| | M?LLETLERARASI ADALET D?VANI VE SOYKIRIM |
| !âJĞ gn="justify">
Milletleraras? Adalet Divan? (MAD), ?kinci Dünya Sava??'n?n sona ermesinden sonra, devletleraras?ndaki ihtilaflar? çözümlemek üzere kurulmu? bir mahkemedir. Birle?mi? Milletler ?art?'n?n 14. Bölümü bu divan?n yasal dayana??n? olu?turup, mahkemenin kurulu?u ile ilgili ayr?ca müstakil bir sözle?me (statü) bulunmaktad?r.
MAD, devletleraras?nda ihtilaflar? çözümler, ancak onlara isti?ari görü?te bulunamaz, milletleraras? te?kilatlar?n ise isti?ari görü? taleplerini inceleyerek cevap verir.
S?rbistan'?n Bosna'da soyk?r?m yapt??? ve tazminat ödemesi talebiyle aç?lan davada MAD, Bosna'da soyk?r?m yap?ld???na, ancak bunun S?rbistan taraf?ndan yap?ld???n?n delillendirilemedi?ine, S?rbistan'?n bunu önleyecek durumda oldu?u halde önlemedi?ine, bu yüzden tazminat ödemesine gerek olmad???na karar vermi?tir.
(http://www.icj-cij.org/icjwww/ipresscom/ipress2007/isummary_2007-2_bhy_20070226.htm).Mahkemenin soyk?r?mla ilgili bu karar?n?n bizi ilgilendiren birçok yönü bulunmaktad?r:Öncelikle bu davada ilk defa bir devlet soyk?r?m suçlamas? ile mahkeme önüne ç?km??t?r.Sözle?mede tan?mlanan soyk?r?m suçunun bir devlet taraf?ndan i?lenebilme ?artlar?n? belirlemesi bak?m?ndan önemli bir içtihatt?r.Evrensel ceza hukuku ilkelerinden olan, "?üpheli durum, san?k lehinedir" ilkesini bir devlet için, di?er yard?mc? delillere kar??n soyk?r?m suçlamas?nda da geçerli k?lm??t?r.Srebrenitza'da 1995'de yap?lan katliam?n "soyk?r?m" oldu?una karar vermi?tir. Bosna'da y?llarca süren di?er katliamlar? bu suç kapsam?na almam??; etnik temizlik, tehcir ve di?er sava? suçlar? ile soyk?r?m?n? ay?rm??t?r.Soyk?r?m suçunu i?lemek ile soyk?r?ma seyirci kalmak, önleyebilece?i halde bunu önlememek durumunu ay?rm??t?r. Soyk?r?m sözle?mesine göre (md.3) sadece bu suçu i?leyenler de?il, ayn? zamanda bunun için anla?ma yapanlar, bu yönde tahrikte bulunanlar, te?ebbüste bulunanlar ve bu suça ortakl?k edenler cezaland?r?l?r. Bu yönüyle S?rbistan devleti (S?rplar de?il) soyk?r?mdan suçlu bulunmam??t?r.Milletleraras? mahkemenin r?zai karakteri, yani ancak taraflar isterse yarg?ya gidilebilir ilkesi gere?i, 2006'da S?rbistan-Karada?'dan ayr?lan Karada?'?n, S?rbistan-Karada? Cumhuriyeti'nin halefi olmad??? ve bu davada taraf olmad??? beyan? dikkate al?narak davada taraf olmad???na karar verilmi?tir. Karada?'?n ayr?lmas?ndan sonraki S?rbistan'?n bu davan?n taraf? oldu?u da teyit edilmi?tir.Mahkeme, S?rbistan devletinin soyk?r?ma seyirci kald??? halde, tan?mlanan soyk?r?m suçunu aç?kça i?lemedi?inden tazminata mahkûm etmemi?tir.Bu karar, Bosna halk? aç?s?ndan, özellikle sava?ta e? veya çocuklar?n?, yak?nlar?n? kaybeden yüz binlerce Müslüman için büyük bir hayal k?r?kl???na sebep olmu?tur. Mahkemenin, ma?dur Müslümanlara kar?? suçlu H?ristiyanlar? korudu?u medyan?n her kesiminde yaz?l?p çizilmektedir. Bir kitap kal?nl???nda, oldukça uzun karar metninde bu bak?mdan ele?tirilecek birçok yön bulunabilir. Ancak bu arada baz? hususlar birbirine kar??t?r?lmamal?d?r.Almanya'y? soyk?r?m suçundan mahkûm eden kurum, Milletleraras? Adalet Divan? de?il Nuremberg mahkemeleridir. Bu mahkemeler ad hoc (konuya özgü) olarak kurulmu?tur. Statü olarak hukuki dayanaklar? olmakla beraber, sava? sonras? ma?lup olan taraf?n eylemlerini yarg?lam??. Mesela bu arada galiplerden Rusya'n?n çok daha fazla katliam? dikkate