.hô@l0="justify">Türkiye'ye do?udan yönelen hançer. Ya?anan iki dünya sava?? ve sonras?ndaki geli?meler Türkiye'ye yönelik Ermeniler üzerinden yöneltilen emelleri tarihin sayfalar?na kaydetmi? durumda. Bat?'n?n, Rusya'n?n emelleri günümüzde Ermeni iddialar? olarak tart???l?yor.

Geçenlerde baz? bas?n yay?n organlar?nda yer alan bir habere göre Ermenistan D??i?leri Bakan? ile Rusya Federasyonu (RF) D??i?leri Bakan? aras?nda resmi görü?meler oldu. Ard?ndan RF D??i?leri Bakan? resmi bir aç?klama yaparak cümle aleme Rusya'n?n Ermenistan'?n "stratejik Orta??" oldu?unu duyurdu.

RUS-ERMEN? ?L??K?LER?

Rusya D??i?leri Bakan? bu stratejik ortakl???n sadece askeri alan? kapsamakla s?n?rl? kalmad???n?, di?er tüm alanlardaki i?birli?ini kapsad???n? da vurgulad?.

D?? politikay? "dan??manlar?n" ve "koordinatörlerin" yürütmekte oldu?u bu dönemde, Lavrov'un aç?klamalar?, ülkenin siyasi gündemini belirleyen bas?n yay?n organlar?nda pek yer tutmad?. Ne var ki, Rusya ile Ermenistan ili?kileri, Türkiye'yi ve Türk ulusunu do?rudan ilgilendiren bir konu oldu?u için, koordinator ve dan??manlar? rahats?z etmeden bu konuda da dü?ünme al??kanl??? edinmekte ve dü?ünce geli?tirmekte yarar olabilir. Bu konuyu dü?ünenlere yard?mc? olmak bak?m?ndan tarihte kalan baz? gerçekleri ve Rus-Ermeni ili?kilerini hat?rlay?p hat?rlatmakta yarar olacakt?r.

Ancak önce 18. yüzy?lda olup bitenleri hat?rlayal?m.

Eski sömürgeci devletler olan ?ngiltere ve Fransa aras?nada 1756 dan 1763'e kadar süren sava?lar oldu. Tarihe yedi y?l sava?lar? olarak an?lan bu sava?lar sonucunda ?ngiltere Fransa'dan iki önemli sömürge ald?: Kanada ve Hindistan. 1763 den sonra ?ngiltere'nin d?? politikas? süregelen ?ekilde Hindistan'?n di?er sömürgeci güçlerden nas?l korunabilece?i noktas?na odaklanm??t?r. ??te bu çerçevede, ?ngiltere, Hindistan'la ba?lant?s?n? sa?layan stratejik ticaret yollar?n?n ingiliz ta??mac?l???na aç?k tutulmas?n? sa?lamak için, bu yolu kesebilecek veya tehdit edebilecek geli?meler veya tasavvurlar kar??s?nda çe?itli tertipler alm??t?r. Bu ba?lamda ?ngiltere, Rusya'n?n ve Avusturya Macaristan ?mparatorlugu'nun Akdenize inerek Hindistan yolunu tehdit etme durumuna gelmelerini önlemek amc? ile Osmanl? Devleti'nin toprak bütünlü?ünü korumakta yarar görmü? ve Osmanl? Devleti'ni özellikle Rus tehlikesine kar?? destekleyen bir siyaset izlemi?tir.

1798 de Napoleon'un M?s?r'? i?gal ederek Suriye'yi kuzeye do?ru i?gale ba?lamas? ?ngiltere'yi kayg?land?rd?. Rusya ise kendi ç?kar? bak?m?ndan Bo?azlar?n güçlü bir devletin de?il, zay?f Osmanl? elinde bulunmas?n? daha yararl? görüyordu. Bu ba?lamda Fransa'ya kar?? hem ?ngiltere hem Rusya Osmanl? ile birer ittifak yapt?lar. Sonuçta Fransa M?s?r'dan ç?kar?ld?. ?ngiltere rahatlad?.

??te bu geli?me Osmanl?'n?n üst düzey yöneticilerini aymazl?ktan kurtard?. Osmanl? topraklar? üzerinde denge hesaplar? yapan sömürgeci devletlerin uygulamalar?na kar?? Osmanl? yöneticileri de denge politikalar?na yöneldiler.

