ellspacing="0" ceŽÿD$ERMEN? ?DD?ALARINA KAR?I ORTAK CEPHE

Türkiye-Azerbaycan Diasporalar? Ortak Forumu’ için geldi?imiz Azerbaycan’?n ba?kenti Bakü’de gündemin birinci maddesi elbette ki Ermeni soyk?r?m? iddialar?.

¤uml;ndemin birinci maddesi elbette ki Ermeni soyk?r?m? iddialar?. Hocal?’da ya?ananlar?n ac?s? henüz tazeyken ve Azerbaycan topraklar? halen Ermeni i?gali alt?ndayken, Azerbaycan’?n Ermeni iddialar? kar??s?nda sessiz kalmas? imkans?z. Bu nedenle Türk devletleri aras?nda stratejik ortakl???n geli?tirilmesi ve diaspora olu?turulmas? konusunda i?birli?i için 48 ülkeden 450 ki?i Bakü’ye davet edildi. Forumda Ermeni iddialar?na kar?? nas?l i?birli?i yap?labilece?i tart???l?yor.
Ermeni soyk?r?m? iddialar? Azerbaycan kadar Türkiye’yi de rahats?z ediyor. Parlamentolar?n arka arkaya soyk?r?m iddialar?n? tan?yan kararlar ald??? bu süreçte, Türkiye’nin kendi tezlerini duyurmas? çok önemli. Bakü’ye gelmeden önce ayn? konuyu ünlü ?ngiliz tarihçi Andrew Mango’yla konu?tuk. Andrew Mango, uluslararas? çapta say?l? Türkiye uzmanlar?ndan biri. Mango da di?er uzmanlar gibi Amerikan Temsilciler Meclisi’nde gündeme gelecek olan Ermeni tasar?s?n?n geçme ihtimalini yüksek görüyor. Ancak Mango, tasar?n?n ba?lay?c?l??? olmamas?na kar??n, kabul edilmesinin büyük hata olaca??n? savunuyor. Çünkü Mango’ya göre tasar?n?n kabulü, eski kinleri ?iddetlendirece?i gibi, Türk-Amerikan ili?kilerine de büyük zarar verir.
Türkiye hakk?nda çok önemli çal??malara ve kitaplara imza atan Andrew Mango, bir tarihçi gözüyle 1915’te ya?ananlar?n ‘soyk?r?m’ olarak adland?r?lmas?na da kesinlikle kar?? ç?k?yor. Mango’ya göre 1915’te ya?ananlar ‘mukatele’ yani ‘kar??l?kl? katliam’. Çünkü o tarihte Ermeniler kadar Müslüman Türkler de katledildi; Mango ?u de?erlendirmeyi yap?yor:
“Tabii ki göç s?ras?nda katliam ve mezalimler oldu. Ama ayn? zamanda ilerleyen Çarl?k Rus ordular?ndan kaçan yüzbinlerce Müslüman Türk vard? ki onlar?n kay?plar?, Ermenilerin kay?plar?ndan hiç de az de?ildir. E?er Ermenilerin ?st?raplar? soyk?r?m olarak de?erlendirilecekse, o zaman Türklerin de yüzy?llarca Viyana kap?lar?ndan beri u?rad?klar? katliamlar ayn? ?ekilde soyk?r?m olarak nitelendirilmeli.”
Mango de?erlendirmesinde son derece hakl?. Ama böylesi bir durumda tüm dünya tarihi bir soyk?r?mlar tarihine dönü?ür. Bu durum da kin ve nefreti art?rmaktan ba?ka bir i?e yaramaz. Peki ama Washington’a yap?lan son dakika ziyaretleri, diplomatik manevralar sonuç vermez mi?
Mango’ya göre, Türkiye ‘soyk?r?m’ iddialar? kar??s?nda geç kald?. Lobicilik konusunda ciddi bir tecrübesi bulunmayan Türkiye’de do?ru dürüst ikna edici ?ngilizce metin haz?rlayacak eleman say?s? da yeterli de?ildi. Mango’nun da alt?n? çizdi?i gibi Türkiye’nin tezlerini savunan birkaç yabanc? uzman ve yazar d???nda bu konulara e?ilenlerin say?s? çok azd?.
Elbette durum bugün farkl?. Türkiye ve Azerbaycan bu iddialara kar?? birlikte hareket ediyor. Azerbaycan’?n ba?kenti Bakü’de düzenlenen Türkiye Azerbaycan Diasporalar? Ortak Forumu da bu çaban?n bir göstergesi. Geç kal?nm?? da olsa bu çabalar, Türk tezlerinin duyurulmas? aç?s?ndan büyük önem ta??yor. Bu giri?imlerin sonuç verip vermeyece?ini ise önümüzdeki günler gösterecek.