B?ZANS'TA DA ERMEN?LER TEHC?R ED?LM??

SAKARYA Üniversitesi Uluslararas? ?li?kiler Bölümü ö?retim üyesi Doç. Dr. Emin Gürses, "Geçenlerde ?smail Tokalak'?n yazd??? 'Bizans-Osmanl? Sentezi; Bizans Kültür ve Kurumlar?n?n Osmanl? Üzerindeki Etkisi' adl? bir kitaptan söz etmi?tiniz. Güzel bir çal??ma..." dedi. Bizans tarihi ile ilgili çal???rken, eline ilginç bir makale geçmi?: 'Bizans ?mparatorlu?u'nda bir politika olarak nüfus transferi' (Comparative Studies in Society and History' adl? dergide Ocak 1961'de yay?mlanm??.)

Doç. Gürses ?unlar? anlat?yor:

"Bu makalede Bizans imparatorunca, Do?u Anadolu'da güvenlik sorunu yaratan Ermeni yerle?imcilerin baz? bölgelerden toplu olarak imparatorlu?un di?er bölgelerine transfer edildikleri, yani tehcire tabi tutulduklar? belirtiliyor. Kaynak olarak Latince, Yunanca, Frans?zca, ?ngilizce ve Almanca ara?t?rmalar gösterilmi?."

SORUN YARATAN ERMEN?LER

"Eldeki kaynaklara göre, Bizans ?mparatoru Tiberius güvenlik sorunu yaratan binlerce Ermeni'nin 578 y?l?nda K?br?s'a tehcirini sa?lam??. ?mparator Konstantine V Copronymus (741-775) döneminde, Erzurum ve Mara? bölgesinden toplanan Ermeniler, bat? bölgelerine (O zamanki Trakya), 792 y?l?nda Sicilya'ya; Kral II. Basil döneminde do?u illerinden toplanan Ermeniler Girit ve Makedonya bölgelerine; daha sonraki dönemde Kuzey Suriye, Yunanistan, Girit, K?br?s ve Çukurova bölgelerine tehcir edilmi?ler."

"Osmanl?'n?n da, Ermenileri özellikle Lübnan'daki H?ristiyanlar?n ya?ad??? Da?l?k Lübnan denen bölgeye gönderdi?i biliniyor."

Gürses, bu politikan?n sadece Ermenilere kar?? de?il, sorun yaratan öteki etnik gruplara kar?? da kullan?ld???n? belirterek ?öyle diyor:

"?unu görüyoruz, Ermenilerin Bizans'ta sorun yaratmalar?, Türklerin Anadolu'ya girmesini kolayla?t?rm??t?r... Tokalak'?n kitab? bu aç?dan önemli. Bizans'taki kurumsal yap?lanmalar?n Osmanl? döneminde de baz? revizyonlarla sürdürüldü?ü anla??l?yor. Yani bu tehcir politikas? Osmanl?'n?n Bizans'tan devrald??? bir gelenek... Bizans yani Do?u Roma, Roma ?mparatorlu?u kurumlar?ndan bir sentez yarat?rken yeni yay?lma alan? olan do?udaki kurumlardan da etkilenmi?. Osmanl? da tüm bu geleneklerden kendi sentezini yaratm??t?r."