HARPUT-1915

Biliyorsunuz: Londra'da faaliyet gösteren Gomidas Enstitüsü ara?t?rmac?lar?ndan Ara Sarafyan, "Madem 1915 olaylar?n? Türk ve Ermeni tarihçilerin bir araya gelerek, belgelerle tart??mas?n? öneriyorsunuz... O halde gelin çal??ma alan?n? daraltal?m ve sadece Harput'ta ( Elaz?? ) tam olarak neler oldu?una bakal?m..." dedi. Türk Tarih Kurumu Ba?kan? Prof. Yusuf Halaço?lu da bu teklife ?imdilik s?cak bak?yor. Neden Harput'u mercek alt?na almak istiyor Sarafyan? Onu da (özetle) ?öyle aç?kl?yor: "Harput, Rus i?galine u?ramad?. I. Dünya Sava??'ndaki kar???kl?klardan fazla etkilenmedi.Ayr?ca benim elimde Harput'a ili?kin bir sürü malzeme var. Siz de kendi belgelerinizi getirirseniz, konuyu fazla da??tmadan tart??abilir, 1915 tehcirinin oradaki sonuçlar?n? ortaya koyabiliriz."
Haberlere bak?l?rsa Ermeni diasporas? Sarafyan'a k?z?yor: "Neyi tart??acaks?n? Biz soyk?r?ma u?rad?k. Birçok ülkenin parlamentosu bunu tan?d?. ?imdi tekrar ba?a dönüp tart??man?n ne gere?i var" diyorlar.
Peki bu giri?imin sonu ne olur? Önce olumlu yönden bakal?m:
Bir kere, taraflar bu kar??la?maya çok iyi haz?rlanacaklar? için belgelerden ve tarihçilerin tart??malar?ndan harika bir kitap ç?kabilir.
?kincisi, Türk ve Ermeni tarihçiler di?er taraf?n 'dü?man' de?il, gerçe?i arayan bilim insanlar? olduklar?n? görürler.
(Hat?rlay?n: 100 bin ki?i " Hepimiz Hrant Dink 'iz " diye yürüdü?ünde Ermeni diasporas? nas?l da ?a??rm??t?!)
Ama o kadar!
" Harput1915 " monografisinden (vaka çal??mas?) hiçbir ?ey ç?kmaz.
Çünkü... Taraflar?n belgeleri, 1914'te nüfus say?m?na göre Harput'ta ya?ayan 80 bin Ermeni'den kaç?n?n tehcir edildi?ini... Bu ki?ilerden kaç bininin öldü?ünü... Dönebilenlerin ya da temelli göç edenlerin say?s?n?... Geride kalan mallar?n ak?betini ortaya koyacak...
Sonra? Geldik i?in ' de?erlendirme' k?sm?na. Bu tip çal??malar?n sonunda bir 'de?erlendirme' bölümü olur. O bölümde, ara?t?rmay? yapanlar, inceledikleri vakay? ' büyük resmin' içine yerle?tirirler.
Ermeni tarihçi Sarafyan ve arkada?lar? "??te gördü?ünüz gibi olay bir soyk?r?md?r" diyecek...
Türk Tarih Kurumu tarihçileri de, "Hay?r, gördü?ünüz gibi olay, sava? s?ras?nda Osmanl? devletinin ald??? tedbirin sonucudur, çok kötü ?eyler olmu?tur ama bu bir soyk?r?m de?ildir" diyecek.
Ve tam bu noktada bir sa??rlar diyalogu ba?layacak. (Tabii i? o noktaya kadar var?rsa...)