!ᬠ�="justify">Asl?na bakarsan?z yaln?zca ABD'nin de?il, Avrupa Birli?i'nin gündeminde de ?ran var. Dün AB D??i?leri Bakanlar? ?ran'a yönelik Birle?mi? Milletler yapt?r?mlar?na uyma karar? ald?. Önceki gün ?ran Cumhurba?kan? Mahmud Ahmedinecad'?n Tahran'da, Milli Güvenlik Konseyi Ba?kan? Ali Laricani'nin ise Münih'teki Güvenlik Politikalar? Konferans?'nda yapt??? konu?malar?n pay? oldu.

Münih toplant?s?n?n ilk gün y?ld?z? ABD'nin uluslararas? siyasetine dur deme niyetini ilk kez aç?kça beyan eden Rusya Devlet Ba?kan? Vladimir Putin olmu?tu. ?kinci gün y?ld?z? ise Laricani oldu. Münih toplant?s?na kat?lan ABD eski savunma bakanlar?ndan William Cohen ile Washington havaalan?nda birlikte bavul beklerken, Fehmi Koru ile birlikte yapt???m?z ayaküstü sohbette Laricani'nin bildik ?ranl? politikac?lar kadar sert olmad???n?, ancak diyaloga aç?k oldu?u mesaj?n? verse de di?erleriyle içerik olarak ayn? ?eyi söyledi?ini vurgulad?.

Putin'in ç?k???, belki ABD ve ?srail'de ?ran'? nükleer program?na kar?? askeri müdahalede bulunmak isteyenleri bir ölçüde cayd?rd?. Ancak ne tamam?yla ortadan kald?rd?, ne de ?ran'a yapt?r?m uygulanmas? planlar?n? geri çekti. Hatta görüldü?ü gibi bunlar? h?zland?rd?. Çünkü Putin dahi, ?ran'a (ya da herhangi bir uluslararas? soruna) BM karar? olmadan askeri müdahaleye kar?? ç?karken, ?ran'?n Uluslararas? Atom Enersiji Ajans? (UAEA) Ba?kan? Muhammed El Baradey'e neden hâlâ yan?t vermedi?ini

merak etti?ini söyleyiverdi. Çünkü, 1- BM yapt?r?mlar? bilindi?i gibi Rusya ve Çin'in onay? olmadan söz konusu de?il, 2- Rusya, ?ran'?n nükleer enerji program?n? bu kriz vesilesiyle tamamen kontrolüne almak istiyor.

Gelinen noktada ?ran'?n nükleer enerjiye ancak uluslararas? denetime aç?k olmas? kayd?yla sahip olmas? gerekti?i üzerinde uluslar- aras? görü? birli?i olu?mu? durumda.

Türkiye bunun d???nda de?il. Ankara, ?ran'?n bu gidi?le 2-3 y?l içinde nükleer silah üretme kapasitesine ula?abilece?ini tahmin ediyor ve bundan ho?nutsuzlu?unu ifade ediyor. Öte yandan BM yapt?r?mlar?, ?ran'la geni?

enerji ve ticaret anla?malar? olan Türkiye'ye bu nedenle k?sa dönemli ve ileride ABD'nin anla??p evine döndü?ü nükleer silah sahibi bir kom?uyla dü?man olmama kayg?lar? nedeniyle uzun dönemli kayg?lar? var.

Dün Ankara'da yap?lan Nükleer Terörizmle Mücadele ?çin Küresel Giri?im toplant?s?n?n, ABD, Rusya, Çin, ?ngiltere, Almanya, Fransa, ?talya, Kanada, Japonya, Kazakistan, Fas ve Avustralya diplomatlar?n? bir araya getirmesi rastlant? de?il. Toplant?ya ba?kanl?k eden D??i?leri'nin güvenlik i?lerinden sorumlu Müste?ar Yard?mc?s? Büyükelçi Rafet Akgünay, D??i?leri Bakan? Abdullah Gül'ün son ABD gezisinde yan?ndayd?.

Ankara'da bu toplant? yap?l?rken, ABD'de Genelkurmay Ba?kan? Orgeneral Ya?ar Büyükan?t temaslar?na ba?l?yordu. Gül'ün görü?tü?ü ABD Ba?kan Yard?mc?s? Dick Chenney ile bir hafta sonra da Büyükan?t'?n görü?ecek olmas?, uluslararas? siyasette çok al???lm?? bir uygulama de?il. Belki de 1 Mart 2003'ten a?z? yanan ABD, bu kez önemli bölgesel güvenlik sorunlar?nda askerin ne dedi?ini de en üst düzeyde ayr?ca dinlemek istemi?tir. (Bu noktada, Büyükan?t ziyaretinin Gül ziyaretinden önce planlanm?? oldu?u da önemli bir ayr?nt? say?lmal?.)

Gül'ün de, Büyükan?t'?n da gündeminde Irak, Irak'taki PKK varl??? ve Ermeni soyk?r?m? iddialar?na ili?kin Kongre faaliyeti var.

Gül gibi, Büyükan?t da Ermeni tasar?s?n?n geçi?inin Türk-ABD ili?kilerine a??r hasar verece?ini söyleyecek. ?ncirlik üssünün ABD'lilere s?n?rlanmas? ya da kapat?lmas?, yaln?zca Irak, Afganistan'a (ve ileride belki de ?ran'a) yönelik ABD hareket kabiliyetini azalt?r. Türkiyede ABDde bundan zarar görür.

Bir yanda Türkiye'nin Irak, PKK ve Ermenistan konusunda ç?karlar?, di?er

taraftan uluslararas? planda ?ran'a yapt?r?mlar konusunda olu?an görü? birli?ine aktif olarak kat?lma talepleri. Türkiye hangisini seçmeli? Ankara'n?n as?l yan?t arad??? soru, bize aç?kça söylemeseler de bu. Yan?t? da aç?k gibi görünüyor. Türkiye, ?ran'a yapt?r?mlara kat?lmaya yak?n duruyor.