!á~°à="justify">Lahey Uluslararas? Adalet Divan?, Bosna'n?n S?rbistan'a kar?? 1993'te açt??? davay? 26 ?ubat günü sonuçland?rd?. 1992 ba??nda ba?layan sava?ta Bosna S?rplar?, S?rbistan ordusunun silah ve personel yard?m?yla, Bo?naklara ve H?rvatlara kar?? korkunç bir 'etnik temizli?e' giri?ti. Yugoslavya üzerinde silah ambargosu oldu?undan Bo?naklar? silahland?rmak mümkün de?ildi. BM 'bar??' gücü UNFROFOR, Bo?naklar? ya koruyam?yor ya da korumak istemiyordu.

nt face="Verdana" size="2">Bu ?artlar alt?nda Türkiye 1992 sonunda ?nsan Haklar? Komisyonu'nu ola?anüstü toplant?ya ça??rd? ve ç?kar?lan karara 'soyk?r?m' kavram?n? soktu. Amac?m?z, S?rplar üzerine bask? yapmak ve Soyk?r?m Sözle?mesi 1. maddeye göre uluslararas? toplumun soyk?r?m? önlemek için Bosna'ya silahl? müdahalesini sa?lamakt?. Bu karar daha sonra BM Güvenlik Konseyi taraf?ndan 'Eski Yugoslavya Uluslararas? Ceza Mahkemesi'nin (ICTY) kurulmas?na ve sorumlular?n soyk?r?m ile di?er suçlardan yarg?lanmas?na yol açt?.

Buna ilaveten, Bosna'n?n Soyk?r?m Sözle?mesi 9. madde çerçevesinde o zamanki Yugoslavya Federasyonu aleyhine do?rudan dava açmas?n? da telkin ettik. Bugün sonuçlanan dava budur.

Ermeni soyk?r?m iddialar? nedeniyle, Türkiye'nin soyk?r?m konusunda aktif rol oynamas?n?n sak?ncal? olaca??n? savunanlar oldu. Ald?rmad?k. Bosna'daki facia, ne kadar vahim olursa olsun, sözle?medeki soyk?r?m tan?m?n?n d???nda kal?yordu. Yani uluslararas? yarg? hukuka sayg?l? olmas? halinde, sözle?medeki soyk?r?m tan?m?n?, soyk?r?mla ili?kisi olmayan Ermeni tehcirini kapsayacak ?ekilde geni?letemezdi. Divan'?n bu karar? tutumumuzun do?ru oldu?unu ortaya koydu.

Divan karar?, Bosna-Hersek'te ya?anan korkunç mezalimin soyk?r?m olmad???n? söylüyor. Tek istisna 12-13 Temmuz 1995'te vuku bulan Srebrenitsa katliam?. ICTY bu katliam?n soyk?r?m oldu?unu Krstic ve Blagojevic davalar?nda kararla?t?rm??t?. ?ayet bu kararlar olmasayd?, Divan ayn? mant?kla Srebrenitsa katliam?na da soyk?r?m demeyecekti.

Divan'?n karar? incelendi?inde, ilk bak??ta insan? isyan ettiren bu yakla??m?n alt?ndaki hukuki nedenler görülüyor. Divan, sözle?menin 2. maddesinde yer alan be? suç eyleminin ilk üçünün bu davada geçerli oldu?unu söylüyor. ?lk eylem olan öldürme konusunda Divan, Bosna'da çok vahim katliamlar yap?ld???n? kabul ediyor. ?kinci eylem olan ciddi bedensel ve ruhsal yaralamalara ili?kin olarak, kitlesel i?kence ve ?rza geçmelerin varl???n? reddetmiyor. Nihayet, 'hayat ?artlar?n?n grubun yok olmas?n? sa?layacak ?ekilde düzenlenmesi' ile ilgili üçüncü eylemin de, özellikle, toplama kamplar?n?n feci ?artlar?nda gerçekle?tirildi?ini söylüyor.

Ancak Divan, Soyk?r?m Sözle?mesi'nde say?lan bu suç fiillerini i?lemenin mutlaka soyk?r?m olmad???n?; zira S?rplar?n Bo?naklar? 'bir grup olarak k?smen veya tamamen yok etmek kast? ile' bu fiilleri i?lemediklerini belirtiyor. Yani yok etme 'özel' kast? olmazsa, katliam, kitlesel i?kence ve ?rza geçme ile toplama kamplar?n?n utanç verici ?artlar?nda yüz binlerce insan? mahvetmenin soyk?r?m olmayaca??na hükmediyor.

Divan, bir bölge nüfusunun homojenle?tirilmesi amac?yla gerçekle?tirilen suç eylemlerinin soyk?r?m olmayabilece?ini; bir grubu yerinden etme amac?n?n ötesinde yok etme kast?n?n da bulunmas? gerekti?ini vurguluyor. Böylece Bosna'da uygulanan 'etnik temizli?i' soyk?r?m tan?m?n?n d???na ç?kar?yor.

Yok etme özel kast?n? kan?tlamada, 'Mavi Kitap böyle vahyetti', 'Muhterem Morgenthau öyle buyurdu', 'Lepsius ?öyle z?rvalad?', 'Dünya tarihçileri ve sosyologlar? çoktan kararlar?n? verdi', '20 parlamento zaten kabul etti' iddialar? dedikodudan ileri gidemez.

Divan'?n karar?, Ermeni iddialar? kar??s?nda bizi güçlendiren ola?anüstü bir geli?meden çok, hukuki yakla??m?m?z?n do?rulu?unu teyit eden bir belge. Ermenilerin hukuk tezi zaten hiç olmam??t?. Karar neden olmad???n? ortaya koydu.

Divan karar?n? tahmin etmi? olmas? gereken Sarafyan geç kald?. Sorun Türkiye'nin bir bölgesine indirgenemez. Sorun hakk?nda ne tarihçiler ne de 'ayd?nlar' hüküm verebilir.

Art?k tek yol hukuk.