19 . YÜZYILI ANIMSAYALIM

?ngiltere'nin Osmanl?'y? Rusya'ya kar?? destekleme politikas? 1877-78 Osmanl?-Rus Sava??'na kadar sürmü?tür. Bilindi?i gibi bu sava? sonucunda Rus Ordusu Osmanl? Ordusunu yenip ?stanbul'a kadar geldi. ?ehre girmeyip Ye?ilköy'de konu?land?. Ayos Stefanos kilisesinin bulundu?u Ye?ilköy o zaman Kilisenin ad? ile an?lan bir belde idi. Ayos Stefanos'da 5 Mart 1978 de yap?lan bir anla?ma ile Osmanl?'ya Rusya hayli a??r bir bedel ödetti. O kadar ki di?er sömürgeci devletler Rusya'n?n pastadan fazla pay almas?n? k?skand?lar ve Berlin'de çok tarafl? bir bar?? konferans? toplanmas?n? sa?lad?lar. Bir ay süren görü?meler sonucunda Berlin'de Temmuz ay?nda Ayos Stefanos anla?mas?n?n yerine geçen çok tarafl? bir bar?? anla?mas? imzaland?.

1877­78 sava?? ?ngiltere'ye Osmanl?'n?n art?k çok zay?flam?? oldu?unu göstermi?ti. ?ngiltere yöneticileri Osmanl?'y? desteklemek yerine, Osmanl?'n?n yerine bizzat yerle?mek veya Osmanl? mülkü üzerinde ?ngiltere'ye sad?k devletler kurmak yolu ile kendi sömürgeleri ile irtibat yollar?n? daha iyi koruyabileceklerine ve Rusya'ya kar?? durulmas?nda ise Osmanl? arac?l??? ile de?il bizzat do?rudan sorumluluk almalar? gerekti?ine inand?lar.

1878 den itibaren ?ngiltere K?br?s'ta askeri üs kurdu ve aday? i?gal etti. Böylece Do?u Akdeniz'i kontrolu alt?nda tutuyordu. Daha sonra ?ngiltere 1882 de M?s?r'a asker ç?kard?. Böylece K?z?ldeniz'e ve Arap ülkelerine girmeye ba?lad?. ?ngiltere 1878'den sonraki dönemde Ruslar?n do?u Anadolu'ya girmelerinin önlenmesinde de menfaat gördü ve bu bölgede kendine ba?l? devletler kurmak yolunda Osmanl? ermenilerini k??k?rtmaya da ba?lam??t?r.

Berlin anla?mas? Osmanl?'y? küçülttü. Güçsüz bir hale getirdi. Bu anla?ma ile Bulgaristan'?n tam ba??ms?zl??? biraz geciktirilmi? oldu. Bulgaristan'a özerklik verildi. Karada?, S?rbistan, Romanya tam ba??ms?zl?k kazand?. Bosna Hersek fiilen Avusturya'n?n denetimine verildi.

Anadolu'da ise Batum, Ardahan ve Kars Rusya'ya verildi. Bu anla?ma ile Osmanl? Rumeli ve Anadolu'da Ermenilerin ya?ad??? yerlerde Ermeniler lehine reformlar yapmak yükümlülü?ünü ve ayr?ca Rusya'ya a??r sava? tazminat? ödemeyi de üstlendi.

Bu geli?me üzerine Osmanl? yöneticileri ikinci defa aymazl?ktan kurtularak denge politikalar?na daha fazla önem vermeye ba?lam??lard?r.

Yeni dengeler aray???nda ise Osmanl? yöneticileri, o dönemde Ortado?u ve Asya'da sömürgeci emelleri olan ve y?ld?z? yükselmekte olan Almanya'y? buldular. Genç ve dinamik Almanya ?mparatoru Kaizer ?kinci Wilhelm'in "Dünya Politikas?"n?n hedefleri ile Osmanl?'n?n ihtiyaçlar? örtü?üyordu. Osmanl?, Almaya ile bir i?birli?i ve ittifak sürecine girdi. Fransa ile ?ngiltere'nin sömürgecilik yar???nda h?zla ilerledi?i bir dönem olan 19. yüzy?l?n sonlar?nda Avrupal?lar sömürgecilik yolunda zaman zaman anla?mazl??a dü?tülerse de anla?t?lar. Ne var ki bu dönemin çat??ma ve uzla?ma süreçleri ?ngiltere, Fransa ve Rusya'y?, di?er yanda da Almanya, Avusturya Macaristan ?mparatorlu?u ile Osmanl? Devletini iki kar?? blokta bir araya getirdi ve birinci Dünya sava??na giden yolu da çizdi.

