AnasayfaÝletiþim
  
English
Makaleler

TÜRK?YE'YE KAR?I SO?UK OLMAYIN

Mark R. PARIS
07 Mart 2007 - Zaman

="justify">Bir kez daha, Osmanl? ?mparatorlu?u taraf?ndan 1915 y?l?nda zorla sürüldü?ü ve katledildi?i iddia edilen Ermenilerin ya?ad?klar?n? "soyk?r?m" olarak tan?mlayan bir tasar? Temsilciler Meclisi'ne sunuldu. Ancak bu kez, Cumhuriyetçi Frank Pallone, Adam Schiff, George Radanovich ve Joe Knollenberg (ve 170'ten fazla ortak) taraf?ndan desteklenen bu tasar? geçecek gibi görünüyor. Sonuç, önemli ve uzun zamand?r Amerikan müttefiki olan Türkiye ile bir tren kazas? olacakt?r.

º bir yasa kabul etmesi asla do?ru olmayabilir ve bunun için ?u ankinden daha kötü bir zaman da olamazd?. Türk politikas?nda çok hassas bir dönemden geçiliyor: Nisan sonunda parlamento yeni bir cumhurba?kan? seçecek (muhtemelen Kongre'nin tasar? konusundaki karar? ile çak???yor) ve bunu kas?mdaki yeni parlamento seçimleri izleyecek. Mevcut kamuoyu yoklamalar?na göre, Türkiye'de y?l sonuna kadar ilk kez bir cumhurba?kan?, hükümet, meclis ve ço?u belediyesi Atatürk taraf?ndan din ve devlet aras?nda olu?turulan kat? bariyerleri yumu?atmaya meyilli tek bir partinin -Recep Tayyip Erdo?an'?n Adalet ve Kalk?nma Partisi- kontrolü alt?nda olacak. Laiklerin AKP'nin Türk toplumunu ?slamla?t?rma gibi "gizli ajandas?" iddialar?n? ve bunun Türk politik ya?am?nda haftalar ve aylar sürecek zararlar? payla?mak zorunda de?ilsiniz.

Bununla birlikte, Türk iç politikalar? tek mesele de?il. Bu y?l, söz konusu ülkenin co?rafi önemi ve ABD stratejik hedeflerindeki ay?r?c? özelli?i de ön plana ç?kacak. Irak'ta sa?lam basmaya çabalarken, Türkiye bize yard?m da edebilir ya da i?imizi zorla?t?rabilir. Irak'taki güçlerimiz ikmal için büyük ölçüde Türkiye'nin ?ncirlik Hava Üssü'ne ba??ml?. Türk ordusunun PKK'l? Kürt teröristler taraf?ndan uygulanan terörizmi engellemek için ya da Kerkük'ün Kürt federasyonunun bir parças?n? önlemek için kuzeye müdahalede bulunmas? General David Petraeus'un zaten zorlu atanmas?n? iyice çetrefille?tirecektir.

Sonra orada bir ?ran var. Türkiye, önemli bir ticaret ve PKK'ya kar?? bir müttefiki olan ?slam Cumhuriyeti'ne kar?? kendini Washington ve Bat?'n?n bask? çizgisiyle hizalayacak m?? Yoksa, Türkler daha az rahats?zl?k verici bir yakla??m? benimseyen Rusya ve di?erlerine mi kat?lacak? Ve ABD Ortado?u'da ?ran nüfuzunu der top etmek için yeni bir i?birli?i olu?turmaya ve ?srail-Filistin müzakerelerini yeniden ba?latmaya çal???rken, Müslüman dünyas?ndaki nüfuzunu geni?leten (özellikle Sünni Araplar aras?nda) ve ?srail ile yak?n ba?lar?n? sürdüren bir Türkiye k?ymet ifade edecek mi?

Türkiye, eski Sovyet Orta Asyas?'ndaki petrol ve gaz zenginliklerini en çok kimin piyasalara getirece?i ve geli?tirece?i üzerindeki yeni büyük oyunda bir ödül olarak ortaya ç?km?? görünüyor. Uzmanlar, Türkiye'nin Anadolu'nun bir ucundan ötekine dö?enen boru hatlar?yla önümüzdeki y?llarda dünyan?n en önemli enerji merkezlerinden birine dönü?ece?ini biliyorlar. Mesele, bu borular?n Moskova'n?n m? yoksa Washington'un mu vizyonuna göre çal??aca?? ve hangisinin ürünlerinin onlar? dolduraca??d?r. Ankara bu y?l muhtemelen önemli kararlar alacakt?r. Türkiye bu y?l böylesine bir karar alma sürecinden geçecek. Bat? ve NATO ba?l?l???n? sürdürecek mi yoksa terk mi edecek? On y?llard?r NATO, Türkiye'nin Bat? kimli?inin ana kayas? oldu ancak etkili ordusu bu ülkenin misyonunun bulan?kla?mas? nedeniyle ihti?am?n? kaybetti. Resmî olarak müzakere sürecinin ba?lad??? 2006 Ekim'inden bu yana Avrupa Birli?i'nin Türkiye'ye kar?? karars?zl??? pek çok Türk'ün proje konusunda tad?n? kaç?rd?. Her iki tarafta da üst düzey yetkililer taraf?ndan takdire ?ayan çabalara ra?men, ABD-Türkiye ili?kileri 90'lardaki derinlik ve geni?li?ine yeniden dönemedi: kamuoyu ara?t?rmalar? Türk sokaklar?nda Amerikan kar??tl???n?n hâlâ yüksek oldu?unu gösteriyor. Kazananlar, Türkiye'nin "tek ba??na gitmesini" isteyen a??r? milliyetçiler oldu ve artan ölçüde ?iddete e?ilim cesaret k?r?yor.

Baz?lar? bu analizi, Türkiye'nin Cumhuriyet öncesi tarihi ile hesapla?ma an?n?n ertelendi?i bir realpolitik olarak yorumlayacakt?r. Ancak bu bak?? aç?s?, Türklerin artan ölçüde 1915 olaylar?na dair tarafs?z konu?tu?unu görmezden geliyor. Pek ço?u da seslerinin milliyetçilerin öfke tsunamisiyle susturulmas?ndan korkuyor. ABD'nin, Türkiye'nin kom?ulu?uyla ilgili yapmas? gereken çok i?i var. Baz? durumlarda, Amerikan ya?amlar? tam anlam?yla tehlikede olacak. Bu sorunlu bölgede ne tür zorluklarla kar??la??rsak kar??la?al?m, ba?ar?m?z Türkiye ile çal???rsak gelecektir. (Wall Street Journal, 3 Mart 2007)

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »