!á��ellspacing="0" ce�ÿì YAS TUTMAK$

Ertu?rul Özkök 20 Mart tarihli Hürriyet'te 17-18 Mart ?ehitler Günü'nün art?k yeni bir milli bayram oldu?unu; bunun 'Türk Cumhuriyeti ve Türk milleti tarihinde bir milat' te?kil etti?ini; 'Türkiye(nin) ilk defa ?ehitler Günü'nü.. üniter bir millet duygusu haline' getirdi?ini yaz?yor. Özkök'ün do?ru bir sezgiyle olay?n miladi niteli?ine yapt??? at?f, bende baz? dü?ünceler uyand?rd?.

ïyle olay?n miladi niteli?ine yapt??? at?f, bende baz? dü?ünceler uyand?rd?. 1988-91 aras?nda Yunanistan'da görev yaparken, ?stanbul'un fethinin (ya da onlar için Konstantinopolis'in kayb?n?n) nas?l derin bir matemle an?ld???n? gördüm. Büyükelçiler Atina'n?n bir kilisesinde uzun bir dini merasim izliyorlard?. Yunanistan'?n zafer kutlamalar? gibi, bu yas törenine kat?lmak da Türk büyükelçisi için hayli çeli?kili bir tecrübe oluyordu.

Ama as?l ?a??rt?c? olan, Yunan kimli?inde büyük kay?plar?n yas?n? tutman?n, zaferleri kutlamak kadar önemli olmas?yd?. ?nsan böyle bir olguyla kar??la??nca, biz Türklerin sadece zaferlerimizi kutlad???m?z?, kay?plar?m?z?n yas?n? tutmad???m?z? fark ediyor.

Prof. Vam?k Volkan'?n büyük eseri 'Dost ve Dü?man ?htiyac?'nda, toplumsal kimlikte 'seçilmi? zaferler ve seçilmi? travmalar?n' önemi belirtiliyor. Biz, Çanakkale, ?nönü ve Sakarya Sava?lar? ile Büyük Taarruz ve Cumhuriyet'in kurulu?unu kutlanacak zaferler olarak seçmi?iz. Ama yas tutacak büyük kay?plar?m?z yokmu? gibi davran?yoruz.

Oysa Türklerin kay?plar? çok büyük. Birbiri ard?ndan toprak kaybederek büyük bir imparatorluktan bugünkü s?n?rlar?m?za indik. Kaybetti?imiz K?r?m, Balkanlar ve Kafkasya, sömürge de?il, vatan?m?zd?. 1821-1922 aras?ndaki imparatorlu?un en uzun yüz y?l?nda oralarda ya?ayan insanlar?m?z?n 5 milyonu katledildi, 5 milyonu da Anadolu'ya s???nd?.

Toynbee, tarihte en büyük trajedinin bir imparatorlu?un y?k?l??? oldu?unu yaz?yor. Bu saptamas?n?, herhalde, Osmanl?'n?n y?k?lmas? s?ras?nda çekilenlere bizzat tan?k olmas?na borçlu. Böyle bir y?k?nt? sürecinde herkes ac? çekti. Ama ac?lar?n en büyü?ünü imparatorlu?un asli unsuru olan Türklerin çekmesi do?ald?.

Buna ra?men kay?p ve ac?lar?m?z? unuttuk.

Bunun baz? önemli nedenleri vard?. Muhtemelen, ac?lar?m?z ola?anüstü büyük oldu?undan, onlarla yüzle?mek için yeterli ruhsal güce sahip olamad?k. Öte yandan, ac?lar?m?z? belle?imizde sürekli canl? tutmam?z halinde, kaybedilen topraklar? tekrar ele geçirmek ve katliamlar?n intikam?n? almak gerekecekti. Oysa biz Anadolu'yu bir mucize eseri kurtarabilmi?tik. Böyle bir macera elimizdekini bile kaybetmekle sonuçlanabilirdi. Nihayet, kurtard???m?zla yetinip, geçmi?i unutmak ve gelece?e bakmak çok daha ak?lc? bir davran?? olacakt?.

Art?k unutkanl???m?z bitiyor. ?lk de?i?iklik, Sar?kam??'ta ?ehit dü?enlere duyulan ilgi art???yla ortaya ç?kt?. ?nsanlar 60 bin gencin donarak öldü?ü bölgeye ç?kt?lar. Derin keder gözlerinden okunuyordu.

Çanakkale'de topra?a dü?en ?ehitlerin önemi, sava?ta kazan?lan zaferin boyutlar?na ula?t?.

Lise ve üniversite ö?rencisi koskoca bir genç neslin yok olu?u derin bir hüzünle an?lmaya ba?lad?. Kay?plar?m?z?n istatistiksel belirsizli?i yerini tek tek isimlerinin kaz?nd??? levhalara b?rakt?.

Bu de?i?imi büyük ölçüde Ermenilere borçluyuz. Onlar kendi ac?lar?n? bize soyk?r?m diye böylesine dayatmasalar ve Bat?l?lar da onlar? böylesine desteklemeseler, belki daha uzun süre ya?ad???m?z amnezi devam edecekti.

Geçen y?l ASAM yak?n tarihte Türklere yap?lan mezalim konusunda bir derleme yay?mlad?. Uzun bir süre yeterince yazar ve yaz? bulmakta güçlük çektik. Konuyla ilgili arkada??m, ?imdi adeta bir yaz? ya?muruna tutulduklar?n? söylüyor. 1984-1999 aras?nda PKK'ya verilen binlerle ?ehit gencimizi genel bir üzüntü ifadesiyle an?yorduk. Art?k bir tek gencin kayb?, sadece ailesi, yak?nlar? ve yöresinde de?il, toplumun tümünde büyük bir matem havas? yarat?yor. PKK ve onu destekleyenler, toplumdaki bu de?i?ikli?i do?ru okumal?lar.

Türkler travmalar?n?n yas?n? tutmaya ba?lad?. Normalle?iyorlar. Bu süreç sonunda hepimiz çok daha sa?l?kl? insanlar olaca??z.

Milliyetçili?imiz de olgunla?acak.