!âJÐellspacing="0" ceŽÿþ'AKDAMAR' HAYIRLI OLSUN

AKDAMAR Kilisesi'nin aç?l?? töreni için Türkiye'ye gelen Bat?l? gazetecileri Bas?n Yay?n Genel Müdürlü?ü tarihçi ?lber Ortayl?'ya yönlendirdi. Ortayl? hem dünyaca sayg?n bir tarihçi, hem Topkap? Saray? Müzesi Müdürü'dür.

dil;i, hem Topkap? Saray? Müzesi Müdürü'dür. ?talyan bir gazeteci Ortayl?'ya soruyor, Türkiye AB'ye girmek için art?k tarihini temizlemeye ba?l?yor mu?! Ortayl?'n?n cevab?:
- Sen önce tarih nedir onu ö?ren, o zaman böyle saçma sorular sormazs?n. Louvre Müzesi'nin müdürüne böyle sorular soruyor musun? AB de bu kafadaysa o da adam olmaz! Öyle bir AB'yi biz de istemeyiz!
Alman gazetecinin "jenosid" sorusuna Ortayl?'n?n cevab?:
- O olaylarda Almanlar?n rolünü ö?ren, ondan sonra gel bana niteli?ini sor!
Ben ise Ortayl?'ya Akdamar Kilisesi'ni soruyorum; engin tarih bilgisiyle uzun uzun anlat?yor:
- Tarihte üç Ermeni katoligoslu?undan birinin kilisesidir. Vaspuragan Ermeni hanedan?ndan Kral Gagik taraf?ndan MS 915-921 tarihleri aras?nda yapt?r?ld?. Tarihi ve bilhassa ikonografik bak?mdan çok önemli bir eser....

Tarihe bakmak
Bu konu?malar, tarih ile politika aras?ndaki fark? yans?t?yor. Politik önyarg?larla hareket eden gazeteci sansasyon pe?inde! Tarih sormuyor, mimari sormuyor; köhne önyarg?lar? soru diye dillendiriyor.
1997 y?l?nda Cumhurba?kan? Demirel'le Macaristan'a gitmi?tik. Budape?te'deki Bekta?i evliyas? Gülbaba'n?n türbesini ve Macarlar?n Mohaç'ta yapt??? Kanuni heykelini açmak için... Tarihçimiz Peçevi ?brahim Efendi'nin Peç ?ehrine de giderek müze haline getirilmi? camiyi gezmi?tik.
Sonra Budape?te kalesindeki Macarca kitabeyi görmü?tük: "Son Osmanl? Budin Valisi Abdurrahman Abdi Pa?a 2 Eylül 1666'da burada çarp??arak can verdi. Kahraman bir dü?mand?!"
Ne Macarlarda ne de bizde bir kompleks. Önyarg?l? sorular, i?nelemeler kimsenin akl?na gelmiyor.
Hepimiz bu eserlere "tarihi miras" olarak bak?yorduk.
Bunlar Macarlar?n büyük ve olgun bir millet oldu?unun i?aretleridir.
Bir de tarihe hâlâ eski önyarg?larla bakarak ça??m?zda Jack Chirac'a eski Osmanl?-Frans?z sava??yla ilgili hediye sunan kafaya bak?n!

Kültürel miras
Akdamar, Ermenicede Althamar veya Akhtamar, elbette Ermeni tarihinin nadide eserlerinden biri. Daha 10. yüzy?lda Ermeni kültürünün ula?t??? seviyeyi de gösteriyor.
Tarihçi Anne R. Redgate "The Armenians" adl? kitab?nda, Ermeni Kral? Gagik'in bu kiliseyi yapt?rmak için bütün civar medeniyetlerin saraylar?ndan mimar ve ustalar getirtti?ini, bu sebeple Akdamar Kilisesi'nde Bizans, Sasani, Abbasi ve Türk mimari izlerinin de bulundu?unu yaz?yor. (Sf. 214)
Hangi medeniyet ya da kültür yüzde yüz saft?r ki? Kültürler aras?nda daima geçi?ler olur, kültürler bu sayede geli?ir.
Ermeni kilisesi Akdamar, Türklerin bin y?ll?k tarihinin bir parças? oldu?u gibi, insanl???n da bir "kültürel miras?"d?r.
Turizm ve Kültür Bakan? Attila Koç'un en iyi i?lerinden biri, bu eseri restore ettirip müze olarak hepimize yeniden kazand?rmas?d?r.
Dün görü?tü?ümde Koç'un ?u sözleri çok ho?uma gitti:
- Hac? Bayram Veli, bir pagan mabedinin biti?i?inde kendi camisini kurdu. Bu kültürel zenginlik fikri bilhassa ça??m?zda laz?md?r.
Diasporan?n ?ovenizmine kar?? da çok iyi bir cevapt?r bu aç?l??.