B?R?NC? PAYLA?IM SÜREC?

Bilindi?i gibi Birinci Dünya Sava?? sürerken ?ngiltere ve Fransa ile Rusya Osmanl? topraklar?n? payla?mak için çe?itli tertiplere giri?tiler ve aralar?nda anla?t?lar. Bu anla?malara k?saca de?inelim.

Bo?azlar: Rusya 1914 Kas?m?nda, ?ngiltere ve Fransa'ya ba?vurup Türk Bo?azlar?'n? istedi. ?ngilizler bu konunun sava?tan sonra Rusya lehine çözümlenebilece?ini bildirdi, Fransa ise Rus tekliflerini kabul etti, kendisinin de Suriye ve Filistin üzerinde istekleri oldu?unu bildirdi. Rusya bunu kabul etti.

Rusya 4 Mart 1915 tarihli bir nota ile ?ngiltere ve Fransa'ya ?u isteklerini bildirdi: ?stanbul ve Çanakkale bo?azlar?, Marmara denizinin bat? k?y?lar?, Midye-Enez çizgisine kadar güney Trakya, ?stanbul bo?az?n?n do?u k?y?s?ndan Sakarya nehri ile ?zmit körfezinin sonradan saptanacak bir noktas?na kadar olan bölge, Marmara denizindeki adalar.

?ngiltere hemen 12 Mart'ta, Fransa 10 Nisan'da bu notaya yan?t verdiler.

Rusya'ya bo?azlar? ve istedi?i Osmanl? topraklar?n? vermeyi kabul ettiler.

ANADOLU'NUN PAYLA?IMI

1915 bahar?nda Fransa ?ngiltere'ye ba?vurup Anadolu topraklar?n?n payla??lmas?n? istemi?ti. Bir yandan Fransa ve ?ngiltere aras?nda, di?er yandan da Fransa, ?ngiltere ve Rusya aras?nda görü?meler sonucunda payla??m anla?malar? yap?ld?. Rusya Suriye, Mezopotamya bölgesinin Fransa ve ?ngiltere aras?nda payla??lmas?n?, bir Arap devleti kurulmas?n? Kabul ediyordu.

Rusya Buna kar??l?k Anadolu'da, Erzurum, Van, Bitlis vilayetleri ile, Van'?n güneyinde, F?rat ile Mu? ve Siirt illeri aras?nda kalan bölgeyi ve ayr?ca, Karadeniz k?y? ?eridinin Trabzon'dan itibaren Bat?ya do?ru sonradan saptanacak bir noktaya kadar gelen k?sm?n? alacakt?.

Fransa Anadolu'da Alada?, Kayseri, Akda?, Y?ld?zda?, Zara, E?in, Harput aras?nda s?n?rlar? sonradan saptanacak bir bölgeyi alacakt?.

Bu anla?malar uyar?nca Rusya, Do?u Anadolu'da geni?lemek ve 1878 de ald??? Batum, Ardahan ve Kars'?n da ötesine geçmek ve büyük bir co?rafyaya yay?lmak istiyordu.

ORTADO?U'NUN PAYLA?ILMASI

Bilindi?i gibi ?ngiltere birinci dünya sava??nda Arap ?eyhleri ile çe?itli tertiplere girerek Arap alemini Osmanl?'ya kar?? k??k?rtm?? ve ayaklanmas?n? sa?lamay? ba?arm??t?r. Bu çerçevede. ?ngilizler 1916 ba??nda Mekke ?erifi Hüseyin ile anla?t?lar. Frans?zlar ise ?ngiltere'den sava? sonuçlar? beklenmeden, Ortado?unun pe?inen payla??lmas?n? istediler. Böylece iki sömürgeci devlet 1916 y?l?n?n May?s ay?nda Ortado?u'daki Osmanl? mülkünün payla??m? konusunda anla?t?lar.