al?nmam??t?r. Dolay?s?yla MAD'?n o olayda farkl? burada farkl? karar verdi?i iddias? bilgisizlikten kaynaklanmaktad?r. Öte yandan ayn? hâkimlerden olu?an mahkemenin dahi benzer olaylarda, üyelerin vicdani kanaatlerindeki de?i?im, küçük zannedilen nüanslar nedeniyle farkl? karar vermesi mümkündür.Mahkemenin, o zamanki S?rp yönetiminin (Bosna-Hersek'deki S?rplar?n de?il), soyk?r?m yönünde ald??? ve uygulad??? bir kararname, meclis karar?, yasal delil talebine, Bosna tatmin edici bir kar??l?k verememi?tir. Mahkemeye göre, S?rplar?n veya S?rp yönetiminin y?llarca bu i?in içinde olmas?, bir devletin, devlet düzeni içerisinde bu suçu i?ledi?i anlam?na gelmez. Bu karar?n hukuki de?erinin önemli oldu?u gerçe?ine kar??n, belki san?k sandalyesinde bir Müslüman ülke olsayd?, suçu i?leyenlerin resmi görevleri dikkate al?narak devlet suçlu say?labilirdi. Ancak faraziyelerle bir yere var?lmaz. Nitekim Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi (MAD de?il), Türk mahkemelerinin Kürtçe savunma talebini reddetmelerini ?nsan Haklar? Sözle?mesi'ne ayk?r? bulmas?na kar??n, Fransa'dan gelen benzer yöndeki davalar?, devletin resmi dilini dikkate alarak reddetmi?, Frans?z mahkemesini hakl? bulmu?tur.Mahkemenin karar?, Türkiye aç?s?ndan, ma?dur Bo?naklar?n beklentilerini dikkate almamas?ndan dolay? oldukça hüzün verici ve milletleraras? adalete güveni sars?c?d?r. Bununla beraber, buran?n bir mahkeme oldu?u, her yarg? sisteminde oldu?u gibi ancak kendisine sunulan delillere dayanarak karar verebilece?i unutulmamal?d?r.?lk defa, bir devletin soyk?r?mla suçlanmas? ile ba?layan yarg?lama a?amalar? dikkate al?nd???nda, karar, gittikçe azg?nla?an Ermeni iddia ve iftiralar?na da indirilmi? bir balyoz durumundad?r. Bu balyozun ilk önce bu ülkenin tarihinden ve toplumundan kopuk olarak bu ülkede ya?ayanlara ve "tarihimizle yüzle?elim, soyk?r?m yapm???z" diyenlere baz? ?eyleri ö?retmesi laz?m.Türkiye ve Ermenistan, ayn? konuda MAD'na dava açmas? durumunda sunulacak belge ve deliller, belki Türkiye'nin ve Türklerin birçok ülke ve kurulu?tan tazminat almas?n?n yolunu açacakt?r. Türkiye, her zeminde Ermenistan'? bu konuda s?k??t?rmal?d?r. Aksi halde daha önce soyk?r?m karar? alan ülkeler nezdinde diplomatik bask? kurarak bu kararlar?n?n kald?r?lmas? yolunda giri?imler ba?latmal?d?r.Bosnal? Müslümanlar, dullar, yetimler için her ?ey bitmi? de?ildir. Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi'nden tazminat alabilmeleri için bu kararda birçok dayanak bulunmaktad?r. Tekrar belirtelim: Srebrenitza'da yap?lanlar?n soyk?r?m say?lmas?, S?rbistan'?n soyk?r?m suçuna seyirci kalm?? olmas?, önleyebilecek durumda iken önlememesi, di?er bölgelerde yap?lanlar?n soyk?r?m olmad??? halde di?er sava? suçlar? kapsam?nda mütalaa edilmesi önemli hükümlerdir. Çal???p, u?ra??p de?erlendirilebilir... Çal???p u?ra?ma ile ilgili bence son derece önemli yeni fark etti?im bir durumu D??i?leri Bakanl??? say?n yetkililerine sunmak istiyorum:
Avrupa Güvenlik ve ??birli?i Te?kilat? (OSCE) web sitesinde (http://www.osce.org/about/13131.html)
Helsinki Nihai Senedi'nin birçok dilden tercümeleri yer al?r. Buradaki metinler aras?nda senedin Ermenicesi var, fakat Türkçesi yok... Yetkililerden bu durumu izah edecek bir aç?klama bekliyoruz.
| | | « Geri | | « »
|
|
|
| | |
Anasayfa
İletişim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
