dönem Osmanl? tarihinin ara?t?r?lmas?n? ve tart???lmas?n? kolayla?t?raca?? kesinlikle beklenemez. E?er Türkiye düne nazaran bugün Osmanl? Ermenilerinin ba??na gelenler hakk?nda daha çok ?ey biliyor ise parlamentolarda al?nan "soyk?r?m" kararlar?n?n bundaki pay? s?f?ra yak?nd?r.

Kongre karar? Türkiye'de özgürlükçü ve ço?ulcu demokrasinin yerle?mesine ve güçlenmesine yard?mc? olur mu? Hay?r, olmaz. Aksine bu ve benzeri kararlar Türkiye'yi uygar dünyan?n d???na itmek isteyen güçlerin ekme?ine ya? sürer.

Kongre karar? Türkiye ile Ermenistan aras?nda ili?kilerin düzelmesine, iki ülke aras?nda diplomatik ili?ki kurulmas?na ve s?n?rlar?n aç?lmas?na yard?mc? olur mu? Hay?r, olmaz. Çünkü, Türkiye'de bunu savunanlar?n elleri güçlenmeyecektir.