ellspacing="0" ceŽÿ.%B?R GAR?P ERMEN? SOYKIRIMI TARTI?MASI¦

Temsilciler Meclisi'nin ba?lay?c? olmayan kararlar? genelde ciddiye al?nmasa da, gündemdeki Ermeni soyk?r?m? karar? önemli: Bu tür kararlar? önemsememeyi ö?renmemi? görünen Türkler ABD'ye deste?i kesebilir, karar milliyetçili?i güçlendirerek Türkiye'deki seçimlere de yans?yabilir.

Nerek Türkiye'deki seçimlere de yans?yabilir. Ba?lay?c? olmayan bir karar gerçekten önemli midir? Bu tür kararlar?n ço?u, hedef ald?klar? özel ç?karlar?n sahipleri d???nda kalan ki?ilerce önemsenmez. ABD Temsilciler Meclisi'nin Irak'la ilgili son karar? bile hem Ba?kan Bush hem de sava? kar??t? Demokrat lider John Murtha taraf?ndan dikkate al?nmad?. Yine de, Osmanl? ?mparatorlu?u'nda 1915'ten ba?layarak yap?ld??? söylenen bir 'soyk?r?m'dan söz eden ve önümüzdeki ay oylanmas? beklenen ba?lay?c? olmayan Temsilciler Meclisi karar?n?n, ABD'nin Türkiye'yle ili?kilerinde büyük bir çatla?a yol açma, Türkiye'de yakla?an seçimlerin sonucunu de?i?tirme ve Amerika'n?n Irak ve ?ran dahil olmak üzere di?er stratejik ç?karlar?n? etkileme potansiyeli var.

Yerel siyasetin 'çal?m?'

O zaman evet, Demokrat vekil Adam Schiff'in ba??n? çekti?i Ermeni soyk?r?m? karar?, mant?kl? olsa da olmasa da önemli. Türkiye-Amerika ili?kileri daha önemli konularla t?ka basa dolu olsa da, Türkiye D??i?leri Bakan? Abdullah Gül geçen ay, karar?n aleyhinde lobi yapmak için Washington'da birkaç gün geçirdi. Amerikal? Yahudi kurulu?lar?ndan d?? politika yetkililerine kadar Türkiye'nin Washington'daki dostlar? ve Bush'un tak?m? da Capitol Hill'de lobi yap?yor. Di?er taraftaysa,

iyi örgütlenmi?, zengin ve 1.4 milyon gücündeki Ermeni lobisiyle, yeni Temsilciler Meclisi Ba?kan? Nancy Pelosi de dahil olmak üzere güçlü dostlar? var.

??te kar??n?zda sadece Washington'da ya?anabilecek bir tart??ma; saçmal?k ve ahlaki ciddiyetin, seçmenlerin ayartmas? ve uzak geçmi?le, önemli d?? politika konular?n?n garip bir bile?imi. Ve bu sadece Amerika'dan göründü?ü kadar?; Türkiye'deyse, olmak istedi?i Bat?l? demokrasiye daha çok benzeme sürecindeki derinden milliyetçi bir toplumun, geçmi?iyle bar??maya yönelik ac?l? mücadelesi görülüyor.

Seçmenlerin ayartmas?yla ba?layal?m: Los Angeles'l? bir Demokrat

olan Schiff, kendi seçim bölgesinde, Ermenilerin 1. Dünya Sava??'nda Jön Türk rejimi taraf?ndan katledilmesini 'antik tarih d???nda her ?ey' olarak gören 70 bin-80 bin aras? Ermeni ya?ad???n? aç?kça teslim ediyor. Yerel siyaset ayn? zamanda, neden son 20 y?lda birkaç defa kabul edilmeyen bir karar?n bir anda böylesine önem kazand???n? aç?kl?yor: San Francisco'lu vekil Nancy Pelosi'nin de çok say?da Ermeni destekçisi var.