Fransa Suriye'nin Akka'dan itibaren kuzeye do?ru bütün k?y? ?eridini, Beyrut, Mersin ve Adana'y? alacakt?. ?skenderun serbest liman, Filistin uluslararas? control alt?nda bir bölge olacakt?. ?ngiltere Ba?dat ile Basra aras?ndaki F?rat­Dicle bölgesini alacakt?. Di?er Arap topraklar?nda bir Arap Devleti kurulacakt?. Bu devletin Akka­Kerkük çizgisinin kuzeyi Fransa'n?n güneyi de ?ngiltere'nin nüfuz alan? olarak saptanm??t?. (Bu payla?ma müzakereleri Georges Picot ile Sir Mark Sykes aras?nda yap?lm?? oldu?undan, bu anla?maya tarihte Sykes­Picot anla?mas? da denir. Bu anla?ma kar??l?kl? nota verilmesi yolu ile yap?lm??t?r.)

DO?U ANADOLU

Osmanl?'n?n güne?i batmaya ba?lam??ken, beklenmedik bir geli?me oldu. 1917 Bol?evik devrimi Rusya'n?n sava?tan çekilmesi ve kay?ts?z ?arts?z bar?? teklif etmesi sonucunu do?urdu. Bunun üzerine Polonya'da Brest Litovsk'da ba?layan Osmanl? Devleti ve müttefikleri ile Sovyet Rusya aras?ndaki bar?? görü?meleri 3 Mart 1918 tarihinde bir anla?ma ile sonuçland?. 1878 de Rusya yönetimine geçmi? olan Batum, Ardahan ve Kars tam k?rk y?l sonra Osmanl?'ya geri döndü. Ayr?ca Ruslar Do?u Anadolu'da sava? s?ras?nda i?gal etmi? olduklar? bölgelerden askerlerini çekeceklerdi.

Rus ordular? l916 y?l? ?ubat?nda Erzurum'u, Nisan ay?nda Trabzon'u Temmuz ay?nda Erzincan'? ve Mu?'u ele geçirmi?lerdi iki y?ldan beri bu bölgeleri i?gal alt?nda tutuyorlard?. Brest Litovsk'da bar?? müzakereleri sürerken Rus askerlerinin i?gali alt?ndaki bu bölgelerde, özellikle Erzincan yöresinde Ermeni çeteleri ve rus ordusundaki Ermeniler Türkleri hunharca katlediyordu.

Bol?evik Rus heyeti Brest Litovsk' da i?gal etti?i Do?u Anadolu bölgesindeki Osmanl? vilayetlerinde bir Ermenistan kurulmas? amac?n? gizlemedi. Aç?kça savundu. Bu vilayetlerde Rus askerleri çekilince asayi?in korunmas? için ivedi olarak bir Ermeni milis te?kilat? kurulmas?n? dahi önerdi. Hatta bu önerisine gerekçe olu?turmak için "Halk Komiserleri Konseyi" adl? kurumuna bir karar ald?rt?p, Do?u Anadolu'da bir Ermenistan kurulumas?n? hakl? ç?karabilecek bir zemin olu?turmak amac? ile Bol?evikler bir Kararname dahi yay?nlad?lar. Asl?nda bu kararnameden kimsenin haberi olmad?. Lenin'e de imzalat?lan bu kararname tarihte Brest Litovsk'da Sovyet heyetinin bir diplomatik manevras? olarak kald?. Ne var ki, Bol?eviklerin de t?pk? Çarl?k Rusyas? gibi, Do?u Anadolu'yu ele geçirmek ve burada kendilerine yanda? olarak bir Ermeni devleti Kurmak ve buradan Ortado?uya sarkmak gibi sömürgeci emeller ta??d??? da Brest Litovsk'da ortaya ç?kt?. Osmanl?'nn Brest Litovsk'daki müzakere heyeti bu Emelleri anlamakta güçlük çekmemi?lerdi. (Onlar?n dan??manlar? ve koordinatörleri yoktu i?lerini kendileri görüyorlard?)

SOVYETLER?N EMELLER?

