ellspacing="0" ceŽÿÅ #AKP'N?N G?ZL? AJANDASI BELL? OLDU!|

Türkiye'de kafa kar???kl???n?n çok yayg?n oldu?u hemen herkesin benimsedi?i bir kan?. Bu yarg?n?n rahatlat?c? yan? da çok... Biriyle anla?amad???m?zda veya yad?rgad???m?z bir önermeyle kar?? kar??ya kald???m?zda, kar??m?zdakilerin kafas?n?n 'kar???k' oldu?unu söyleyip rahatl?yoruz.

t9n kafas?n?n 'kar???k' oldu?unu söyleyip rahatl?yoruz. Ama ba?kalar?n?n kafalar?n?n kar???k oldu?unu söylemek sonuçta onlar? anlamamak oldu?una göre, gerçekte anlamad???m?z insanlar hakk?nda yorumda bulunuyoruz ve popüler cehaletin parças? oluyoruz demektir. Öte yandan insanlar?n kafas? gerçekten de kar???k; çünkü toplumsal ve ahlaki normlar? zaten çok mu?lak olan Türkiye, son on y?l içinde epeyce h?zl? bir de?i?im ve dönü?üm sürecinden geçiyor. Bu süreçte hepimiz fikren savruluyor, standart kimliksel bak??lar?m?z?n d???na ç?k?yoruz. Herkesin ayn? anda ya?ad??? bu savrulman?n üretti?i zorunlu bireyselle?me halleri ise, güvensizlik duygusuna ve cemaatin bir biçimde yeniden olu?turulmas? çabalar?na neden oluyor. Ne var ki de?i?im eski cemaat yap?lar?n? da altüst etmekte... Bireyselle?me yönünde bir süre ilerledikten sonra ayn? cemaatlere geri dönmek de zor. Öte yandan de?i?im herkes için olumlu bir gelecek ima etmedi?i ölçüde, güvensizlik duygusunun etnik ve dinsel kimlik üzerinden bir içe kapanma, ki?ilikleri hapseden yeni tür bir muhafazakârla?ma üretmesi de çok ?a??rt?c? de?il...

Bu seçimler neden farkl??

Bu yaz?n?n konusu toplumsal tahlil de?il, AKP'yi merkeze alan siyasi bir de?erlendirme olacak... Ama i?e toplumla ba?lamak önemli; çünkü AKP'yi sadece elimizdeki siyasi yelpazeye oturtarak do?ru çözümlemek mümkün de?il. Bunun nedeni son on y?lda ya?anan de?i?imin siyaset alan? ile toplumsal alan? birbirinden iyice uzakla?t?rmas?. Sonuçta bugün elimizde toplumsal temsil yetene?i olan ve bu nedenle bütün di?er partilerden farkl?la?an bir AKP var. Di?er tarafta ise, toplumdan uzakla?t??? oranda askerin ve yarg?n?n ba??n? çekti?i ideolojik bir temsil yetene?ine dayanmaya çal??an farkl? laiklik ve milliyetçilik vurgular?na sahip devletçi partiler kümesi bulunuyor. Di?er bir deyi?le Türkiye'deki de?i?im özellikle ?slami kesimde cemaatin s?n?rlar?n? geni?leten ve dindarl??? yeniden yorumlayan bir bireyselle?me üretirken; laiklik ve milliyetçilik üzerinden beslenen kimliksel içe kapanma da devletçili?in siyasi ayg?tlar?n? besliyor ve siyaset yelpazesinin devlet eksenli bir kayma ya?amas?na neden oluyor.

