KU?ATILMI?LIK VE 'D?NAM?K GÜÇLER'

Newsweek International'?n yay?n yönetmeni Fareed Zakaria ile sohbet ediyoruz. ?ki hafta önce, D??i?leri Bakan? Abdullah Gül'le Washington'da, kahvalt?da bulu?mas?n? anlat?yor: "Kendisiyle defalarca görü?tüm. Ama Gül, bu kez çok farkl?yd?. Ku?at?lm?? görünüyordu." Gül'ün ABD'de verdi?i "ku?at?lm??l?k" izleniminde, Ermeni Soyk?r?m? Tasar?s?'n?n Kongre'den geçme olas?l???n?n, PKK'n?n baharda yeniden eyleme ba?layaca?? beklentisinin, Irak, özelde de Kerkük endi?esinin pay? var.
Buna, yakla?an seçimlerin, hükümeti, milliyetçi bir popülizme yöneltmesini; Çankaya sava?lar?n?n, askere a??rl???n? daha çok hissettirme f?rsat? vermesini; bu ortamda, Türkiye'nin tam da ?imdi ihtiyac? olan aç?l?mlar?n imkâns?zla?mas?n?, reform momentumunun yitirilmesini ekleyin.
***
"Steve susmas?yla tan?nmaz. 60 ya??na bast???n?n ertesi günü görü?tü?ü (Genelkurmay Ba?kan? Org. Ya?ar) Büyükan?t'?n kar??s?nda da, kafa sallamakla yetinmedi?inden emin olabilirsin" diyor bir Beyaz Saray yetkilisi. "Steve", Bush'un Ulusal Güvenlik Dan??man? Stephen Hadley .
Büyükan?t da, ayn? izlenimi edinmi? olmal? ki, bir grup ABD'li askerle sohbetinde, Hadley ile Ba?kan Yard?mc?s? Dick Cheney'nin kendisine kar?? tav?rlar?n? k?yaslam??: "Cheney dinleyici, Hadley konu?mac?."
Hadley , iki hafta önce Gül'e "Size yard?m etmemiz için kendinize yard?m edin" diyerek, TCK 301'in kalkmas? için epey bast?rm??t?.
Beyaz Saray, Büyükan?t'a verilen mesaj konusunda ise ketum. Ama payla?t?klar? bir gözlem var:
"Türk hükümeti, bir dizi konuda 'asker bize engel' diyor; iktidars?z oldu?unu gizlemiyor. Ayn? konular?, generallere aç?nca, 'Biz askeriz, kar??may?z; hükümete söyleyin' cevab?n? al?yoruz."
***
Gül ve Büyükan?t'? pe?pe?e a??rlamak, Türkiye'de iktidar?n AKP ile TSK aras?nda bölü?üldü?ünü Washington'a hat?rlatt?.
'?ki Ankara'n?n fark?, Irak Kürdistan Bölgesel Hükümeti Ba?bakan? Neçirvan Barzani ile görü?me plan? kapsam?nda gayet barizdi. Gül'ün, Barzani ile ?stanbul'da bulu?up Türkiye'nin taleplerini bizzat aktarma niyetinden memnun olan ABD'liler, görü?menin verimli geçmesi için, Barzani çevresine telkinde bulunuyorlard?.
Ancak Büyükan?t, Washington yolunda, üstelik görü?me plan? henüz kamuoyuna yans?mam??ken, buna muhalif oldu?unu, Neçirvan Barzani'nin ad?n? vererek bildirdi.
Ziyaretinin son gününde ise, ABD'yi de kastederek, "Çe?itli çevreler kuzeydeki Kürt gruplar?yla konu?mam?z telkininde bulunuyor ama..." diye ba?layan aç?klamas?n? yapt?.
Büyükan?t'a, "Sorunlar? masaya yat?ran bir siyasi diyalo?un ne zarar? var" diye sordum.
KDP ve KYB'yi kastederek, "?ki grup da PKK'ya tam destek veriyor... Kimsenin iradesine ipotek koyacak de?ilim. Siyaseten kim görü?ürse görü?sün" dedi.
Bu mesaj, hükümetin elini ba?layacak m?? Irakl? Kürt liderlerle görü?me yanl?s? sözlerini, Büyükan?t'?n aç?klamas?ndan sonra da sürdüren Gül, Barzani'ye "Gelmeyin" mesaj? gönderdi mi?
***
Büyükan?t, ABD Savunma Bakanl??? Müste?ar? Eric Edelman'a bir önceki ziyaretini Aral?k 2005'te, Kara Kuvvetleri Komutan?'yken yapm??t?.
Anlat?ld???na göre, Edelman, bir a?amada, "PKK meselesinin sadece askeri çözümü yok. Bu ayn? zamanda, siyasi bir mesele" diyecek oldu.
Büyükan?t çok öfkelendi: "Üzerimde ne görüyorsunuz? Bu askeri bir üniformad?r. PKK sorunu siyasiyse, bunu benimle görü?meyin. Ben ç?k?yorum."
Büyükan?t ile Edelman'?n geçen haftaki görü?mesinin havas? ise olumluymu?. Ancak Edelman da, Bush yönetiminin di?er yetkilileri de, PKK'n?n askeri yoldan bitirilemeyece?i, sorunun, terör boyutunun ötesinde, siyasi oldu?u görü?ünü koruyorlar.
Büyükan?t ise, Washington'da, 'PKK'y? siyasalla?t?rma, meseleyi, insan haklar? ve az?nl?k konusuna indirgeyerek çokuluslu hale getirme' çabas?ndan, "Çok büyük bir oyun ba?lamak üzere" diye söz etti.
Yorumunu sordu?um bir ABD'li diplomat, Büyükan?t'?n, "Kürt meselesinin siyasi boyutuyla tart???lmas?ndan yana olan herkesi, özelde de AB'yi hedef ald???" görü?ündeydi.
***
Büyükan?t, ABD ziyaretinin her a?amas?nda, Türkiye'ye ne mesaj gönderece?ini iyi planlam??.
Washington Büyükelçili?i'ndeki konu?ma, bunun parças?yd?.
Kimilerinin "Sivil mesaj verdi...'Korkmay?n' dedi" diye yorumlad??? konu?may? ben farkl? anlad?m.
Büyükan?t'?n "1923'ten beri hiç bu kadar büyük tehdit ve s?k?nt?larla kar?? kar??ya kalmad???m?z" saptamas?, içime su serpmedi; ürktüm.
"Dinamik güçler" varoldukça , korkmamam?z gerekti?i müjdesine hakim 'zinde kuvvetler' ideolojisini es geçemedim. Büyükan?t konu?tukça, hükümetin biraz daha ku?at?ld???n? dü?ündüm.
"Dinamik güçler kim?" soruma Büyükan?t 'tan ald???m yan?tla bitiriyorum:
"O anda akl?ma 'zinde' yerine 'dinamik' geldi... Derin devleti falan kastetmedik. Bu memleketin ayakta durmas?n? sa?layan askeri de, polisi de, devlet memuru da, üniversite ö?renci ve ö?retim görevlisi de dinamik gücüdür. Türkiye Cumhuriyeti'ni ya?atmaya çal??an bütün herkes dinamik güçtür."