Ankara ile Moskova aras?ndaki ili?kiler 1919 y?l?ndan itibaren iyile?me sürecine girdi. Büyük Millet Meclisi topland?ktan sonra Sovyet Rusya Ankara Hükümeti'ni 2 Haziran 1920 tarihi itibar? ile resmen tan?m??t?r. Ankara ile Moskova aras?nda diplomatik ili?kiler resmen kuruldu. D??i?leri Bakan? Bekir Sami Bey ba?kanl???nda bir heyet Moskova'ya bir dostluk anla?mas? yapmak üzere gitti. Görü?meler sonucunda anla?ma tasar?s? A?ustos ay?nda haz?rlanm?? bulunuyordu. Ancak anla?ma imzalanamad?. Bunun tek nedeni Sovyetlerin Türkiye'den Van, Bitlis ve Mu? illerini istemi? olmalar?d?r. Bu istekler, Sovyetlerin de Ermeni iddialar?na konu olan co?rafyay? ele geçirerek gerek yanda? bir Ermeni yönetimi arac?l???yla Do?u Anadolu'yu ele geçirmek, gerek daha güneye sarkarak s?cak denizlere inmek gibi sömürgeci emellerini aynen muhafaza ettiklerini ortaya koydu.

Bilindi?i gibi daha sonra Ermenistan'la 3 Aral?k 1920 tarihinde Gümrü Anla?mas? yap?ld?. Türkiye ile Ermenistan aras?ndaki sava? sona ermi?ti. Bundan yakla??k iki ay sonra Ali Fuat (Cebesoy) Moskova'ya gidip Sovyetlerle bir ittifak anla?mas? yap?lmas? amac? ile görü?melere ba?lad?. Ruslar, Do?u Anadolu'daki toprak isteklerini yeniden öne sürdüler. ?ttifak anla?mas? bu nedenle yap?lmad?. Ancak 16 Mart 1921 günü tarihe Moskova Anla?mas? olarak geçen Türk-Sovyet Dostluk Anla?mas? yap?ld?. Milli mücadele kazan?ld?ktan sonraki dönemde ise bilindi?i gibi Sovyetlerle Paris'te 1925 y?l?nda "Türk-Sovyet sald?rmazl?k Pakt?" imzalanm??t?r.

Milli mücadelenin en güç bir döneminde do?ru dürüst yard?m kanal? kalmam?? olan Ankara için Sovyetler'den sa?lanabilecek teknik i?birli?i ve yard?m?n ne kadar büyük bir önem ta??d??? dikkate al?n?rsa, en zor bir zamanda dahi Ankara yönetiminin Ruslar?n toprak isteklerine kar?? nas?l s?k? durmu? olduklar?n?, hiç ödün vermeden Rus isteklerine direnmi? olduklar?n? özellikle günümüzde hat?rlamak gerekir.

?K?NC? DÜNYA SAVA?I

?kinci Dünya Sava??'nda ?ngiltere ve ABD ile müttefik olan Sovyetler 1945 ?ubat?nda Yalta konferans?nda Türk Bogazlar?'nda üs, bo?azlar?n kontrolu üzerinde söz sahibi olmak istemi?tir. Yalta Konferans?'n?n ard?ndan Sovyetler Birli?i 1925 tarihli Türk-Sovyet sald?rmazl?k pakt?n? tek tarafl? olarak feshettiler. Türkiye'nin dostluk yakla??m?na kar??l?k 7 Haziran 1945 tarihinde de, söz konusu 1925 tarihli anla?man?n yenilenmesi için Kars ve Ardahan'?n Sovyetler Birli?i'ne terkedilmesini ve bo?azlarda üs verilmesini ?art ko?tular.

17 Temmuz­2 A?ustos 1954 de toplanan Postdam toplant?lar?nda ise Sovyetler Birli?i müttefiklere Bo?azlarda Sovyetlere üs verilmesini önerdi. D??i?leri Bakan? Molotov, Churchill'e Kars ve Ardahan'?n 1921 Moskova anla?mas? ile "Rusya'dan kopar?l?p al?nm??" oldu?unu söylemi?tir. Daha sonra 21 Aral?k 1945 tanihli Moskova bas?n? Giresun, Gümü?hane ve Bayburt'un Gürcistan'a verilmesi gerekti?i yolunda haberler yay?nlad?. Sovyetler Birli?i 7 A?ustos 1946'da Türkiye'ye bir nota vererek Bo?azlar?n güvenli?inin birlikte sa?lanmas? gerekti?ini bildirdi ve Bo?azlarda üs istedi. Türkiye bu Sovyet tekliflerini reddetmi?tir.