Böylesine 'kar???k' bir ortamda siyasi hayat?m?z?n son dönemdeki de?i?mez iki maddelik gündemi yeniden kar??m?zda... Birincisi AKP'nin merkeze gelip gelmeyece?i veya ne kadar merkeze gelmi? oldu?u meselesi. ?kincisi ise bu partinin gizli ajandas?n?n olup olmad??? ve bu ajandan?n neleri içerdi?i. Laik kesimin epeyce cehalet kokan ak?l yürütmesine bakarsan?z, AKP hâlâ merkeze gelmemekte direniyor ve bunun da nedeni sahip oldu?u gizli siyasi ajandas?... Söz konusu ajanda Türkiye'yi ?slamile?tirmeyi, bu ülkeyi ?ran'a veya Suudi Arabistan'a çevirmeyi öngörüyor. Ajanda böyle olunca merkeze gelmek de haliyle zorla??yor; çünkü hem zaten gelmek istenmiyor hem de istense bile partinin do?as?na ayk?r? oldu?u için becerilemiyor.

Laik kesimin bir bölümünde epeyce popüler olan bu görü?ün böylesine 'net' olmas?, gerçekte o kesimdeki kafa kar???kl???n?n tezahüründen ba?ka bir ?ey de?il. Çünkü gerçek kafa kar???kl??? ki?inin çeli?kiye dü?mesi de?ildir. Anlamakta zorland???m?z olaylar kar??s?nda hepimiz çeli?kide ve karars?z kalabiliriz. Ama anlamad???m?z olaylar kar??s?nda net görü?ler öne sürdü?ümüzde, bunun anlam? ideolojik bir cehalet içine dü?tü?ümüz ve çok derinlerde kafam?z?n alg?lama zorluklar? içinde oldu?udur.

O nedenle yukar?daki iki meseleyi ele al?rken laik kesimin laboratuvar gözlemi imkân? veren bir kesimi üzerinde yo?unla?mak ve örne?in 'merkez' kavram?n? orada sorgulamak çok yararl? olabilir. Bilindi?i üzere Ermeni cemaatinin oylar? çok partili dönemle birlikte geleneksel olarak 'merkez sa?a' yönelmi?tir. DP-AP-DYP-ANAP çizgisi 90'lara kadar Ermeni oylar?n?n teveccühüne mazhar oldu. Öte yandan CHP gelene?i de daha az olmak kayd?yla zaman zaman bu cemaatin oylar?n? ald?. Ancak ?slami duyarl?l??a sahip partiler hiçbir zaman böyle bir destek bulamad?. Bunda muhakkak ki Osmanl?'n?n cemaatler aras?nda hiyerar?i kuran ve Sünnileri H?ristiyanlar?n üzerinde telakki eden yap?s? etkili olmu?tur. Ayr?ca ?slami duyarl?l??a sahip bir partinin, kendilerini inanç üzerinden cemaatle?tirmi? olan az?nl?klara çok 'ters' gelece?ini de tahmin edebiliriz...

Ancak bu seçimlerde kar??m?zda farkl? bir tablo var: Bask?n Oran'?n ba??ms?z adayl??? d??ar?da tutulup, partiler aras? bir mukayese yap?ld???nda Ermeni cemaati üyelerinin ilk kez ?a??rt?c? bir oranla AKP'ye oy verece?i anla??l?yor. Bunun somut nedeni AKP'nin 'vak?flar yasas?' sürecinde tak?nd??? farkl? tav?r ve AB destekçisi olmas? gibi gözükmekte. Di?er taraftan Ermeniler söz konusu partinin bu yakla??mlar?n?n geçmi?te merkez sa?a atfedilen tutumlara denk dü?tü?ünü dü?ünmekte. Dolay?s?yla Ermeniler bu seçimlerde de asl?nda 'merkez sa?a' oy verecekler; ama art?k 'merkez sa??' temsil eden ve dolduran parti AKP...

