!á~°à="justify">

Tam ad?, "Birle?ik Devletler'in Ermeni Soyk?r?m? Kay?tlar?n?n Tasdiki Tasar?s?."  Bu, bir yasa teklifi de?il. Osmanl? ?mparatorlu?u'nun, "1915-1923 aras?nda, 2 milyon Ermeni'nin tehcirine, bunlardan 1,5 milyonunun ölümüne, sa? kalan 500 bininin evlerinden sürülmesine ve Ermenilerin tarihi yurtlar?ndaki 2500 y?ll?k varl?klar?n?n sonland?r?lmas?na" neden oldu?unu bildirerek, yap?lan?n, BM'nin "soyk?r?m" tan?m?na uydu?u yönünde bir 'siyasi karar' hedefliyor. 

Â;soyk?r?m" sözcü?ünü kullanmas?n? istiyor. Temsilciler Meclisi, tasar?y? onaylarsa, bu yönde ba?lay?c?l??? olmayan bir karar alm?? olacak.
ABD D??i?leri ya da Ba?kan?, bu karar üzerine, "soyk?r?m" sözcü?ünü kullanma yönünde yasal yükümlülük alt?na girmeyecek.
Ama bunu yapmazlarsa, Meclis'in görü?ünü gözard? etmi? olacaklar. Muhtemelen de bu yolu seçip, "ABD'nin ulusal güvenlik ç?karlar? böyle gerektiriyor" diyecekler.

Erteleme olas?l???
Temsilciler Meclisi'nin, bu tasar?y?, bu y?l, bu haliyle kabul etme olas?l??? çok da yüksek de?il.
Washington'da giderek güçlenen (geçen hafta burada temaslar yapan TBMM heyetine de aktar?lan) iki beklenti var.
?lki, tasar?n?n Temsilciler Meclisi genel kurulunda görü?ülmesinin 2008'e b?rak?labilece?i yönünde.
?kincisi, tasar? metninde de?i?iklik yap?larak, "Türkiye'yi daha az rahats?z edecek" bir söyleme yönelme olas?l???.
ABD'li ve Türk diplomatlara göre, ilk olas?l?k, bugün birkaç hafta öncesine nazaran daha güçlü.
Tasar?ya imza koymu? bir Kongre üyesinin dan??man?, "Türkiye'nin bask?s?n? herkes hissetmeye ba?lad?. Kimse pes etmedi, ama (Temsilciler Meclisi Ba?kan? Nancy) Pelosi, 2008'in tasar? için daha iyi bir y?l oldu?una karar verebilir" diyor.
Kongre'de etkin lobi yapan Ermeni dernekleri de, tasar?n?n sponsorlar? da, konuyu rafa kald?rm?? de?iller. Ama e?er, ABD'de seçim y?l? olan 2008'in, tasar?n?n kabulü için daha avantajl? olaca??na, Ankara'n?n bask?s?n?n seçim ortam?nda daha az kaale al?naca??na kani olurlarsa, ertelemeden yana olabileceklerinin i?aretini veriyorlar.
Zaten Bush yönetimi de, Kongre'ye, "Bu y?l, Türkiye'nin olas? tepkisi aç?s?ndan en kötü y?l. Tasar?n?n kabulü, Türkiye'de seçim sonuçlar?n? bile etkileyebilir; milliyetçi ve Amerikan kar??t? e?ilimleri güçlendirir" diye dil döküyor.

Siyasi k?staslar
1 Mart'ta, TBMM heyetiyle görü?en ABD Savunma Bakanl??? Müste?ar? Eric Edelman, tasar?ya kar?? "teyakkuzda" olduklar?n? söyledi; D??i?leri Bakan? Condoleezza Rice'?n baz? Kongre üyeleriyle konuyu bizzat görü?ece?i, gerekirse Ba?kan'?n Kongre'ye mektup yazaca?? heyete iletildi.
Yönetimin bu giri?imlerdeki ana mesaj?, "Türkiye'yi gücendirmek, ABD'nin ulusal güvenlik ç?kar?na ayk?r?d?r" diye özetleniyor.
Yoksa, Washington'da hemen hiç kimse, Soyk?r?m Tasar?s?'n?n özüne kar?? de?il. Kongre'de de, Bush yönetiminde de, Amerikan diplomasisinde de ço?unluk, Osmanl?'n?n Ermenilere soyk?r?m uygulad??? yönünde büyük ölçüde sabitle?mi? bir fikre sahip. Ankara, resmi tarih teziyle de?il, ancak siyasi a??rl???yla tasar?ya kar?? etkin olabiliyor.
ABD'nin eski Ankara büyükelçilerinden Morton Abramowitz, geçen hafta Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakf? (TESEV) yetkililerine ?öyle dedi: "Ayn?s?n? Türk milletvekillerine de söyledim... Türkiye, tarih sava??n? kaybetti. Tek seçene?i, Türk-Amerikan ili?kisinin önemi üzerinden bask? yapmak."

Normalle?me süreci
Abramowitz hakl?. Ancak Soyk?r?m Tasar?s?'na, "Soyk?r?m olmad?" demeden, "?li?kiler bozulur ha" tehdidi savurmadan kar?? ç?kman?n bir yolu da var.
Bush yönetimi, bunu bir yönüyle yap?yor. Kongre'ye, "Tasar?n?n kabulü, Türkiye'nin Ermenistan'la ili?kisini normalle?tirmesi, s?n?r? açmas? ve tarihi tart??mas? yönündeki telkinimizin etkisini köreltir; aç?l?mlar? erteler" mesaj?n? veriyor.
Toplum olarak meselemiz ise, devletlerinkinden farkl?. Bizim, 'resmi inkâr' ile 'resmi suçlama' kampanyalar? aras?na s?k??madan, konunun siyasi ve hukuki girdab?na kap?lmadan, ya?ananlar? ö?renebilme, tarihin ac?lar?n? ve derinli?ini sindirebilme ihtiyac?m?z var.
Bunu Ankara'ya ve Erivan'a ra?men, Paris'te, Washington'da al?nm??/al?nabilecek kararlara ra?men yapabilmeliyiz; kurgulanm?? bir haf?zan?n yerine ya?ananlar?n gerçek hikayesini koyabilmeliyiz.
Geçen hafta, Aç?k Toplum Enstitüsü'nde, Ermeni meslekta??m Emil Sanamyan, "Soyk?r?m tasar?lar? olmasa, Türkiye tarihini daha rahat tart???r" diyenlere inanmad???n?, bazen bir "?oka" ihtiyaç oldu?unu söyledi.
AGOS Genel Yay?n Yönetmeni Etyen Mahçupyan'?n buna yan?t?, bence Soyk?r?m Tasar?s?'na getirilebilecek ahlaki itiraz?n da özeti:
"Tart??maya ba?lamak için bir ?oka ihtiyac?n?z olabilir, ama süreci ?oklarla devam ettiremezsiniz."
Türkiye'de, "Milleti arkadan hançerliyorlar" diyebilen kafaya ra?men ba?lam??, Hrant Dink'i öldürten ortama ra?men sürecek bir tart??ma var. ABD'deki tasar? buna yard?mc? de?il.