Bu dönemden sonra yap?lanan yeni dünya dengeleri Türkiye'yi Kuzey Atlantik ?ttifak? içine yerle?tirdi. ?ki kutuplu dünya düzeninde Türkiye ile Sovyetler Birli?i aras?ndaki ili?kiler kar??l?kl? güvensizlik esas?na dayanarak geli?ti ve büyük önem ta??d? fakat istikrarl? olarak geli?ti. Sonra ne oldu? Sovyetler Birli?i da??ld?. Türkiye­Rusya Federasyonu ili?kilerinde iyile?me ve i?birli?i dönemi ba?lad?. Ortak sorun terörle mücadele konular?nda uzla?? ortam? sa?land?. Rusya Federasyonu demokratikle?ti. Var?ova Pakt? ortadan kalkt?. NATO sadece kabuk de?il ?ekil de?i?tirdi ve esasa ait yap?sal de?i?iklikler gerçekle?tirdi. ?ki kutuplu dünya sona erdi. Ard?ndan 21. yüzy?l ba??nda asimetrik tehdit ve terör sald?r?lar? dünya siyasetini ?ekillendirdi. Rusya Federasyonu'nda Ba?kan Putin bir elini incilin üstüne koyup Moskova Patri?i Alexis II ile birlikte televizyon ekranlar?nda görüntü vermeye ba?lad?. Ermenistan, Azerbaycan topraklar?n? i?gal etti. Rusya Federasyonu'nun da dahil oldu?u ilgili ülkeler grubu (Minsk Grubu) bu sorunu çözüme kavu?turmak için çal??maya ba?lad?. En önemli bir de?i?iklik de Türkiye ile Rusya aras?nda ticari, sosyal ve kültürel ili?kilerin geli?mesi oldu.

RUS-ERMEN? ORTAKLI?I

Bütün bu de?i?iklikler sonucunda Do?u Anadolu üzerindeki Rus emelleri, Türkiye topraklar? üzerinde bir Ermenistan kurulmas? gibi sömürgeci ve emperyalist yakla??mlar tarihe terkedilmi? görünürken ve bu konu siyaset gündemini olu?turanlar?n akl?nda hiç yokken birdenbire

Rusya D??i?leri Bakan? iki hafta kadar once k??k?rt?c? ve aç?kça Türkiye'ye kar?? dü?manl?k içeren ve dü?manca bir duru? sergileyen aç?klamalar yapt?.

Bu aç?klamalar Almanya Ba?bakan?n?n bu defa Avrupa Birli?ine soyk?r?m? safsatas? ile ilgili karar ald?rtmak yolundaki giri?imi, Kuzey Irak'taki a?iret reislerinden geçmi?te Sovyetler Birli?i'nin ma?as? olarak tan?nm?? olan birinin küstah beyanlar? ile birlikte de?erlendirilirse Rusya neden böyle yap?yor diye dü?ünülmesi ve Rusay D??i?leri Bakan?na soru yöneltilmesi gerekir. Dü?ünmeye ba?lan?rsa, akla baz? sorular?n yan?tlar?n? aramak da gelebilir. Türkiye'de bu konu ile ilgili olarak henüz bir koordinator falan atanm?? de?il. Bu konunun dan??man? da yok henüz. Hükümet, siyasi gündemi belirleyen media ve Parlamento bu konuyu pas geçiyorlar. Hele Türkiye Büyük Millet Meclisi, öneri muhalefet partisinin önerisi diye Emekli Büyükelçi Onur Öymen'in konu?mas?n? dikkate alm?yor. Ermenistan konusundaki Meclis Ara?t?rmas? önergesini reddediyor. Hem de ne zaman, Rusya D??i?leri Bakan?n?n Ermenistan'la stratejik ortakl?k beyan?n? yapt??? ayn? zamanlamada. Bu durumda geriye, tarih boyunca sömürgeci devletlerin üzerinde hesap yap?p durdu?u, Kars, Ardahan, Van, Bitlis, Mu? illeri ile di?er Ermeni iddialar?na konu edilen bölgelerdeki vatanda?lar kal?yor. Bu vatanda?lar?n ve sivil toplum kurumlar?n?n konuya ilgi göstermelerini beklemek gerekiyor. Bu illerde ya?ayan vatanda?lar Rusya D??i?leri Bakan?n?n ne demek istedi?ini sorgulamal? ve ?u sorular? gündeme ta??mal?:

ERMEN?LER? N?YE ÖPTÜ?

- Madem stratejik ortakl?k söz konusu o halde Rusya uzun süredir Minsk Grubu'nun çal??malar?n?n sürüncemede kalmas?n? m? sa?l?yor?