Bak???m?z? Ermeni cemaatinin ötesine çevirdi?imizde ise daha da köklü ve kal?c? bir de?i?imin sonuçlar? ile kar??la??yoruz. Türkiye'deki de?i?im süreci ?slami kesimi dönü?türdü?ü ve onlar? kamusal alan?n do?al parças? k?ld??? ölçüde, toplumsal merkez de daha muhafazakâr ve daha özgürlükçü bir tabana do?ru kaym?? durumda. AKP bu taban?n do?al uzant?s? oldu?u için kendili?inden 'merkeze' oturuyor ve temsil yetene?i sayesinde de siyasi merkezi yeniden olu?turuyor. Oysa di?er partiler devletin ideolojik olarak belirleyip besledi?i; ancak giderek gerçekle mütekabiliyeti olmayan, hayali bir merkezi doldurmaya çal??maktalar. Devletin toplumdan uzakla?t??? böyle bir dönemde, devletin tan?mlad??? 'merkezin' cazibesine kap?lanlar?n toplumdan oy almamas?ndan daha do?al ne olabilir? Türkiye'de daha önce 50'de ve 80'lerin ba??nda olan bir durum bugün yeniden kar??m?zda: Hakiki bir partinin varl???nda toplumsal merkez siyasi merkezin yeniden tan?mlanmas?n? sa?l?yor ve toplumla gerçek ileti?im kuramayan partileri merkezin d???na at?yor. Dolay?s?yla bugün soru AKP'nin merkeze ne kadar yakla?aca?? de?il. Çünkü AKP, toplumsal dinami?in belirledi?i yeni merkezin göbe?inde zaten tek ba??na duruyor... E?er merkez referansl? bir siyasi hareketlilik varsa, bu di?er partilerin merkezden uzakla?mas?ndan ibaret.

AK Parti kimleri pani?e sevk ediyor?

Devletçi bir zihniyetin ?????nda siyasi merkezi önceden saptay?p, AKP'nin de oraya gelmesini bekleyenler, gerçekte toplumsal dinami?i alg?lamay? ve anlamay? olanaks?z k?lan bir cehaleti yans?tmaktalar. Çünkü demokrasilerde 'merkez' ister istemez toplumsal belirlenmeye mahkûmdur ve devlet eliyle düzenlenebilecek ideolojik bir pozisyon de?ildir. Türkiye askerî vesayetin ima etti?i 'demokrasimsi' bir düzene o kadar al??m?? ki onu demokrasi sanmas? yetmiyor, bir de üstüne toplumsal de?i?imin o garip demokrasi alg?s?na uygun olmas?n? bekliyor...

AKP hakk?nda yap?lan popüler tart??man?n ikinci aya??na gelirsek, devletçi bak?? kendi kafas?ndaki hayali 'merkezde' görmedi?i AKP'nin böylesine çok oy alabilmesi kar??s?nda iyice pani?e kap?lmakta. Tedbir olarak ise bu partinin demokrasi d??? bir tür 'demokratiklik' sayesinde engellenmesinden ba?ka bir çare dü?ünülemiyor. Öte yandan söz konusu pani?in rasyonel hale gelmesi, AKP'nin 'gizli niyetlerinin oldu?u' tespiti sayesinde sa?lanmakta. Çünkü aksi halde laik kesimin demokrasiden kategorik olarak korktu?u anlam? ç?kar ki, bu hiç de ??k olmaz... Di?er bir deyi?le AKP'nin 'gizli ajandas?' söylemi, devletçi laik kesimin kendisini 'demokrasi içinde' tan?mlayabilmesi için gereken hayali bir 'tespit' sadece. ??in gerçe?i, AKP'nin gizli ajandas?n? zaten yapt?klar?nda ve yapmaya çal???p engellendi?i eylemlerinde aramak gerek. Bu tabloya bak?ld???nda ise, daha fazla demokrasi, özgürlük ve refahtan yana bir dizi ad?mla kar??la??yoruz. Yanl?? anlamaya meydan vermemek aç?s?ndan ekleyelim: AKP demokrat bir parti de?il... Zaten zihniyet olarak da demokrat say?lamaz... Ancak di?er partilerle mukayese edildi?inde, tabandan gelen talep ve tercihler kar??s?nda en esnek ve sorumlu siyasi parti de AKP. Dolay?s?yla asl?nda bu parti tabandan da onaylanan politikalar? gündeme almaya, hayata geçirmeye çal???yor ve söz konusu 'taban' -devletçi laik kesimin beklentisi hilaf?na- demokrasiden yana tav?rlar? destekliyor.

