.E×à(ğ="justify">ABD'de Ermeni iddialar?n?n gündeme gelmesi üzerine, Türkiye'nin ?ncirlik Üssü'nü kapatma kozu gündeme geldi ve etkili olmu? görünüyor. Türkiye ayn? kozu, kendisi aç?s?ndan daha kritik bir konu olan Kerkük ve PKK konusunda ise hiç akl?na getirmiyor.

Türkiye, 2007 y?l?na Irak'ta ya?anan geli?melerin yaratt??? s?k?nt? ve aral?k ay?nda Avrupa Birli?i'nin sekiz ba?l?kta müzakereleri ask?ya alm?? olmas?na ili?kin kayg? ile girdi. D??i?leri Bakanl???, mesaisini bu konular üzerine yo?unla?t?r?rken, ABD Kongresi'nde gündeme getirilen Ermeni tasar?s? Ankara'n?n d?? politikadaki gündemini biranda de?i?tirdi. Çünkü, daha önce defalarca ertelenmi? olan Ermeni tasar?lar?n?n bu kez Kongre'den geçmesi olas?l??? güçlenmi?ti. Kongre'de demokratlar?n güç kazanm?? olmas?, tasar?n?n geçmesini istemeyen Bush yönetimini de s?k?nt?ya sokmu?tu. Demokratlar, Ermeni tasar?lar? üzerinden Bush'tan Irak politikas?n?n intikam?n? almak istiyordu.

Türkiye, gerek Genelkurmay Ba?kan? Orgeneral Ya?ar Büyükan?t, gerekse D??i?leri bakan? Abdullah Gül arac?l??? ile gerekli giri?imlerde bulundu. Tasar?lar?n yasala?mamas? istendi. Türk-ABD ili?kilerinin bundan büyük zarar görece?i vurgusu yap?ld?.

??te bu konulara ili?kin tart??malar?n s?cakl???n? korudu?u bir dönemde ABD D??i?leri Bakan Yard?mc?s? Dan Fried, ABD Kongresi'ndeki Ermeni tasar?s?n?n geçmesi durumunda ?ncirlik Hava Üssü'nün kapat?labilece?i uyar?s?nda bulundu. Bu uyar? gündemi ciddi biçimde sarst?. Belli ki, Türkiye kapal? kap?lar ard?nda yap?lan görü?melerde, "Ermeni tasar?s? geçerse, ?ncirlik'i kapat?r?z" mesaj? vermi?ti. Fried de bunu gündeme ta??m??t?. Temsilciler Meclisi'nde düzenlenen Türkiye-ABD ?li?kileri konulu oturumunda konu?an Fried, Ermeni tasar?s?n?n geçmesi durumunda AKP'nin Türk kamuoyunun büyük bask?s? alt?nda kalaca??n? söyledi.

Fried'in uyar?lar? bunlarla da s?n?rl? kalmad?. ABD'li diplomat, bu çerçevede ?ncirlik Üssü'nün kapat?lmas?, ABD Hava Kuvvetleri'nin Türk hava sahas?ndan yararlanmas?na k?s?tlama getirilmesi ve Habur s?n?r kap?s?ndan geçi?lerin yava?lat?lmas? gibi önlemlerin gündeme gelebilece?inin Türk taraf?nca kendilerine iletildi?ini dile getirdi.

Peki, Türkiye ?ncirlik'i kapat?rsa ne olur? Bu soruya yan?t da ABD Savunma Bakanl???'n?n Avrupa ve NATO i?lerinden sorumlu üst düzey yetkilisi Dan Fata'dan geldi. Fata, tasar?n?n geçmesi durumunda Türk-Amerikan güvenlik ve savunma ili?kilerinin a??r darbe alaca??n?, bunun da ABD'nin Ortado?u'da k?sa ve orta vadeli amaçlar?na ula?ma kabiliyetine önemli ölçüde zarar verece?ini söyledi.

?K? ÖNEML? SORU

ABD'li diplomatlar?n verdikleri mesajlardan da anla??ld??? üzere, Ermeni tasar?s?n?n geçmesi durumunda, Türkiye'nin ataca?? ad?mlardan ABD ç?karlar? etkilenecekti. Asl?na bak?ld???nda kimsenin Türkiye'nin ç?karlar?n? gözetti?i yoktu.

Bütün bu aç?klamalar Türk bas?n?nda küçük, büyük yer ald?. Gazeteler a??rl?kl? olarak iç sayfalar?nda, "?ncirlik uyar?s?" ba?l??? ile haberi de?erlendirmeyi uygun görürken, haber kanallar? d???ndaki "prime time" televizyonlar?, konuya el atmamay? tercih etti. Ama nedendir bilinmez, kimsenin akl?na ?u soruyu sormak gelmedi:

"E?er ?ncirlik, Ankara'n?n elinde önemli bir kozsa, neden AKP hükümeti bunu, PKK ve Kerkük gibi Türkiye'nin önündeki iki önemli sorun konusunda gündeme ta??may? tercih etmedi?"

