ellspacing="0" ceŽÿ¥%ABD ?LE ?L??K?LERDE DUYGUSAL ETKEN...÷

TÜRK?YE-ABD ili?kilerindeki uyu?mazl?klar?n ve gerginliklerin nedenleri, bir süreden beri Türk ve Amerikal? analistler taraf?ndan enine boyuna incelenip tart???l?yor.

„analistler taraf?ndan enine boyuna incelenip tart???l?yor. Genelde ili?kilerdeki s?k?nt?lar ve krizler, iki ülkenin belirli siyasi sorunlar kar??s?nda çeli?en ç?karlar nedeniyle farkl? -ve bazen kar??t- tav?rlar almalar?n?n bir sonucu olarak de?erlendiriliyor. Bunun son örneklerinden biri, Irak ve özellikle Kuzey Irak ile ilgili anla?mazl?klar?n ili?kilerde yaratt??? ciddi sars?nt?d?r. Daha gerilere gidersek, mahut ABD ambargosuna neden olan K?br?s sorunundan Kongre'nin gündemine s?k s?k getirilen Ermeni soyk?r?m tasar?lar?na kadar, ili?kileri zedeleyen daha birçok örnek say?labilir.
Ancak Türk-Amerikan ili?kilerinin zaman zaman geçirdi?i sars?nt?lar? ve özellikle kamuoyu düzeyindeki öfke ve infiali, sadece bu siyasal faktörlerle izah etmek yetersiz kal?yor. Nitekim birçok diplomat ve analist, ili?kilerin böyle kritik noktalara gelmesine ?a??r?yor ve gösterilen tepkilerin ölçüsünü anlamakta zorlan?yor...

Toplumsal karakter
Türk-Amerikan ili?kilerinin belirli sorunlar kar??s?nda kolayl?kla gerilmesinde ve kritik noktalara gelmesinde, siyasal görü? ayr?l?klar?n?n yan? s?ra rol oynayan ba?ka etkenler yok mu?
Türkiye'yi yak?ndan tan?yan eski bir Amerikal? diplomat?n bir analizi, bu konuda dü?ündürücü baz? ipuçlar? veriyor.
?ki y?l önce ?stanbul'daki ABD Ba?konsoloslu?u görevini tamamlad?ktan sonra emekli olan David Arnett, "Ar? Hareketi"nin ?ngilizce yay?mlad??? "Turkish Policy Quarterly" adl? ciddi dergisindeki makalesinde, Türk-ABD ili?kilerindeki geli?meleri belirleyen önemli bir faktörün de, Türk toplumunun duygusal karakteri oldu?unu ve bu hassasiyetin ABD taraf?ndan yeterince dikkate al?nmad??? için arzu edilmeyen sonuçlar?n ortaya ç?kt???n? belirtiyor.
Türkçe bilen ve Türkiye'de pek çok dostu bulunan David Arnett, yaz?s?n?n ba??nda, "duygusal tepkiler üzerindeki bu makale dolay?s?yla" kendisinin de duygusal tepkilere maruz kalmak istemedi?ini, amac?n?n "hassas konular?" ortaya koyup tart??maya açmak oldu?unu belirtiyor.
Yaz?da asl?nda ?imdiye kadar bu tür analizlerde üzerinde pek durulmayan Türk toplumunun karakteristikleri inceleniyor. Türkiye'nin yak?n tarihte Sevr'den Lozan'a kadar geçirdi?i a?amalar?n b?rakt??? izler, yaratt??? hassasiyetler an?msat?l?yor.

Zamanl? mesaj
Arnett bu "arka plan?" ayr?nt?lar?yla sunduktan sonra, ABD'nin son y?llarda bunu görmezlikten gelerek Türkiye'ye kar?? baz? ç?k??lar yapt???n? ve bu hatalar?n Türkiye'de yaratt??? duygusal tepkilerin de etkisiyle, Washington ile Ankara aras?ndaki ba?lar?n zedelendi?ini anlat?yor. Bu ba?lamda 1964'teki "Johnson mektubu" olay?ndan 2003'teki "Süleymaniye çuval hadisesi"ne kadar çe?itli örnekleri say?yor.
Ancak yasalar Türkiye'de bazen bu tepkilerin, bilgi eksikli?inden veya dezenformasyondan ötürü, a??r? boyutlar ald???n?, bunun da ili?kilerin gerginle?mesinde rol oynad???n? belirtiyor. Vard??? sonuç ise ?u: Amerikan liderleri her zaman Türkiye'nin duygusal tepkilerinin bilincinde olmal?, Türk liderler de tepkileri çok ?iddetli biçimde gösterme e?ilimini frenlemelidir.
K?sacas? Türk-ABD ili?kilerinin gene kritik bir a?amaya girdi?i ?u s?rada, bu analizden ç?kan mesaj, iki taraf?n birbirini daha iyi tan?y?p anlamas? ve daha az duygusal, daha çok rasyonel davranmas? gerekti?idir...