AnasayfaÝletiþim
  
English
Makaleler

BERNARD LEWIS'?N "TÜRK DOSTLU?U"

Þahin ALPAY
12 Nisan 2007 - Zaman

!âJÐ="justify">Profesör Bernard Lewis ile 1998'de Princeton Üniversitesi'nde geçirdi?im dönem s?ras?nda tan??t?m. Onu tan?yan bir kimsenin zekas?ndan ve bilgeli?inden etkilenmemesi zordur.

rihçilerinden biridir. "Modern Türkiye'nin Do?u?u" ba?l?kl? kitab?, ele?tirilen yönleri olmakla beraber, bu alan?n klasiklerinden biridir. Lewis, Kas?m 1993'te Le Monde'a verdi?i bir mülakatta, Osmanl? Ermenilerinin ba??na gelenlerin "soyk?r?m" olmay?p, "sava??n korkunç bir sonucu" oldu?unu söyledi?i için bir Paris mahkemesi taraf?ndan 1 frank ceza ödemeye mahkum edildi. Osmanl? Ermenilerinin ba??na gelenler konusundaki görü?ünü ?öyle aç?kl?yordu: "Evet korkunç katliamlar oldu... Ama mesele, katliamlar yap?l?p yap?lmad??? de?il, bunlar?n Türk hükümetinin bu kas?tla ald??? bir karar?n sonucu olup olmad???d?r... Böyle bir karar al?nd???na dair hiçbir kan?t yoktur. Aksine, katliamlar? önlemek için ba?ar?s?z kalan çabalar harcand???na dair deliller vard?r." Lewis, k?smen bu görü?lerinden dolay? bir "Türk dostu" olarak tan?nm??, 1998'de Uluslararas? Atatürk Bar?? Ödülü'ne lay?k görülmü?tür.

"Uygarl?klar Çat??mas?" kavram?n? (Huntington'dan çok önce) ortaya att??? "The Roots of Muslim Rage/Müslümanlar?n Öfkesinin Kökenleri" (1990) adl? makalesinde Lewis, ?slam üzerine ?unlar? yazar: "?slam dünyan?n büyük dinlerinden biridir... Milyonlarca erkek ve kad?na rahat ve huzur getirmi?tir. Yoksul ve kasvetli hayatlara sayg?nl?k ve anlam kazand?rm??t?r. Farkl? ?rklardan insanlara karde?çe ya?amay? ve farkl? inançlardan insanlara makul bir ho?görü ortam?nda yan yana ya?amay? ö?retmi?tir. ?slam, Müslümanlar yan?nda ba?kalar?n?n da yarat?c? ve yararl? hayatlar ya?amalar?na imkan veren ve ba?ar?lar?yla bütün dünyay? zenginle?tiren büyük bir uygarl??a esin kayna?? olmu?tur."

11 Eylül'den sonra Lewis, Bush yönetiminin Ortado?u politikalar?n?n fikir babalar?ndan biri olmakla kalmam??, ?slamofobi'nin Bat?'daki ba? körükleyicilerinden biri haline gelmi?tir. 28 Temmuz 2004'te Alman Die Welt dergisine verdi?i mülakatta ?unlar? söylemi?tir: "Yüzy?l?n sonuna kadar Avrupa'ya ?slam hakim olacakt?r... Avrupa Arap bat?s?n?n, Magreb'in bir parças? haline gelecektir." 31 Ekim 2005 tarihli The New Yorker dergisine göre de Lewis, ABD Ba?kan Yard?mc?s? Dick Cheney'e ?u tavsiyede bulunmu?tur: "Araplara yap?lmas? gereken ?eyin iki gözleri aras?na büyük bir sopayla vurmak oldu?una inan?yorum. Onlar yaln?zca güce sayg? duyar." Tepkiler üzerine dergiye gönderdi?i aç?klamada da Lewis, "Evet, Araplar?n yaln?zca güce sayg? duyduklar?n? dü?ündü?üm do?rudur" demi?tir. ?slam ile ilgili yukar?da aktard???m olumlu de?erlendirmeyi söz konusu makalenin son bask?s?ndan ç?karm?? olmas? dikkatlerden kaçmam??t?r. (Bkz: Ian Buruma, The Two Minds of Bernard Lewis, The New Yorker, 14.06.2004)

Lewis, bu y?l Neocon'lar?n a?ababas? say?lan Irving Kristol ödülüne lay?k görüldü. Bu münasebetle 7 Mart 2007'de American Enterprise Institute'da, Cheney dahil Bush yönetiminin önde gelen temsilcilerinin hararetle alk??lad??? bir konu?ma yapt? (Bkz. ). Bu konu?mada i?ledi?i temel tez, ?slam ile H?ristiyanl???n sürekli çat??ma halinde oldu?u, Müslümanlara güvenilemeyece?i ve onlarla yap?c? diyaloga girmenin yarars?z oldu?u ?eklinde özetlenebilir. Bu tez hakk?nda ku?kusuz çok ?ey söylenebilir... Ama bu konu?mada benim en çok dikkatimi çeken sat?rlar ?unlar oldu: "Almanya'daki Türkler kendilerini Alman ?rkç?l??? ve zulmünün Yahudilerden sonraki hedefi olarak görme e?iliminde olmu?lard?r... Onlardan birinin söyledikleri zihnimde çok canl? duruyor: 'Almanlar bin y?lda 400 bin Yahudi'yi kabullenemediler. ?ki milyon Türk'ü kabulleneceklerini nas?l bekleyebiliriz?' Almanya'daki Türkler, Almanlar?n suçluluk duygusunu ustaca kullanarak, Almanya'n?n Avrupa'daki öteki kimlikler gibi tehdit alt?nda olan Alman kimli?ini korumak için alaca?? önlemleri engellemeye çal???yorlar..."

Anla??lan Lewis'in "Türk dostlu?u" da buraya kadar.

    Makaleye Yorum Yaz        Tavsiye Et

«  Geri
Yorumlar


«  »