!á~°àellspacing="0" ceŽÿÝBU FIRSAT KAÇMASIN9

Geçen y?l?n mart ay?nda ?stanbul Üniversitesi'nde düzenlenen ve Ermeni sorununu ele alan bir toplant?n?n s?rad??? bir konu?u vard?. Londra'daki Gomidas Enstitüsü'nden ara?t?rmac? Ara Sarafyan bu toplant?ya kat?lm??t?.

] Enstitüsü'nden ara?t?rmac? Ara Sarafyan bu toplant?ya kat?lm??t?. Sarafyan, 1. Dünya Sava?? s?ras?nda ?ngiliz Sava? Bakanl???'n?n propaganda bürosu taraf?ndan haz?lat?lan me?hur Mavi Kitap'? gözden geçirerek yeniden yay?mlayan ki?i. Toplant?da Sarafyan, Harput civar?nda ya?ayan Ermenilerden 12 bininin Hazar Gölü yak?nlar?nda bir toplu mezara gömüldükleri iddias?n? dile getirdi, "Ama" dedi, "Ben orada inceleme yapt?m ve bunu bulamad?m."
Tabii bu iddia tart??malara neden oldu. ?stanbul Üniversitesi'ndeki toplant?da Türk Tarih Kurumu Ba?kan? Prof. Dr. Yusuf Halaço?lu da vard? ve Halaço?lu ile Sarafyan Ermeni sorununu birlikte ara?t?rmak üzerine konu?tular.
Sonra uzun süre Sarafyan'dan ses ç?kmad?. Taa ki bu hafta benim gibi pek çok ki?inin elektronik posta kutusuna dü?en bir mektuba kadar. Mektup Gomidas Enstitüsü'nden geliyordu ve Sarafyan'?n bir önerisini içeriyordu.
Öneriyi Sarafyan'?n kaleminden aynen aktar?yorum:
"Bir vaka çal??mas? yapal?m. Resmi Türk tezine göre 1915'teki tehcir düzen çerçevesinde gerçekle?tirilmi?tir ve tehcire ili?kin bütün kay?tlar Türkiye'deki Osmanl? Ar?ivi'nde bulunmaktad?r. Bu durumda köy-köy, ki?i-ki?i tehcir edilenlerin listelerinin bulunmas?, bu listelerde bu insanlar?n ne zaman tehcir edildi?i, nereye gönderildi?i ve nerelerde yerle?tirildiklerinin de belirtilmi? olmas? gerekiyor. Sahip olduklar? mal varl?klar?n?n kay?tlar?n?n ve bunlar?n sürgüne gönderildikleri yerde kendilerine ne ?ekilde tazmin edildi?ine ili?kin kay?tlar?n da bulunmas? gerekiyor. Benim önerim, bir vaka çal??mas? olarak Harput ovas?n? ele alal?m. Türkiye'deki tarihçiler Harput'tan tehcir edilen ve ba?ka yerlere yerle?tirilen Ermenilerle ilgili ellerinde bulunan Osmanl? kay?tlar?n? ortaya koysunlar. Bu kay?tlar?n bu bölge Ermenilerinin gerçek ak?betlerini aç?klay?p aç?klamad???na bakal?m. Kaç Ermeni tehcir edilmi?? Kaç ki?inin kalmas?na izin verilmi?? Bunlara ne olmu?? Elde bulunan Osmanl? kay?tlar?n?n bilgi vermek aç?s?ndan güçlü ve zay?f yönleri nelerdir?
Ben kendi ad?ma daha farkl? kay?tlar? ortaya koyaca??m. Kan?mca bu belgeler, benim neden bu bölgedeki Ermenilerin sadece tehcir edilmedi?ine, bir kötü muamele ve katliam politikas?na tabi tutulduklar?na inand???m? ortaya koymaktad?r. Ayn? ?ekilde bu malzemenin bilgi vermek aç?s?ndan güçlü ve zay?f yönleri nelerdir, birbirlerini ne ölçüde do?rulumakta ya da do?rulamamaktad?r, bunlar? tart??al?m.
Harput'u bir vaka çal??mas? olarak önermemin nedeni bu bölgeye ili?kin olarak Türkiye d???nda çok bilgi bulunmas? ve bu bölgenin yerel tarihinin, Erzurum ve Van'dan farkl? olarak sava? zaman? kar???kl?klar? ya da Rus i?gali sonucunda karma??k bir hale gelmemi? olmas?d?r. Bir 'Harput vaka çal??mas?', aç?k ve bilimsel bir yakla??mla yürütülecek daha düz, do?rudan bir çal??ma olacakt?r. E?er böyle bir projeye ba?layabilirsek di?er tarihçileri de davet edebilir ve di?er bölgelerde de bu türden vaka çal??malar? yapabiliriz."
Evet, Sarafyan'?n sözleri böyle. Bu mektubun gelmesinden bir gün sonra Sabah gazetesinde Türk Tarih Kurumu Ba?kan? olarak Yusuf Halaço?lu'nun bu öneriyi kabul etti?ine dair bir haber yay?mland?. Ayn? Halaço?lu dün, öneriyi henüz kabul etmedi?ini, çünkü eline resmi bir öneri geçmedi?ini söyledi ama resmi öneri gelince kabul etmeyece?ini söylemedi.
Bilmiyorum Prof. Halaço?lu, Ara Sarafyan'?n kendilerine dilekçeyle mi ba?vurmas?n? bekliyor ama benim görebildi?im kadar?yla Türkiye'nin 'Tarihi tarihçilere b?rakmak' ve 'Tarihçilerden bir komisyon olu?turup onlar?n konuyu incelemesini sa?lamak' ?eklinde özetlenebilecek son dönem resmi politikalar? aç?s?ndan Ara Sarafyan'?n att??? ad?m?n geri çevrilemeyecek önemde bir ad?m oldu?unu dü?ünüyorum.
Biliyorsunuz, Türkiye'nin tarihçi komisyonu kurulmas? önerisi, Ermenistan ve Ermeni diyasporas? taraf?ndan sürekli 'Tarihçilerin ara?t?raca?? bir ?ey yok, her ?ey ara?t?r?ld? ve kan?tland?' denilerek geri çeviriliyordu. Ama ilk kez önde gelen bir Ermeni diyasporas? ara?t?rma kurulu?u ve onun önde gelen bir tarih ara?t?rmac?s? 'Birlikte ara?t?ral?m' teklifi getiriyor.
Bu teklif, 'Yok bize resmen ba?vurmad?', 'Yok dilekçesinin pulu eksikti' 'Yok ben o mektubu almad?m' gibi sudan gerekçelerle reddedilmemeli.
Burada Türkiye'nin inand?r?c?l??? söz konusu.