ABD: YA B?Z?M BEKLENT?LER?M?Z?

Genelkurmay Ba?kan? Orgeneral Ya?ar Büyükan?t'?n ABD ba?kentindeki temaslar?ndan hemen önce, yönetimde etkili bir makam?n sahibiyle ayn? toplant?day?z. Konu, 2007'de Türkiye'de nelerin olmas? bekleniyor? Tart???lanlar?n ba??nda, Ba?bakan Tayyip Erdo?an'?n cumhurba?kan? seçilmesi halinde bunun genel seçimler öncesi Türkiye'deki siyasi atmosferi nas?l etkileyece?i var. Konu ister istemez, Kongre gündeminde bekleyen Ermeni soyk?r?m? iddialar?n?n Türkiye içinde ve Türkiye'nin ABD ile ili?kilerini nas?l etkileyebilece?ine geliyor.

ABD yönetimi, kendisine muhalif Demokrat Meclis Ba?kan? Nancy Pelosi'nin, Ermeni kökenli seçmenlerine verdi?i sözün de etkisiyle 24 Nisan'? 'Soyk?r?m anma günü' olarak tan?mak isteyen tasar?y? oya sunmas?n? engellemeye çal??aca??n? aç?klad?. Bu çabada iki destekçisi var: Türkiye'nin ABD ile ili?kilerinin bozulmas?n?n, ?srail ile ili?kilerini de olumsuz etkileyece?ine kayg? duyan Yahudi lobisi ve Türkiye'nin tasar?n?n geçmesine gösterece?i tepkinin, kârl? savunma-silah ihalelerinin iptaline, ertelenmesine yol açaca??ndan endi?e eden silah lobisi. George Bush yönetimi ayr?ca Türkiye'nin (1975'te K?br?s harekât? sonras? silah ambargosuna tepki olarak yapt??? gibi) ?ncirlik Üssü'nün kullan?m?n? engelleyerek Irak'taki kritik durumu daha da zorla?t?raca??ndan endi?e ediyor.

Yönetimin Pelosi'ye oylamay? engelletmek için kullanaca?? yöntem ise, aç?k tehdit. 2008 ba?kanl?k seçimleri öncesinde Irak'ta i?lerin daha kötüye gitmesinden, ABD'yi hiç ilgilendirmeyen bu Ermeni meselesi nedeniyle, ABD'yi çok ilgilendiren bir müttefiki küstürecek olmas? nedeniyle Demokratlar? suçlama ihtimalini haz?r tutuyorlar.

Ermeni tasar?s?n?n kabulünün Türkiye'de iç politikay? sertle?tirece?i, tepkisel milliyetçili?i ve anti-Amerikanc?l??? art?raca?? ve di?er bölge ülkelerine de kötü örnek olaca??n? ABD ba?kentinde uluslararas? siyasetle ilgilenenler anl?yor. Ama milletvekillerinin gündeminde Irak'tan nas?l bir an önce kurtulmak gerekti?i var. Kongre dünden itibaren üç gün boyunca Bush'un Irak için istedi?i yeni birlikleri ve Irak stratejisini tart??acak. Yönetimin Irak'? unutturmak için ?ran'? öne ç?karmas? bu üç gün boyunca pek etkili olmayacak.

Büyükan?t'?n, Ermeni tasar?s?n? durdurmak amac?yla D?? ?li?kiler Komitesi'nden Tom Lantos'la görü?mesi i?te böyle bir ortamda yap?lacak. Gerçi Lantos'un, Pelosi'ye ra?men tasar?y? engelleme imkân? da yok. Türk D??i?leri Bakan?'ndan sonra Genelkurmay Ba?kan?'n?n de?erli f?rsat, zaman, enerji ve kredilerini, geçen y?l Hamas ile kurulan temas nedeniyle Ba?bakan Tayyip Erdo?an'a yazd??? sert mektupla hat?rlanan Lantos'a ay?rmak zorunda kalmalar? asl?nda üzüntü verici.

Büyükan?t, Ba?kan Yard?mc?s? Dick Chenney ile de görü?ecek, ona da Türkiye'nin Ermeni tasar?s? ve Irak'taki PKK varl??? konusundaki beklentilerini, D??i?leri Bakan? Gül'den bir hafta kadar sonra bir de askeri a??zdan tekrarlayacak.

Yaz?n?n ba??nda bahsetti?im toplant?da, bahsetti?im (Büyükan?t'?n görü?ece?i kurumlardan birinde görevli) yetkili, Türk kat?l?mc?lardan Türkiye'nin beklentilerini dinledikten sonra ?u basit soruyu sordu: Hep Türkiye'nin beklentilerini konu?tuk. Peki ABD'nin beklentileri konusunu hiç kendinize sordunuz mu?

ABD'nin Türkiye'den beklentileri ?unlar:

Irak'ta durumun kontrole al?nabilmesine katk?, ?ran'a diplomatik bask?ya destek ve bölgesel enerji arz güvenli?inin sa?lanmas?.

Ancak Türkiye, kendi tarihinden kaynaklanan sorunlar? ABD ile ili?kilerine ta??d?kça, co?rafyas?n? siyasi koza çevirecek imkânlar? kendi eliyle daralt?yor. Ayr?ca kendi iç politikas?n? d?? etkilere aç?yor.

Bir örnek verelim. Genelkurmay ?kinci Ba?kan? Orgeneral Ergin Sayg?n'?n geçen y?l sonunda ABD'ye yapt??? gezide bir dü?ünce kurulu?undaki konu?mas? ard?ndan Newsweek dergisinde ç?kan ve Erdo?an'?n cumhurba?kanl??? halinde askerin darbe yapaca?? ihtimalini öne süren makalenin etkileri, ne yaz?k ki silinmi? de?il. Sözünü etti?im toplant?da Türk kat?l?mc?lar, Türk Silahl? Kuvvetleri'nin art?k bu devri geride b?rakt???na inand?klar?n? anlatmak zorunda kald?lar.

Büyükan?t'?n, Sayg?n örne?inde oldu?u gibi, muhtemelen Washington'daki askeri ata?eli?in tavsiyesiyle baz? Amerikan dü?ünce kurulu?lar?nda yapmas? beklenen konu?malarda bu yönde sorulara muhatap olmas? ihtimali yok de?il.