Schiff'le konu?mam?zda bana ?unlar? söyledi: "Tasar? hakk?nda daha önce hiç tan?k olmad???m?z bir h?zl?l?k durumu var. Oylar orada, komitede duruyor. Oylar haz?r." Pelosi tasar?n?n gündeme getirilmesine izin verirse, ki öyle yapaca?? söyleniyor, muhtemelen kabul edilecek. Tasar?n?n diliyse neredeyse komedi düzeyinde a??r: Temsilciler Meclisi'nin soyk?r?mla ilgili 30 paragrafl?k bir dizi gerçek 'buldu?unu' ilan ederek ba?l?yor. Bunlar aras?nda öldürülenlerin say?s? (1.5 milyon) ve 'sorumlular?n cezaland?r?lamamas?n?n' daha sonraki benzer zalimlikleri (sözgelimi Yahudi soyk?r?m?) izah eden bir yan? bulundu?u yarg?s? da var.

Birço?u hâlâ Irakl? ?iilerle Sünniler aras?ndaki fark? bile bilmeyen 435 Temsilciler Meclisi üyesinin, 92 y?l önce Türkiye'nin kuzeydo?usunda ya?anan olaylar?n Schiff versiyonunun, Kongre'nin tav?r almas?n? gerektirdi?ini do?ru düzgün ölçüp ölçemeyece?ini var?n siz dü?ünün. Fakat tasar?n?n geçmesinin son derece ciddi sonuçlar? olabilir: En ba?ta Türkiye'nin güçlü ordusu, Irak ve Afganistan sava?lar?nda kilit rol oynayan ?ncirlik Hava Üssü'nün kap?lar?n?n kapat?labilece?inin i?aretlerini veriyor. Gül, milliyetçi bir dalgan?n Türkiye'yi silip süpürebilece?i ve hükümeti, Irak'? istikrara kavu?turup ?ran'? dizginlemek konusunda Türkiye'nin yard?m?na ihtiyac? olan ABD'yle i?birli?ini azaltmak zorunda b?rakabilece?i uyar?s?nda bulunuyor. Yakla?an cumhurba?kanl??? ve parlamento seçimlerindeki adaylar, ABD kar??tl??? konusunda yar???r hale gelebilir.

Tart??may? Türkiye yapmal?

Bush yönetiminin ve Demokratlara meyilli siyaset uzmanlar?n?n tasar?y? durdurmaya çal??mas? hiç ?a??rt?c? de?il. Ancak onlar?nki de yar?m yamalak bir çaba. Neticede Türkiye d???ndaki tarihçiler Ermenilere yap?lanlar?n soyk?r?m s?fat?n? hak etti?i konusunda neredeyse hemfikir. Kongre kendi 'bulgular?' konusunda budalaca bir hal içinde görünüyor olabilir, fakat Türk siyaset s?n?f?n?n tarihle hesapla?mak ve kendi milliyetçili?ini yat??t?rmak konusunda süregiden yeteneksizli?i belki de bu ülkenin en ciddi siyasi sorunu. Nobel ödüllü bir romanc?n?n da aralar?nda bulundu?u önde gelen Türk ayd?nlar?, son y?llarda Türkiye'ye 'hakareti', ki soyk?r?m? sorgulamak da buna dahil, suç sayan bir yasa maddesi uyar?nca yarg?land?. Ocakta tan?nm?? Ermeni gazeteci Hrant Dink a??r? milliyetçi bir genç taraf?ndan öldürüldü.

Belki Türk tarihini tart??mak Kongre'ye dü?mez, Kongre belki bunu yanl?? sebeplerle yap?yor. Ancak Türkiye arzu etti?i gibi istikrarl?, Bat? tarz? bir demokrasi olacaksa, Türk siyasetçiler en az?ndan Temsilciler Meclisi'nin ba?lay?c? olmayan kararlar?na ba?ka herkes gibi tepki göstermeyi, yani önemsememeyi ö?renmek zorunda.