'SOYKIRIM' KARARLARI HAKKINDA NE YAPMALI?

ABD Kongresi'nin "Ermeni soyk?r?m?"n? tan?ma karar? alan parlamentolar kervan?na kat?lmas?, ku?kusuz, soyk?r?m iddialar?n?n kan?tlanmas? anlam?na gelmez. Osmanl? Ermenilerinin ba??na gelen trajedinin sorumlusu da elbette ki Türk milleti de?il, Alman müttefiklerinin onay?yla tehcir karar?n? alan ?ttihatç? diktatörlerdir.
Ne var ki, yay?lmakta olan "soyk?r?m" iddial? parlamento kararlar?, filmler ve belgesellerin Türkiye'nin dünyadaki imaj?na zarar verdi?ine ve Türkiye'deki Bat? kar??tl???n? besledi?ine ku?ku yok. Bu nedenle soyk?r?m iddias?na kar?? ne yapmak gerekti?i Türkiye'de giderek büyüyen bir tart??ma konusu.

"Soyk?r?m? tan?sak ne olur?" sorusunu 1991'de bizzat Cumhurba?kan? Turgut Özal ortaya atm?? olmas?na ra?men, bunun söz konusu olamayaca?? çok aç?k. Zira Osmanl? Ermenilerinin ba??na gelenler konusunda yeterince bilgi sahibi olan, Türkiye hükümetinin bu konuda bir ?ekilde üzüntüsünü bildirmesinin isabetli olaca??n? dü?ünen, Anadolu'ya I. Dünya Sava??'nda ölen Türkler ve Ermenilerin an?s?na bir an?t dikilmesini önerenlerin dahi büyük ço?unlu?u, tehcirin soyk?r?m olarak nitelenmesini reddediyor.

?ktidar partisi AKP'nin bu ba?lamda geli?tirdi?i inisiyatif, Nisan 2005'te Ermenistan hükümetine 1915-16 döneminde ya?ananlarla ilgili tarihsel gerçe?in ortaya ç?kar?lmas? için bir ortak tarihçiler komisyonu kurulmas?n? önermek oldu. Ermenistan hükümeti, bir yandan "soyk?r?m"?n ara?t?rma konusu olamayacak kadar aç?k bir gerçek oldu?u iddias?yla, öte yandan aralar?nda diplomatik ili?ki bulunmayan iki ülkenin ortak komisyon kuramayaca?? gerekçesiyle öneriye olumsuz cevap verdi. Buna ra?men Ermenistan yönetimi "her alanda normal ili?kilerin önko?ulsuz ba?lat?lmas?" ça?r?s?n? tekrarlamakta.

?ki emekli diplomat olan CHP milletvekili ?ükrü Elekda? ile Gündüz Aktan, "Ermeni soyk?r?m?" iddialar?n?n uluslararas? yarg? ya da hakemli?e götürülmesini öneriyorlar (Bkz. Gündüz Aktan, Radikal, 18.11.06; 13.02.07). D??i?leri Bakan? Abdullah Gül de, 14 Kas?m 2006'da TBMM Bütçe Plan Komisyonu'nda bu öneri üzerinde dü?ünüldü?ünü söyledi. Ancak bu takdirde Türkiye'nin 1948 tarihli BM Soyk?r?m Sözle?mesi'nin geriye yürümesini kabul etmesi ve olumsuz bir kararla kar??la?ma riskini üstlenmesi gerekece?ine dikkat çekiliyor (Bkz. ?lter Türkmen, Hürriyet, 20.11.06). Bu nedenlerle Türkiye'nin uluslararas? yarg?ya ya da hakemli?e ba?vurma yoluna gitmesi uzak bir olas?l?k.

Kamuoyunda ve sivil toplumda 1990'lardan beri öne sürülen, benim de destekledi?im inisiyatif, ili?kilerin Ermeni diyasporas?n?n ipote?inden kurtar?lmas? ve Türk-Ermeni uzla?mas?n?n yolunun aç?lmas? için Ankara'n?n Erivan ile diplomatik ili?ki kurmas? ve 1993'ten beri kapal? olan s?n?r kap?lar?n? açmas?. Bu ça?r?y? belki en kuvvetle dile getiren ki?i Türk-Ermeni ?? Geli?tirme Konseyi E?ba?kan? Kaan Soyak oldu. Soyak ?öyle diyor: "Türkiye ili?kileri normalle?tirme niyetiyle Erivan'a giderse, Ermeni yetkililer Ankara'n?n ortak tarih komisyonu önerisini kabul etmeye, (Türkiye-Ermenistan s?n?r?n? çizen) Kars Antla?mas?'n? tan?maya ve Minsk süreci kapsam?nda Da?l?k Karaba? Ermenilerinin güvenli?inin Türkiye'nin de katk?s?yla garantilenmesinin ard?ndan, buradan çekilmeye haz?r..." Dahas? Soyak, "Erivan'?n böyle bir aç?l?m ertesinde çe?itli parlamentolardaki soyk?r?m tasar?lar?na destek vermekten de vazgeçece?ini" ileri sürüyor. (Bkz. Yasemin Çongar, Milliyet, 08.01.07)

"Kom?ularla s?f?r problem" politikas? uygulayan AKP hükümetinin Ermenistan ile ili?kilerin normalle?tirilmesi fikrine so?uk bakmad??? tahmin edilebilir. Bunun için Azerbaycan ile Ermenistan aras?ndaki Karaba? sorununun çözümü yönünde ad?m at?lmas?n?; bu ba?lamda Ermenilerin i?gal alt?nda tuttuklar? Azerbaycan topraklar?ndan çekilmeye ba?lamalar?n?n beklendi?i söylenebilir. Umar?z, önümüzdeki aylar bu yönde geli?melere gebe olsun.

"Soyk?r?m" kampanyas?na kar?? herhalde en öncelikli önlem, Türkiye'nin "1915-16'da ne oldu?" sorusunu özgürce tart??amaz olmaktan ç?kar?lmas?.