YABANCI D?L Ö?RENEL?M!

Geçenlerde bas?nda ?öyle bir haber: ‘Ermeni soyk?r?m? iddialar?na kar?? dünya çap?nda daha etkin mücadele vermek isteyen Türkiye, Ermenistan uzman? diplomat yeti?tirecek. D??i?leri Bakanl???, ilk kez genç bir diplomat?n? Ermenice ö?renmesi için yurtd???na gönderiyor. Ermenistan ile diplomatik ili?kiler olmad???ndan bu ülkeye gidemeyecek diplomat, Ermenice e?itim verilen ülkelerden birine gönderilecek.’

Halbuki Türkiye’de Ermenice ö?renmekten daha kolay bir?ey yok. Bu Rumca için de geçerli. ?stanbul’da faaliyet halinde 20 kadar Ermeni, 13 kadar da Rum okulu var. Ama bu okullarda tescilli TC vatanda?? olmayan Ermeni ve Rum’dan ba?kas? okuyamaz. B?rak?n Ermeni veya Rum olmayanlar?, her ‘Ermeniyim’, ‘Rumum’ diyenin, dönmeler ve karma evlilikten do?an çocuklar?n da bu okullara al?nmas? neredeyse imkâns?z. Bat?l? gözlemcilere böbürlenerek anlatt???m?z, say?lar? yirmi bin civar?ndaki Ermenistanl? kaçak i?çinin çocuklar? bile bu okullara (ne de ba?ka bir okula) gidemiyor. Az?nl?k okullar? tam bir getto okulu gibi çal???yor. Sanki okullar her isteyene aç?lsa Hrant Dink’in cenazesindeki ‘Hepimiz Ermeniyiz’ slogan? gerçekle?ecek. Veya Lozan delinecek. Halbuki bu ö?retim kurumlar?, bulunacak bir ara formülle, mesela mezun dernekleri vas?tas?yla Ermenice ve Rumcay?, diplomat adaylar? da dahil, isteyene ö?retemezler mi?

Türkiye’de ya?ayan tüm az?nl?klar anadilleri d???nda otomatik olarak Türkçe de biliyor ya da ö?reniyor. Türklerin ezici ço?unlu?u ise tekdilli. E?er di?erini anlaman?n en kolay yollar?ndan biri onun dilini bilmekse yap?lacak i? belli. Bu memlekette kar???k olarak ya?ayan, k?z al?p k?z veren cemaatler birbirlerinin dillerini bilse fena m? olur? Bu sayede birbirimizi bir nebze olsun daha iyi tan?ma f?rsat? elde etmi? olmaz m?y?z?

Bakanl???n Ermenice ö?retme projesi ‘dü?man?n?n dilini ö?ren ki onunla daha iyi ba?edesin’ mant???yla mâlûl. Söz konusu olan, as?rlard?r birlikte ya?ad???m?z, farkl? diller konu?an yurtta?lar?m?z? ve kom?ular?m?z? daha iyi anlamak ve ayn? zamanda yabanc? dil bilmenin ta??d??? zihinsel zenginlikten yararlanmak de?il.

Ayn? haberde: ‘Kararnamede ikinci öncelik, Ortado?u ve Irak’a verildi...Mesle?e yeni ba?layan yedi diplomat ODTÜ’de hem Arapça ö?renecek, hem de Ortado?u üzerinde yüksek lisans yapacak. Böylece Ortado?u’da Arapça bilen Türk diplomat s?k?nt?s?n?n gelecek dönemde a??lmas? hedefleniyor.’

Diplomatlar aras?nda kendi çabalar?yla farkl? dilleri ö?renen var ancak bu kararnameye kadar planl? bir e?itim verilmemi?. Geç de olsa takdir edilmesi gereken bir giri?im. Türkiye’de hariciye, akademi ve genelde halk?n yabanc? dil bilgisi konusundaki durumu mâlum. Yabanc? veya di?er dillerin bilgisi, bask?n ve yayg?n yabanc? dillerle s?n?rl?. Üstelik bunlar aras?nda ?spanyolca ile Rusça yok. Bat?’ya bakmaktan tarihimizi okuyacak birikimimiz yok olmu?, ülkemiz ve civar?m?zda konu?ulan dilleri ya unutmu? ya da ö?renememi?iz. Üniversite öncesi e?itimde Arapça ve Farsça 1929’dan itibaren yasak, Darülfünun’un 1934’de kald?r?lmas? ile üniversitede bile bir müddet imkâns?z. Ermenice ile Rumca’n?n durumundan söz ettik. Kürtçe ö?renmek ise insanlar?n akl?na bile gelmez.

Halbuki, b?rakal?m i?in faydas?n?, dil her?eyden önce zenginliktir; insanl???n ortak zenginli?i. Dilbilimciler iki ya da çokdilli insanlar?n tekdil konu?anlara k?yasla daha yüksek entelektüel düzeye sahip olduklar?n? söylüyor. Farkl? sözcükleri depolamak, ak?lda tutmak ve ayr??t?rarak telaffuz etmek için beyin daha fazla kullan?l?yor. Çokdillilerde daha geni? bir alg?lama ve ö?renme kapasitesi oldu?u ve bu sayede onlar?n yenili?e, de?i?ime daha aç?k ve uyumlu olduklar? söyleniyor. Tekdillilerde ise di?erlerini anlama kapasitesi daha s?n?rl? oldu?undan olumsuz hatta sald?rgan tepki gösterme yatk?nl??? daha fazlaym??.