D??i?leri Bakanl???'n?n Ortado?u uzmanlar?, Kerkük'ü, Irak'?n bir "mikrokosmosu" yani, küçük bir örne?i olarak görüyor. Dünya petrol rezervlerinin yakla??k yüzde 4'ünün bulundu?u Kerkük, dünya petro-politi?inde kritik bir önemi haiz. 2007 sonunda düzenlenecek halkoylamas? ile Kerkük'ün bölgesel Kürt yönetimine ba?lan?p ba?lanmayaca?? kesinlik kazanacak. Kürt liderler Mesut Barzani ve Celal Talabani'nin, 2003 y?l?ndan buyana yo?un Kürt güçünü te?vik etti?i Kerkük'ün, Türkmenler ve Araplar aleyhine bozulmu? nüfus yap?s? göz önüne al?nd???nda, referandumun sonucunun ne olaca?? ?imdiden belli.

Ezcümle, -de?i?tirilmedi?i takdirde- bugünkü ko?ullar ve geli?meler ba?lam?nda gelecek be? y?l? kapsayan siyasi-stratejik bir projeksiyon yap?ld???nda, s?n?rlar? içine Kerkük gibi petrol zengin bir bölgeyi dahil etmi?, petrol gelirlerini ba??ms?zl???n?n güvencesi yapm?? bir Kürdistan, Türkiye'nin Güneydo?u'daki s?n?r kom?usu olacak gibi görünüyor. Barzani ?imdiden Türkiye içindeki Kürtlere siyasi mesajlar verip, Büyük Kürdistan hayali kurarken, Irak'?n parçalanmas? ve Kürdistan'?n kurulmas?, asl?nda Türkiye'nin bir beka sorunu olarak ortaya ç?k?yor.

??te, Ankara aç?s?ndan Türkiye'nin toprak bütünlü?ü ve siyasi birli?ine kadar uzanan geni? bir çerçevede tehdit unsuru olu?turacak geli?meler konusunda bugüne kadar net bir ad?m at?lmad?. Sonuç vermesi olas? görünmeyen dolambaçl? diplomatik çabalar?n yan? s?ra AKP'nin, Türkmen ve Kürt retori?inin de ötesinde orta/uzun erimli bir politika belirlemesi ve uygulamas? söz konusu olmad?.

Ermeni tasar?s? konusunda ?ncirlik koz olarak ortaya konurken Türkiye'nin bekas?n? en az Ermeni iddialar? kadar tehdit alt?na sokan, Kerkük s?k?nt?s? için ?ncirlik hiç gündeme getirilmedi. AKP, "Kerkük konusundaki hassasiyetlerim giderilmeden, ?ncirlik'in faaliyetlerinin bu çerçevede devam etmesini, ç?karlar?m?z aç?s?ndan uygun görmüyorum" diyemez miydi?

Diyebilirdi ama, demedi.

Peki, ?ncirlik yine ayn? ?ekilde PKK'nin Irak'?n kuzeyindeki faaliyetleri aç?s?ndan koz olarak kullan?lamaz m?yd?? En az?ndan bu konu gündeme getirilip, ABD'nin Kürt gruplar üzerinde, "Türkiye, PKK'ye kar?? önlem al?nmad??? takdirde, ?ncirlik'i kapatacak. Dolay?s?yla pe?mergeler, PKK'ye kar?? sonuç verici bir operasyon yapmal?" bask?s? kurmas? yönünde bir strateji izlenebilirdi.

Ama yap?lmad?. Bu konunun Türk kamuoyunun gündeminde tart???lmas?na bile zemin haz?rlanmad?. E?er, Türk kamuoyu bir süre ?ncirlik konusu tart??ma ?ans? bulsayd?, AKP'nin elinde ABD'ye kar?? kullanabilece?i bir argüman olurdu. "Seçim süreci yakla??yor, Kamuoyu bask?s? var. ABD, PKK'ye kar?? bir ?eyler yapmak zorunda. Yoksa ?ncirlik konusunu yeniden de?erlendirmeye al?r?z" mesaj? verilebilirdi. Ancak, hükümet, Irak konusunda her ne kadar k?z?yor ve tepki gösteriyor gibi görünse de 1 Mart tezkeresinin reddedilmesinden sonra ABD ekseninde politikalar yürütmeyi tercih etti.

PKK sorunu, bugüne kadar att?klar? bütün ad?mlar?n tart??ma konusu oldu?u koordinatörlere havale edildi. Hükümet aç?klamalar? ise hamasetin ve retori?in ötesine yine geçmedi.

Peki bu koz Ermeni sorunu konusunda Türkiye'nin i?ine yarar m?? Asl?na bak?ld??? zaman, Ermeni iddialar?n?n Türkiye'ye ili?kin ç?kar? olan bütün gruplar taraf?ndan hem "tasar?n?n ç?kmas?" hem de "tasar?n?n engellenmesi" ?eklinde kullan?l?yor. Baz? lobiler, "tasar?n?n ç?kmas?n? engelliyorum" diyerek Türkiye'deki büyük çapl? ihalelerden pay almas?n? garantiye ba?larken, bir ba?ka ç?kar grubu, yasan?n gündeme getirilmesini farkl? bir tehdit unsunu olarak Ankara'n?n önüne koyabiliyor.

Görünen o ki, Türkiye d?? politikada ak?lc? stratejiler olu?turamad??? sürece, küresel oyuncular?n ç?kar çat??malar?n?n sava?a dönü?tü?ü bir arena olmaktan da kolay kolay kurtulamayacak.