BOSNA SAVA?I'NDA ??LENEN SUÇLAR ?STANBUL'DA TARTI?ILDI

Avrasya Stratejik Ara?t?rmalar Merkezi bünyesinde faaliyet gösteren ?nsanl??a Kar?? Suçlar Ara?t?rma Enstitüsü’nce düzenlenen “Uluslararas? Suçlar: Bosna-Hersek Örne?i” ba?l?kl? sempozyum 5 May?s 2007 tarihinde ?stanbul’da düzenlendi. Çok say?da yerli ve yabanc? kat?l?mc?n?n sundu?u tebli?lerde, Bosna Sava?? s?ras?nda i?lenen suçlar ile  Bosna-Hersek'in S?rbistan ve Karada? aleyhine açm?? oldu?u dava sonunda Uluslararas? Adalet Divan?’n?n 26 ?ubat 2007 tarihinde aç?klam?? oldu?u karar ele al?nd?.

?stanbul’daki sempozyumda sunulan tebli?ler, her ?eyden önce, 1992-1995 y?llar?nda Bosna’da gerçekle?en sava?ta, Bo?naklara yap?lan mezalimi yeni aç?l?mlarla dinleyicilere hat?rlatt?. Bosna Sava??’nda Bo?naklar?n yayg?n ?ekilde katledi?ilinin tesadüfen de?il, önceden tasarlanm?? bir siyasetin sonucu oldu?u görü?ünün, konu?mac?lar aras?nda genel kabul gördü?ü söylenebilir. Baz? konu?mac?lar, 1995 y?l?n?n yaz?nda gerçekle?en Srebrenitsa soyk?r?m?n?n, 1992 ilkbahar?nda ba?lat?lan Bo?naklara yönelik mezalimin, trajik bir finali oldu?u mesaj?n? verdiler. Srebrenitsa Belediye Ba?kan? Abdurahman Malkiç, halk? soyk?r?ma u?rayan bu kent hakk?nda güncel bilgiler sunduktan sonra, ya?am?n tekrar normale dönebilmesi için Srebrenitsa’n?n, Bosna-Hersek içinde ayr? bir hukuki, siyasi ve iktisadi konuma sahip olmas? gerekti?ini belirtti.

Sempozyumda, Bosna Sava?? ba?lam?nda, uluslararas? toplumun rolü  ve sorumlulu?u üzerinde de duruldu. 1992-1993 y?llar?nda Birle?mi? Milletler Güvenlik Konseyi’nin dönem ba?kanl???n? yapan Venezüellal? diplomat Diego Arria, uluslararas? toplumun eski S?rp lider Slobodan Milo?eviç’e sürekli tavizler verdi?inin ve Bo?naklar?n u?rad??? mezalime seyirci kald???n?n alt?n? çizdi. Arria, Bosna-Hersek'in S?rbistan ile Karada? aleyhine açm?? oldu?u dava kapsam?nda, Uluslararas? Adalet Divan?’n?n aç?klam?? oldu?u karar? ise Bosna soyk?r?m? ve katliam?n?n uluslararas? topluluk taraf?ndan örtbas edilmesi giri?imlerinin son perdesi olarak niteledi.

Di?er baz? konu?mac?lar, Uluslararas? Adalet Divan?’n?n karar?nda siyasi mülahazalar?n bulundu?una dikkat çekmeye çal??t?lar. Bir konu?mac?, S?rbistan’?n radikal bir tutuma yönelebilece?i endi?esinin, Uluslararas? Adalet Divan?’n? bu ülkenin aklanmas?na yönelik bir yakla??ma zorlad???n? öne sürdü. Di?er bir görü?e göre ise, Uluslararas? Adalet Divan?’n?n karar?n?n aç?klanmas? ile Kosova’n?n statüsünün belirlenmesine yönelik çabalar bilinçli olarak ayn? döneme denk getirilmi?ti. Kosova’y? ba??ms?zl???na kavu?turmak için giri?imlerde bulunan Bat?l? ülkelerin,  Kosova’n?n kayb? kar??l???nda S?rbistan için telafi aray??? içinde olduklar?n? belirten bu görü?, S?rbistan’?n soyk?r?m suçundan aklanmas?nda bu nedenlerin de etkili olabilece?i dü?üncesini akla getiriyor.

Uluslararas? Adalet Divan?’n?n karar? hukuki aç?dan de?erlendirilirken, soyk?r?m hukukunda önemli yeri olan “özel kas?t”?n ispatlanmas?n?n çok zor oldu?u, bu yüzden de?il bir devletin, bir bireyin bile soyk?r?mdan suçlanmas?n?n kolay olmayaca?? görü?ü sempozyumda genel kabul gören hususlar aras?nda yer ald?. Uluslararas? Adalet Divan?’nda görülen soyk?r?m davas? duru?malar?nda Bosna-Hersek’in yard?mc? dava vekili olan Phon Van Den Biesen, Bosna’n?n her ?eye ra?men eli bo? dönmedi?ini, çünkü Uluslararas? Adalet Divan? karar?n?n en az?ndan, S?rbistan’?n Soyk?r?m Sözle?mesi’ni ihlal etti?i gerçe?ini ortaya koydu?unu hat?rlatt?.

Uluslararas? Adalet Divan?’n?n söz konusu karar? bundan sonra da çe?itli platformlarda tart???lmaya devam edecektir. ?stanbul’da gerçekle?en sempozyum ve buna benzer etkinlikler, gerçeklerin tüm yönleriyle ortaya ç?kar?lmas? ve geni? kitlelere duyurulmas? aç?s?ndan büyük önem ta??yor. Çünkü, sempozyumda bir tebli? sunan Bosnal? gazeteci Almasa Haciç’in de belirtti?i gibi, kamuoyu adaletin en büyük müttefikidir.