- Ermenistan'? Türkiye aleyhine k??k?rtan, hakaret etmesini sa?layan ve bu yolda Ermenistan'? güvence veren devlet gerçekte Rusya Federasyonu mudur?

- Rusya Stratejik ortakl??? Ermenistan'?n Anadolu topraklar? üzerindeki emellerinin olu?mas?n? ve öne sürülmesini sa?lam?? diyebilirmiyiz? Çünkü Ermenistan mevcut s?n?rlar? tan?m?yor, Gümrü Anla?mas?'n? hiçe say?yor ve Anadolu'da geni?lemek istiyor.

- Rusya Ba?kan? Putin elini incile bas?p televizyona hristiyan devlet ba?kan? görüntüsü ile Moskova Patri?i ile birlikte ç?kt???na göre Çarl?k Rusyas?n?n uygulamalar?na bir dönü? mü var. Papa'ya ve Katolik ve Protestan Avrupa Birli?i üyelerine ortodoks dünyas?n?n koruyucusunun Rusya oldu?u mu anlat?lmak isteniyor?

- Türkiye'nin devlet ba?kan? ziyareti düzenlemek suretiyle resmen Papa ile ?stanbul Patri?inin i?birli?inden rahats?zl?k duyulmas? m? söz konusu? Rusya taraf?ndan Türkiye'ye bunun mesaj m? verilmek isteniyor?

- Orta Avrupa'ya Rusya'y? hedef alan füzeler yerle?tirilmesi konusunda Türkiye önemli bir NATO üyesi olarak ses ç?karmad??? için Rusya'n?n bir k?rg?nl??? m? söz konusu?

- Ermenistan'?n i?gal etti?i Azerbaycan topraklar?ndan çekilmesini Rusya kendi siyasi menfaati nedeniyle mi önlüyor?

- Azerbaycan'?n da kollektif savunma sistemine girmesini böylece Ermenistan gibi, t?pk? Sovyetler döneminde oldu?u gibi askeri bak?mdan da Azerbaycan'? kontrolu alt?na m? almak istiyor?

- Eski sömürgeci yakla??mlar? ça?r??t?ran bu beyanlar sonucunda Rusya Türkiye ile nas?l bir iyi kom?uluk ili?kisi istiyor?

- Rusya'n?n kollektif savunma sistemi içinde olan Ermenistan'a destek verme gösteri?i ile Rusya Azerbaycan'? m? uyarmak ve Türkiye ile ili?kilerini mi etkilemek istiyor? Türkiye'nin Azerbaycan'la yak?n dostluk ili?kilerini mi k?skan?yor?

- Yoksa asl?nda Rusya, Türkiye'ye, Kafkasya'da istikrar görü?melerini benimle yap ba?kas?n? kar??t?rma m? demek istiyor?

- ABD siyasi organlar? Türkiye'nin Ermenistan'la s?n?r? açmas?n? isteyecek kadar Türkiye'nin iç i?lerine kar??t??? bir zamanda Ermenistan'la stratejik ortakl???n? aç?klamakla ABD'ne ben de var?m m? demek istiyor? Ermenistan'a da destek vermek yolunda AB ve ABD den geri kalmad???n? m? göstermek istiyor?

- Rusya'da her alanda stratejik ortak ise nükleer programlar konusunda Ermenistan'la neler çeviriyor acaba? Bu alanda da Ermenistan'la i?birli?i yap?yor mu?

Özellikle Rusya'n?n Ermeni terörünü de destekleyip desteklemedi?ini sormay? unutmamal?. ABD ve AB ve ?imdi de Rusya'n?n yapt?klar?na bak?nca Ermenistan'?n "stratejik orta??" olmayan Hristiyan devlet nerede ise kalmad? denebilir. O zaman Ermenistan'da eski teröristler iktidarda oldu?una göre bu ülkeler gurubunda ya?ayan baz? ki?ilerin veya kurumlar?n terörle ba?lant?s?n? özellikle incelemek ve ara?t?rmakta yarar vard?r. Bu ara?t?rmalar bu ülkeler gurubunun terörle mücadele için gösterdikleri gayretlere de yard?mc? olur. Ancak tarihe bakarak dü?ününce Ruslar?n stratejik ortakl??? biraz daha farkl? görünüyor adeta Türk ulusunu hançerlemek için yeni bir haz?rl?k içeriyor gibi.

Eni?tesi Ermeniyi ?u s?rada neden öptü dersiniz?