!áH€ ="justify">Bush yönetiminin, Kongre'nin Ermeni Soyk?r?m?'n? tan?yan bir karar almas?n? istememesinin be? temel nedeni var: 1. TAR?H: Osmanl? Ermenilerinin "kitlesel katliam, tehcir ve etnik temizlik" ma?duru oldu?u, ABD'de resmen kabul görüyor. Bu kabul, Temsilciler Meclisi Avrupa Alt Komitesi'nin 15 Mart'taki oturumunda, tasar?ya kar?? konu?an ABD D??i?leri Bakan Yard?mc?s? Daniel Fried'in ifadesine, "tarihsel gerçekler" ibaresiyle yans?d?. Bush yönetimi yetkilileri, özel sohbetlerinde, Ermenilere yap?landan 'soyk?r?m' diye söz ediyorlar. Yap?lan?n, BM'nin Soyk?r?m Sözle?mesi kapsam?na girip girmedi?i konusunda 'resmi hüküm' vermek istemediklerini söyleyen yetkililere, ki?isel görü?lerini sorunca, "Evet, muhtemelen giriyor" yan?t?n? al?yoruz.
8 tan?ma uymad??? için de?il, tersine,'muhtemelen uydu?unu' bilerek kar??.
ABD'li yetkililere göre, bunda siyasi ya da ahlaki bir çeli?ki yok. Çünkü onlar, tarihe ili?kin hükmün, öncelikle Türk halk?n?n vicdan?nda verilmesi gerekti?i kan?s?ndalar.
Fried, bunu, "tarihçilerin, felsefecilerin ve s?radan insanlar?n kalpten gelen bir içe bak??la yapmas? gerekti?ini" Kongre'de söyledi.
Dedi ki, "Hedefimiz, Türklerin zihinlerinin ve kalplerinin aç?lmas?d?r. Korkumuz, tasar?n?n geçmesinin zihinlerin kapanmas?na, kalplerin sertle?mesine yolaçmas?d?r."
?u ifade ise, ABD D??i?leri Bakan? Condoleezza Rice ve Savunma Bakan? Robert Gates'in, Temsilciler Meclisi'ne 7 Mart'ta gönderdikleri mektuptan:
"Tasar?n?n kabulü... Türkiye'nin, Osmanl? döneminde etnik Ermenilerin ba??na gelen trajik olaylar? daha ileri düzeyde tan?mas? yönündeki ABD çabalar?na zarar verecektir."
Bu argüman, tasar? yanl?lar?n? tatmin etmiyor. Onlara göre, d?? bask? olmazsa, Türkiye'de yaprak k?m?ldamayacak.
Yönetimin yan?t?: "Uzun sessizlik bitti. Türkiye'de, tarihi dürüstçe irdeleme yanl?s? sesler var. Tasar?, bu seslerin etkisini k?rar."
2. ER?VAN: Rice ve Gates'in ortak mektubu, tasar?n?n kabulünün, 'Ankara-Erivan aras?nda normalle?me' hedefini zorla?t?raca??n? da kayda geçirdi.
Washington, bu konuda Erivan'?n 'olumlu' mesajlar verdi?ini, Ankara'n?n da bu mesajlara kar??l?k vermeye te?vik edilmesi gerekti?ini dü?ünüyor.
ABD Savunma Bakanl??? Müste?ar Yard?mc?s? Daniel Fata'n?n, Kongre'de dedi?i gibi, "Tasar?n?n geçmesi halinde Türkiye'de do?acak tepkinin, Türkiye ile Ermenistan aras?nda uzla?ma yönündeki ABD çabalar?na darbe vuraca??na" inan?l?yor.
3. CEMAAT: Hrant Dink'in öldürülmesinin üzerinden iki ay geçti. Cinayetle ilgili soru?turman?n yava? ilerlemesi ve Türkiye Ermenilerinin artan tedirginli?i, ABD'de kayg? sebebi.
Patrik 2. Mesrob'un 10 Mart'ta, bu tedirginli?i ve Ermeni kurumlar?na yönelik tehditleri gündeme getirerek, "Acaba gerçekten do?du?um ülkede miyim?" diye sormas?, Bush yönetimince önemle not edildi.
Yönetim, Soyk?r?m Tasar?s? ile Türkiye Ermenilerinin güvenli?i aras?nda ba?lant? kurdu?unu, 15 Mart'ta Kongre tutanaklar?na geçen ?u sözlerle yans?tt?:
"60-70 bin nüfuslu Ermeni-Türk cemaatinin mensuplar?ndan i?itiyoruz ki, bu tasar?, Türkiye'deki popüler duygular? dramatik biçimde kabartarak onlar?n (Türkiye Ermenilerinin) ki?isel güvenli?ini tehdit alt?nda b?rakabilir."
4. M?LL?YETÇ?L?K: Yukar?daki "popüler duygular", ABD'li yetkililerin, Türkiye ba?lam?nda, "hastal?k... enfeksiyon... ?er güç" diye nitelemekten kaç?nmad??? milliyetçili?i i?aret ediyor.
Yine Kongre tutanaklar?na geçti ki, Bush yönetimi, Türkiye'nin bir "kimlik krizi" ya?ad???na ve "yeni bir milliyetçili?in Türkiye'nin siyasi tayf?n?n ortak unsuruna dönü?tü?üne" inan?yor.
Washington'a göre, Türkiye'de milliyetçili?in yükselmesi, yabanc? dü?manl???n?n, AB kar??tl???n?n ve anti-Amerikanizmin artmas? demek.
Yetkililer, Soyk?r?m Tasar?s? geçerse, popüler öfkenin hükümeti daha milliyetçi bir çizgi izlemeye zorlayabilece?ini hesapl?yor.
Dahas?, Fried'le geçen haftaki söyle?imizde anlad?m ki, ABD, tasar?n?n Türkiye'deki genel seçimlerden 'daha milliyetçi bir sonuç' ç?kmas?na yol açmas?ndan da kayg?l? ve bunu "tasar?y? geçirmemek için iyi bir argüman" say?yor.
5. ??B?RL???: Tasar?n?n kabulü halinde, Ankara'n?n Washington ile i?birli?ini s?n?rlayabilece?i dü?ünülüyor.
Yetkililer, özel sohbetlerde, Türkiye'nin kapsaml? bir misillemeye gidece?ini sanmad?klar?n? söyleseler de, Rice ve Gates, Kongre'ye mektuplar?nda, Frans?z meclisinin 'inkar tasar?s?n?' kabulü ard?ndan, Türk ordusunun, Fransa ile müzakere edilen savunma ihalelerini iptal etti?ini hat?rlatt?lar.
Tasar? geçerse, Türkiye'nin ?ncirlik Üssü'nden Irak'a kargo ikmalini kesebilece?i ya da k?s?tlayabilece?i, Habur'dan geçi?leri yava?latabilece?i, ABD ordusuna tan?nan uçu? haklar?n? s?n?rlayabilece?i de, Bush yönetimi mensuplar?nca Kongre'de ifade edildi. |
Anasayfa
Ýletiþim
Makaleye Yorum Yaz
Tavsiye Et