Bu durumda AKP'nin ajandas?n?n pek gizli bir taraf? olmad???n?, devlet kar??s?nda özgürle?mek isteyen muhafazakârlar?n hayallerini yans?tt???n? söylemek mümkün. Ancak tart??ma da bir anlamda burada yeniden canlan?yor; çünkü AKP taban?n?n da baz? 'uçlara' sahip oldu?una ili?kin yayg?n bir kanaat var. Buna göre taban?n as?l belirleyici k?sm?n?, en güçlü çekirde?ini olu?turan bu kesim son derece ?eriatç? olup, partiyi ilk f?rsatta irticai bir noktaya çekmeyi istemekte ve parti yönetimi de ya oy kayb? korkusuyla ya da zaten ayn? me?repte oldu?u için buna haz?r bir ruh hali içinde müsait zaman? beklemekte...

Ajanda demokrasi üzerine olunca...

Ne var ki her kitle partisi gibi AKP de kendi seçmeni kar??s?nda daha 'ortada' bir konumda duruyor. Yani bu partinin de iki 'ucu' var... E?er bir tarafta iddia edildi?i gibi ?eriat heveslilerinin bulundu?u do?ruysa; muhakkak ki çok daha aç?k bir biçimde öteki uçta da AKP'nin performans?n? demokrasi, insan haklar? ve özgürlükler aç?s?ndan yeterli bulmayan daha demokrat zihniyete sahip muhafazakârlar var. Dahas? muhafazakâr kesimdeki son on y?ll?k trend, ku?kuya mahal b?rakmayan bir biçimde '?eriatç?lar?n' ortaya, ortadakilerin demokratl??a do?ru yönelim içinde oldu?unu gösteriyor. Di?er bir deyi?le e?er iktidarda kalmak, bir sonraki seçimleri kazanmak istiyorsa AKP'nin giderek daha demokrat olmas? gerekecek.

Bu durumda AKP gibi pragmatik bir parti sizce hangi tarafa meyleder? Taban?n?n sesini dinlemekten kaç?nam?yorsa, hangi ucu ye?ler? Aç?kt?r ki bu sorular?n ima etti?i AKP bugüne k?yasla çok daha demokratik bir bak?? içinde olacakt?r. E?er 'gizli ajanda' bir partinin ileride alaca?? ?ekli, savunaca?? fikirleri, uygulamak istedi?i politikalar? ifade ediyorsa, ?unu aç?kça söyleyebiliriz demektir: Evet, AKP'nin gizli bir ajandas? mevcuttur ve bu ajanda k?saca daha fazla demokrasidir...

Bu tespitin do?rulu?unun basit bir s?namas? var: Askerin ve yüksek yarg?n?n AKP iktidar?ndan böylesine ho?nutsuz olmas? ve bürokrasiden kaynaklanan utangaç darbe giri?imlerine tan?kl?k ediyor olmam?z. Dü?ünün ki e?er AKP'nin 'gizli ajandas?' gerçekten de irtica olsayd?, devletçi kesimin böylesine utangaç olmas?na hiç gerek olmazd?. Nas?l olsa resmî ideolojimiz irtica kar??s?nda darbeyi me?ru k?lmakta... Ama ya 'gizli ajanda' daha fazla demokrasi ise? Bu durumda darbenin me?ruiyeti nas?l sa?lanabilir? Cumhuriyet'in demokrasiye kar?? bir rejim oldu?unu ima eden bir tavra nas?l aç?kça girilebilir?

K?sacas? AKP'nin gerçekten de gizli bir ajandas? oldu?u için, bugün devletçi kesim bu partiye kar?? ç?kmakta. Ne var ki söz konusu 'gizli ajanda' daha fazla irticay? de?il, aksine daha fazla demokrasiyi i?aret ediyor ve günümüzdeki ahlak d??? siyasi zorlamalar da demokrasi istemeyen söz konusu kesimin beceriksiz manipülasyonlar?n? afi?e ediyor.