ABD ?LE 'ORTAKLIK' TEHL?KEDE

ABD Temsilciler Meclisi'ne önceki gün sunulan "Ermeni soyk?r?m? tasar?s?", esasen hassas bir noktada bulunan Türk-Amerikan ili?kilerinde yeni bir krizin habercisi oluyor.
Bu kez, daha önceki y?llarda oldu?u gibi, tasar?n?n geri çekilmesi veya daha komisyonda tart???l?rken ba?ar?s?zl??a u?ramas? olas?l??? oldukça zay?f görünüyor.

Washington'da Kongre çevreleri kadar yönetim kaynaklar? da aç?kça "Bu kez karar geçebilir" diyorlar.

Bunun çe?itli nedenleri var: Bir kere, yeni Temsilciler Meclisi'nde "Ermeni davas?"na destek veren Demokratlar ço?unlukta. Ayr?ca bu giri?imi engelleyebilecek olan Bush yönetimi zay?f ve etkisiz.
Bununla beraber, yönetim elbet devreye girecek ve ABD'nin stratejik ç?karlar?n?n ve Türk-Amerikan ili?kilerinin selameti için, bu karar?n meclisten ç?kmas?n? önlemeye çal??acak.

Bunda ba?ar?l? olup olamayaca?? ?u anda bir soru i?areti...

Karar "ba?lamaz" ama...

Meclise sunulan tasar?, bir "karar" (resolution) niteli?inde. Yani (örne?in Frans?z meclisindeki gibi) bir "yasa" gücünde de?il. Bu bak?mdan ABD hükümetini veya ba?kan?n? hukuken ba?lamaz. Örne?in karar 24 Nisan'da Ba?kan'?n "soyk?r?m" sözcü?ünü telaffuz etmesini öngörse de, Beyaz Saray buna kendini ba?l? saymayabilir (ama siyasi bak?mdan buna uymak zorunlu?unu hissedebilir)...
Meclisten böyle bir karar ç?kt?ktan sonra ABD'deki Ermeni toplulu?u elbet bunu çe?itli isteklerini yerine getirmek için bir hukuki zemin olarak kullanacakt?r. Halen Ankara'daki Stratejik Ara?t?rmalar Merkezi'nin ba??nda bulunan Washington'daki eski büyükelçimiz Faruk Lo?o?lu'nun belirtti?i gibi, Ermeniler bundan yararlan?p sigorta ?irketlerine ba?vuracak, tazminat talebinde bulunacak, Türkiye'yi bask? alt?nda tutmaya kalk??acakt?r...

Di?er -ve esas- büyük olumsuzluk, bu karar?n Türk-ABD ili?kileri üzerindeki tahribat? olacakt?r. Bu takdirde ne olabilece?ini D??i?leri Bakan? Abdullah Gül önceki gün ?öyle ifade etti: "Stratejik ortakl???m?z biter"...

Asl?nda bu "stratejik ortakl???n" (geçen y?l imzalanan belgeye ra?men) son zamanlarda fiilen büyük ölçüde zay?flad??? aç?k. Ama gene de, ABD'nin bölge politikas?nda Türkiye'nin "ortakl???" büyük de?er ta??yor. Ankara için de ABD'nin genel deste?i ve özellikle Irak'ta PKK ile mücadelede i?birli?i çok önemli.

"Ermeni tasar?s?"n?n bu stratejik ç?karlarla ilgisi yok; ama böyle bir karar?n ç?kmas?, iki ülke aras?ndaki ba?lar? ciddi ?ekilde zedeleyecektir. Bush yönetimi çaba da harcasa, sonuç kar??s?nda Türkiye tepkisini (baz? sert önlemler de alarak) göstermek zorunlu?unu duyacakt?r.

?? ba?a dü?üyor

Geçen gün tasar?y? meclise sunan temsilcilerden Adam Schiff (Demokrat) ?öyle konu?tu: "K?sa vadede bu karar ili?kilere zarar verebilir, ama ben ili?kilerimizin geli?meye devam edece?i konusunda iyimserim"...

Birilerinin bu temsilciye, iyimserli?inin bir "hüsnü kuruntu" oldu?unu hat?rlatmas?nda yarar var. Nitekim ?u anda gerekli uyar?lar yap?lmazsa ve cayd?r?c? ad?mlar at?lmazsa, ili?kilerin raydan ç?kmas? tehlikesi vard?r.

Bunu Kongre'ye, ABD'deki etkili çevrelere, kamuoyuna anlatmak laz?m. Bu i? de, aç?kças? sadece Bush yönetimine b?rak?lamayacak kadar acil ve önemlidir.

Türkiye'de hükümet, Meclis ve partiler kadar, sivil toplum, dü?ünce kurulu?lar?, i? çevreleri, yazar-çizer tak?m? kollar? s?vamal?, ABD'deki muadilleriyle direkt temas kurup bir "ikna etme" kampanyas? için seferber olmal?d?r. Hem de vakit kaybetmeden, bir an önce...