!á~°àellspacing="0" ceŽÿè%TAR?HÇ?LER KOM?SYONU ?Ç?N ?LK ADIMLAR2

Türk Tarih Kurumu Ba?kan? Prof. Dr. Yusuf Halaço?lu'nu sevin sevmeyin, be?enin be?enmeyin, bugünlerde onun ülkemiz aç?s?ndan son derece önemli bir göreve soyunmakta oldu?unu görmezden gelemeyiz.

“göreve soyunmakta oldu?unu görmezden gelemeyiz. Geçen gün yazm??t?m, Londra'da kurulu ve Ermeni diyasporas?n?n en önemli ara?t?rma kurulu?lar?ndan biri olan Gomidas Enstitüsü'nden Ara Sarafyan, bundan bir hafta önce yazd??? bir elektronik posta ile Prof. Halaço?lu'nu 1915'te Harput'ta olanlar? birlikte ara?t?rmaya davet etti. Ba?lang?çta, 'Bana resmen bir ba?vuru yap?lmad?' gibi ?eyler söyleyen Prof. Halaço?lu'nun Ara Sarafyan'?n teklifini geri çevirmedi?i anla??ld?.

Asl?nda Ara Sarafyan'?n yapt??? kendisi aç?s?ndan çok büyük bir cesaret i?i. Özellikle diyasporan?n soyk?r?m konusunu tart??maya bile yana?mad???, 'Soyk?r?m olmam??t?r' diyen biriyle yan yana gelmedi?i bilinen bir ?ey.

Zaten bu sebeple, zaman?nda Ba?bakan Recep Tayyip Erdo?an'?n yapt??? 'Ortak bir tarihçiler komisyonu kurup konuyu inceleyelim' teklifi neredeyse otomatikman reddedilmi?, hatta fena halde küçümsenmi?ti. Çünkü diyasporaya göre soyk?r?m bir 'gerçek.'

Oysa konunun gerçekte ne kadar tart??mal? oldu?u, meseleyi 'soyk?r?m' sözcü?ü üzerinden konu?makta ?srar etmenin çok de?i?ik sonuçlar? olabilece?i en az?ndan dünkü Bosna karar?yla bir kez daha ortaya ç?kt?.

Ara Sarafyan, kendisi de 1915 ve sonras?nda ya?ananlar? 'soyk?r?m' olarak nitelese de, kar??t delillerle ve Türk taraf?n?n belgeleriyle yüzle?me cesaretini gösterdi. S?rf bu nedenle diyasporadan aforoz edilmesi bile söz konusu belki de.

Ara Sarafyan kendisi ad?na bu denli riskli bir giri?imde bulunurken onu cevaps?z b?rakmak hem Ba?bakan'?n 'tarihçiler komisyonu' önerisinin asl?nda samimi bir öneri olmad???n? kabul etmek hem de bir anlamda Sarafyan ba?ta diyasporan?n iddialar?na yüz yüze cevap vermekten kaçmak anlam?na gelecekti. O yüzden, s?rf bu nedenle de olsa, Prof. Halaço?lu'nu kutluyorum.

Dün Ara Sarafyan'dan yeni bir mektup geldi. Sarafyan, Harput'la ilgili yap?lacak ara?t?rman?n a?amalar?n? ?öyle belirlemi? kendince:

1. Gomidas Enstitüsü, Prof. Halaço?lu'na 1915'te Harput'ta ya?ananlar?n neden 'taciz', 'katliam' ve 'soyk?r?m' oldu?una ve neden basit bir tehcir olmad???na dair belgeleri sunacak.

2. Prof. Halaço?lu, Osmanl? kay?tlar?na göre Harput'ta ve çevre köylerde tehcirin nas?l uyguland???na ili?kin belgeleri sunacak; tehcir kay?tlar?n? aile aile, köy köy sunacak, tehcir edilenlerin nereye nas?l yerle?tirildiklerini gösterecek.

3. Bundan sonra sunulan materyali dikkatle inceleyecek ve taraflardan birinin ikna edici olup olmad???n? görece?iz. Belki her iki taraftan gelecek materyalin de de?erli taraflar? da hatal? taraflar? da olacak. ?ki ayr? materyalin birbiriyle uyu?tu?u ve uyu?mad??? noktalar? inceleyece?iz. Ve sonunda da bu materyalin tamam?n? herkesin incelemesine sunaca??z.

Bilmiyorum Ara Sarafyan'?n takdim etti?i bu a?amalar hakk?nda Prof. Halaço?lu ve arkada?lar? da hemfikir mi ama ilk bak??ta öneri gayet makul ve dengeli gözüküyor.

Bana göre Harput'ta ne oldu?unun anla??lmas? ve sonuçlar konusunda her iki taraf?n da ayn? noktaya gelmesi elbette çok önemli ama daha da önemlisi, Ermeni olaylar? konusunda ilk kez iki taraf?n tarihçilerinin belgeler düzeyinde konu?maya ba?layacak olmalar?.

O yüzden ben, sürecin kendisini yarataca?? sonuçlardan daha fazla önemsiyorum ve böyle bir sürecin ba?lam?? olmas?n?n bile Türkiye'ye uluslararas? arenada ciddi nefes ald?raca??n? dü?ünüyorum.