!ŞæPğ="justify">Ermeni sorununun temelinde, Bat?’n?n, onaylanmam?? ve yürürlü?e girmemi? Sevr Andla?mas? ile Ermenilere verdi?i “Büyük Ermenistan” sözünün tutulamam?? (!) olmas? yat?yor. Güncel ç?k?? noktas? ise, “Ermenilere kar?? soyk?r?m” iddialar? olarak ifade ediliyor.

Konu, a?a??da aç?klanaca?? üzere, hukuki olmaktan çok politik ve diplomatik a??rl?kl?. Bu nedenle de, ki?inin bulundu?u politik konuma göre, “soyk?r?m” iddias? temelinde irdelendi?i gibi; “Ermeni ayaklanmalar? ve buna kar?? al?nan önlemler” temelinde de irdelenmektedir. Genelde, hayat?n ve özellikle de uluslararas? ili?kilerin, hukuki ve insani aç?lardan –deyim yerindeyse- laboratuvar ko?ullar?nda cereyan etmedi?ini görmemezlikten gelecek kadar tarafs?z olmay? fazilet sayan bir k?s?m ayd?nlar birinci yakla??m?; konuyu politik, diplomatik, toplumsal, hukuki ve di?er tüm boyutlar?yla birlikte irdelemeyi, resmin bütününü görmeyi ve de?erlendirmeyi ak?lc? bulan ayd?nlar ise ikinci yakla??m? benimsemektedirler.

?nsan haklar? hukuku çerçevesinde, bireylerin istedikleri gibi dü?ünme ve bunlar? aç?klama özgürlükleri vard?r. Buna kar??l?k, yarg?ç görevi ve yetkisi, yahut özel olan bir konuda akademik uzmanl??? olmamas?na ra?men, bir k?s?m dü?ünürlerin kendilerini yetkili ve uzman ki?iler olarak iç ve d?? kamuoyuna takdim etmelerini, kesin yarg?lar belirtmelerini ve –resmî belgelere dayal? olanlar dahil- aksi yoldaki görü? ve de?erlendirmeleri yok – hükümsüz (!) saymalar?n?, tümüyle iyi niyetli çabalar ve tesadüfler olarak kabul etmek de son derecede güçtür.

Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan aras?ndaki tüm konular, Lozan Bar?? Andla?mas?ndan da önce, iki özel uluslararas? andla?ma ile çözümlenmi?tir: Türkiye ve Rusya aras?ndaki 16 Mart 1921 tarihli Moskova andla?mas?; Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan aras?ndaki 13 Ekim 1921 tarihli Kars Andla?mas?. Bunlar lex specialis (özel hükümler) içeren andla?malard?r ve öncelikle ba?lay?c?d?rlar. Hukuki durum budur ve bunun ötesindeki tüm Ermeni giri?imleri ve bunu tamamlay?c? faaliyetler, yeniden politik bir uyu?mazl?k ortam? olu?turarak uzun dönemde yeni hukuki kazan?mlar elde etmeye yönelik stratejik aray??lar – giri?imler olarak de?erlendirilmelidir. Bu olgu da yeni de?ildir. Ermeniler, Lozan Bar?? sürecinde de ayn? mahiyette politik te?ebbüslerde bulunmu?lar, ancak ba?ar?l? olamam??lard?r.